Nếu Biết Rằng: Chê Ai Sẽ Giống Người Đó

Bạn có bao giờ thấy mình muốn chê bai một ai đó, nhưng rồi một ngày kia, bạn nhận ra mình đang có chính những nét đó? Đây là một bài học đầy thú vị mà Thầy Thích Chân Quang chia sẻ trong bài giảng “Nếu Biết Rằng”.

Con Ếch Ngồi Đáy Giếng – Bài Học Về Sự Hạn Hẹp và Kiêu Mạn

Thuở xưa, có con ếch sống lâu ngày trong một cái giếng. Nó nhảy lộp độp, chẳng biết gì ngoài đáy giếng và một khoảng trời nhỏ như lòng vung. Nó cho rằng cả vũ trụ chỉ có vậy, và mình là chúa tể muôn loài. Thầy Chân Quang gọi đây là bệnh kiêu ngạo, chủ quan, hẹp hòi, tự giam mình trong thành kiến.

“Cái bệnh đó ông bà mình phê bình là cái bệnh kiêu ngạo, chủ quan, hẹp hòi, thiển cận, tự giam mình trong cái thành kiến của mình mà không hay biết.”

Con người hiện đại cũng vậy. Khi ta chỉ biết một chút, ta tưởng mình đã biết tất cả. Thành công một lần làm ta nghĩ mình tài giỏi mãi mãi. Từ đó, ta dễ khinh thường người khác, dễ chỉ trích, và rồi đánh mất sự khiêm tốn.

Vì Sao Chúng Ta Hay Chê Bại?

Có một tâm lý rất kỳ lạ: khi thấy dở của người khác, ta liền nghĩ mình giỏi hơn. Thầy Chân Quang chỉ ra công thức này: “Hễ ta thấy được cái dở của người khác tức là ta giỏi.” Nhưng sự thật là ta chỉ thấy lỗi người ta, còn bản thân chưa chắc làm được như họ. Ví dụ, ta đi nghe thuyết trình, sau đó chê vài điểm, cảm giác mình thông thái. Nhưng nếu đứng lên bục giảng, ta có nói hay bằng họ không?

“Cái chê bai nó gồm hai điều: ác độc và kiêu mạn. Mở miệng chê ai là thành tội rồi.”

Chê bai không chỉ làm tổn thương người khác, mà còn phá hủy tâm hồn ta từ bên trong. Nó thối rữa dần, khiến ta xa cách mọi người.

Nếu Biết Rằng: Chê Ai Sẽ Giống Người Đó

Thầy kể một câu chuyện thời thơ ấu: Thầy ghét đá banh, cho đến khi một cầu thủ nổi tiếng quy y, Thầy bỗng hết ghét. Vì thấy người đó hiền lành, mẫu mực, nên niềm ác cảm biến mất. Thầy cũng nhắc đến chuyện một người hay chọc người khác nói ngọng, rồi sau này chính mình nói ngọng luôn; hay người khác chê ông đi cà nhắc, rồi cũng bị cà nhắc.

“Nếu biết rằng ta chê ai thì ta sẽ giống y như người đó thì ta không dám chê nữa.”

Bởi vậy, khi ta chê ai, ta đang tự bồi đắp cho mình những nét xấu ấy. Mỗi lời chê là một vết nứt trong tâm hồn ta. Còn cẩn thận khen người khác, tâm hồn ta lại lớn lên, bản ngã nhỏ lại, phước tăng trưởng.

Sức Mạnh Của Lời Khen và Sự Khiêm Hạ

Thầy nhắc đến câu nói của Newton: “Những điều ta biết chỉ là một giọt nước, những điều ta chưa biết là cả một đại dương.” Người có trí tuệ thì càng hiểu mình còn dở, nên không dám khoe khoang. Người ngu thì tự mãn, bảo thủ, nghĩ mình đúng.

“Lời khen làm tâm hồn ta lớn lên, bản ngã ta nhỏ lại và phước ta tăng trưởng.”

Hãy tập khen người khác thật lòng. Khi thấy ai có gì hay, ta đừng tiếc lời. Điều lạ là người có tâm tà, hay để ý điểm xấu; người hiền lành thánh thiện thì dễ thấy cái tốt nơi người khác. Vậy nên, nếu thấy khó khen ai, hãy biết rằng lòng mình còn hẹp hòi.

Thực Hành Mỗi Ngày: Sám Hối Khi Khởi Tâm Chê Bại

Khi vô tình chê ai, ta nên sám hối và xin lỗi. Khi vừa khởi ý muốn chê, ta cũng phải niệm Phật sám hối ngay. Trong thời đại mạng xã hội, mỗi câu chê bai được phát tán rộng khắp, tội tạo ra gấp ngàn lần. Ngược lại, lời khen lan tỏa cũng mang lại phước báu lớn. Vậy nên, ta hãy chọn lời khen, chọn sự khiêm nhường.

Đừng sống như con ếch ngồi đáy giếng, tự tưởng mình hay. Hãy mở lòng, học hỏi, và luôn nhớ rằng cuộc đời ngắn ngủi. Nếu biết rằng lời khen xây dựng tâm hồn, hãy trao tặng nhau những lời chân thành. Nhờ vậy, ta mới thật sự hạnh phúc, nhẹ nhàng như đất như bụi, hòa mình cùng muôn loài.