Nếu cả thành phố không một bóng người, bạn có sống nổi không?

Hãy tưởng tượng bạn đứng giữa một thành phố hoang vắng, cửa mở toang, nhà cửa đổ nát, không một bóng người. Bạn đi vào, đi ra, sống một mình trong đó. Chuyện gì sẽ xảy ra? Bạn sẽ không chịu đựng nổi. Cái khủng hoảng, căng thẳng sẽ bủa vây bạn. Vì sao? Vì sự tương quan giữa con người với con người là một nhu cầu có thật, rất cần thiết.

Không ai tồn tại độc lập

Trong vũ trụ này, không có một cá thể nào tồn tại độc lập. Chiếc lá vàng rơi ngoài kia, con kiến bò dưới đất, tưởng chừng như không dính dáng gì đến ta. Nhưng thật ra, nó vẫn có tương tác với môi trường sống. Theo giáo lý Hoa Nghiêm, một hạt bụi chứa đầy cả mười phương cõi Phật. Vậy mà nhiều lúc ta cảm thấy mình là một ốc đảo giữa đời.

"Không có ai tồn tại độc lập hết. Đều phải có cái tương quan. Đều phải có cái tương quan."

Người nhập thất vẫn còn một vị hộ thất, người bị biệt giam vẫn còn quan hệ với cán bộ canh giữ. Chỉ có điều, khi ấy mối tương quan giảm đi, nhưng không hoàn toàn mất.

Sống một mình – cực hình của con người

Robinson Crusoe bị đắm tàu, lạc vào hoang đảo, phải tự sáng chế đủ cách để sống. Nhưng đến cuối cùng, nhà văn phải cho thêm ông Mọi xuất hiện để làm bạn. Vì sao? Vì sống một mình quá chán. Không chỉ chán, mà còn buồn và điên nữa.

"Sống một mình hoài nó cũng chán... Buồn chết luôn. Không có nói buồn đâu. Điên luôn á."

Vị thánh Mila cũng ẩn tu 11 năm trên núi tuyết, nhưng đó là trường hợp cực kỳ hiếm hoi khi tâm đã có định lực vững vàng. Còn đa số chúng ta, sự tương quan với người khác là điều không thể thiếu.

Oán tắn hội – nỗi khổ của tương quan xấu

Kinh Phật dạy tám nỗi khổ, trong đó có oán tắn hội: ghét mà gặp nhau. Nếu bạn ghét một người, mà trời xui đất khiến phải ở chung phòng, đi ra đi vào thấy nhau, thì quả là khổ sở. Nhưng nếu thương nhau mà gặp nhau, thì lại hạnh phúc. Vậy để có hạnh phúc ta phải xây dựng những tương quan tốt đẹp.

"Mình là đệ tử Phật thì phải cố gắng xây dựng mối tương quan tốt đẹp với cộng đồng. Phải sống sao để thương được tất cả mọi người và mọi người thương mình."

Ta không có tiền bạc, chức quyền để cho nhau, nhưng ta có thể cho nhau lòng thương yêu, sự cư xử tốt đẹp. Đó cũng là một sự cho đi quý giá.

Lục hòa: Khởi đầu từ thân và khẩu

Trong tăng chúng, Phật dạy sáu điều hòa hợp. Đầu tiên là thân hòa đồng trú: sống chung một chỗ, nương tựa, tin cậy và giúp đỡ nhau. Mỗi người đến từ nhiều miền đất khác nhau, nhưng phải vượt qua mọi sai biệt để sống bên nhau. Điều này bắt đầu từ các bậc thầy lớn, những người trụ trì, thầy giám viện. Khi thầy lớn có tâm bình đẳng, không phân biệt thì đại chúng mới theo đó mà hòa thuận.

Thứ hai là khẩu hòa vô tránh: miệng không tranh cãi. Lời nói là đường dây thiết lập tương quan đầu tiên. Hằng ngày ta nói nhiều hơn làm, nên nếu lời nói không êm dịu, tao nhã, dễ làm mất lòng người khác. Chỉ cần một câu "Đem phơi chỗ khác" thay vì "Huynh ơi, chỗ đó lát nữa có việc, huynh phơi giùm chỗ khác nghe" là đã có thể sinh bực bội.

Sống như ruột thịt: Tình đạo cao hơn tình máu mủ

Thầy Thích Chân Quang chia sẻ một điều mà nghe qua tưởng như lý tưởng quá: hãy đối xử với nhau như ruột thịt. Nhưng Thầy nói rất nghiêm túc:

"Cái đạo đức mình đem đạo đức mà đối xử với nhau sẽ làm cho chúng ta hạnh phúc hơn là những cái gì khác. Tình máu mủ không thiêng liêng bằng tình đạo."

Chúng ta không thể chọn người thân trong gia đình, nhưng giữa những người xa lạ, nếu có đạo đức và lòng từ bi, ta có thể thương nhau sâu sắc hơn cả anh em ruột. Điều này không dễ đạt ngay, nhưng phải kiên trì tìm đến. Hãy bắt đầu bằng những việc nhỏ: hỏi thăm khi huynh đệ bệnh, nấu nước tắm giùm, giặt giùm bộ đồ, bưng tô cháo lên tận nơi. Những hành động nhỏ ấy sẽ làm tình đạo trở nên thiêng liêng.

Hướng tới sự hòa hợp trọn vẹn

Trước mắt, ta phấn đấu sống hòa thuận với những người chung quanh. Nhưng tâm của người đệ tử Phật phải trải rộng đến tất cả chúng sinh. Đó là lý tưởng mà dù khó, ta vẫn không được dừng lại. Mỗi lời nói, mỗi hành động, mỗi ý nghĩ đều góp phần xây dựng nên một thế giới hòa hợp.

Hôm nay, giữa cuộc đời này, bạn có thể cho nhau điều gì? Hãy cho nhau một nụ cười, một lời an ủi, một bàn tay sẵn sàng giúp đỡ. Đó chính là hạnh phúc mà không gì đánh đổi được. Và rồi, bạn sẽ nhận ra: hòa hợp không phải là đích đến, mà là con đường ta bước cùng nhau.