Vì sao sự giác ngộ của Đức Phật là “khó hiểu” với thế gian?

Bạn có bao giờ thấy một người tự nguyện bỏ tiền, bỏ công để sang đất sửa một đoạn đường hư trong xóm? Thế mà họ bị đưa ra bàn tán: “Thằng cha đó bị hâm! Ăn cơm nhà mà lo làm việc người ta.” – Thầy Thích Chân Quang dẫn chứng điều này để nói rằng: cái thiện đơn giản còn bị hiểu lầm, thì sự giác ngộ của Đức Phật, thứ vĩ đại gấp “triệu triệu lần”, làm sao thế gian dễ chấp nhận?

“Chúng ta chỉ biết Đức Phật đắc đạo thành Phật chứ không hiểu được sự vĩ đại của sự giác ngộ, sự đắc đạo, sự thành Phật đó là như thế nào.”

Vì sao sự giác ngộ là điều “khó hiểu” nhất?

Thực tế cho thấy, người sống tốt hơn mình đôi lúc lại trở thành đối tượng của sự nghi kỵ. Có người làm phước, biết hy sinh, nhưng người khác lại cho rằng họ “đạo đức giả”. Khi có người sống quá vị tha, xả kỷ, từng ý nghĩ, hành động đều vì lợi người, người đời lại nghĩ: “Chắc có mưu đồ gì đây”. Đó là vì tâm của kẻ xấu không thể hiểu được tâm người tốt. Và sự giác ngộ của Đức Phật – thứ phi thường hơn thế – càng khó với tầm của phàm phu.

Từ bỏ cả ba ước mơ lớn nhất đời người

Thái tử Tất Đạt Đa có tất cả những gì con người ước mơ: giàu sang, địa vị, vợ đẹp con ngoan. Ngài được dạy võ, văn chương, chính trị, triết học – vốn đã là một bậc kỳ tài. Nhưng ngài nhận ra rằng những điều đó không giải quyết được khổ đau sinh tử. Vì vậy, trong một đêm tối, Ngài lặng lẽ ra đi, khước từ tất cả.

“Những điều đó là điều chúng ta ước mơ. Không còn gì hơn điều đó nữa. Là cái vinh quang, địa vị, uy tín, tiến tâm, sự tôn trọng của mọi người là một cái ước mơ lớn. Rồi giàu sang tài sản nhiều lòng ước mơ. Kế đến nữa là vấn đề tình cảm, đôi lứa, vợ chồng, gia đình, hạnh phúc là đều ước mơ đầy hết. Là vậy mà ba cái ước mơ lớn trong đời người đó ngài có đầy đủ mà ngài từ bỏ ra đi.”

Thầy giỏi nhất vẫn chưa phải là cứu kính

Đức Phật đến học với hai vị đạo sư nổi tiếng nhất thời đó: Alara Kalama và Udaka Ramaputta. Ngài chứng được các định cao vô sở hữu xứ và phi tưởng phi phi tưởng xứ – nơi mà người ta có thể bay lượn, thần thông quảng đại. Nhưng Ngài phát hiện thầy của mình vẫn còn “sơ xuất về đạo đức” – vẫn còn cái bản ngã ngầm nguy hiểm. Ngài hỏi: “Đắc đạo như vậy là bản ngã còn hay không? Nếu còn bản ngã thì chưa thật sự tối cao. Mà nếu đã hết bản ngã thì ai là người đi đứng nói năng giáo hóa?” Câu hỏi này khiến chính bậc thầy cũng chịu.

Đạo đức mới là gốc, không phải thần thông

Thầy Chân Quang nhấn mạnh: Ngày nay có nhiều người tự xưng đắc đạo, biết chuyện trên trời dưới đất, có “phép”, nhưng đạo đức thì sơ sài. Người Phật tử cần tỉnh giác, đừng để bị hấp dẫn bởi thần thông mà quên mất đạo hạnh. Bởi vì chính Đức Phật đã từng gặp những bậc thầy như vậy và đã từ bỏ. Điều quan trọng là tu sửa đạo đức từng chi tiết nhỏ, chứ không phải tìm kiếm phép lạ.

“Thần thông là kết quả bắt buộc phải có khi người đắc đạo. Nhưng mà khi người Phật tử mình đi tìm thầy thì phải cẩn thận điều này. Đạo đức mới là quan trọng chứ không phải thần thông.”

Sáu thần thông và điểm mấu chốt cuối cùng

Khi ngồi thêm lần cuối dưới cội Bồ Đề, Đức Phật quyết tâm “không đắc đạo thì chết luôn”. Ngài chứng được sáu loại thần thông: túc mạng, thiên nhãn, thiên nhĩ, tha tâm, thần túc và lậu tận. Trong đó, lậu tận thông là trí tuệ chấm dứt vĩnh viễn vô minh và bản ngã – điều mà “trời người không hiểu nổi”. Đây chính là sự giác ngộ vĩ đại: không còn tôi, không còn ta, chỉ còn sự thanh tịnh và từ bi.

“Cái trí tuệ chấm dứt vĩnh viễn vô minh bản ngã. Đây là điểm mấu chốt cuối cùng của một vị gọi là đắc đạo.”

Mỗi chúng ta đều có thể bắt đầu từ những việc thiện nhỏ bé như sửa một đoạn đường, giúp một người qua sông. Đừng sợ bị hiểu lầm. Hãy quay về nương nơi pháp, lấy đạo đức làm nền tảng, lấy từ bi làm động lực. Vì rốt ráo, giác ngộ không phải là điều gì xa vời – nó bắt đầu từ một tâm hồn biết buông nguồn bản ngã, hướng về mọi chúng sinh.