Diệt Trừ Vọng Tưởng: Đừng Dùng Vọng Tưởng Để Diệt Vọng Tưởng

Bạn ngồi thiền, nhắm mắt, hít thở sâu, cố gạt bỏ những ý nghĩ vẩn vơ. Nhưng càng cố không nghĩ, bạn càng nghĩ nhiều hơn. Trăm ước, vạn mối, như những con sóng cứ xô vào bờ. Người xưa nói: 'Tu thiền là phải diệt trừ vọng tưởng.' Nhưng diệt bằng cách nào? Và điều gì xảy ra khi kẻ diệt vọng tưởng chính là vọng tưởng? Hãy cùng nghe lời dạy của Thầy Thích Chân Quang để tìm câu trả lời.

Đỉnh cao của thiền là gì?

Thầy Chân Quang mở đầu bằng một câu hỏi: 'Đỉnh cao của thiền là gì?' Người tu thiền phải biết mình tu để làm gì, đi tới đâu. Nếu không, ta sẽ không có đủ sức mạnh để chịu đựng sự gian khổ của thiền định. Mục đích thật sự không đơn giản là thư giãn, mà là sự giác ngộ và giải thoát.

Tu thiền để làm gì? Để tìm sự giác ngộ, giải thoát, chấm dứt vô minh, chấm dứt bản ngã, chứng đạo, đắc đạo, chứng A La Hán hay là thành Phật.

Tuy nhiên, không phải ai hỏi cũng nên nghe câu trả lời này. Tùy theo căn cơ, ta khéo léo trả lời khác nhau: người lo sức khỏe thì nghe 'tu thiền để đỡ bệnh', người bận rộn thì nghe 'tu thiền để thư thản'. Nhưng ở đây, những người đã quyết tâm ngồi thiền, chịu cực, chịu khổ, mới có ngưỡng cửa nghe được mục đích sâu xa này.

Bước đầu của thiền là một giây phút xúc động

Thực hành thiền không bắt đầu từ việc bắt chước ngồi kiết già. Nó bắt đầu từ một khoảnh khắc trong vô lượng kiếp: khi ta gặp một bậc thánh, chứng kiến công hạnh của ngài, và lòng ta xúc động kính ngưỡng. Đó là hạt giống đạo tâm đầu tiên được gieo xuống.

Trong một cơ duyên nào đó ta gặp một bậc thánh cao siêu giác ngộ, ta hiểu được một phần sự cao siêu của ngài, ta xúc động kính ngưỡng. Đó là bước đầu, là tâm niệm đầu tiên khởi lên trong dòng luân hồi vô tận.

Từ đó, hạt giống được tưới tắm, lớn dần qua nhiều kiếp. Ngày hôm nay, bạn ngồi được ở đây tu thiền là đã đi một bước rất dài. Nhưng đừng tự mãn. Quãng đường từ xúc động đến chứng quả còn dài vô tận. Chỉ những ai tinh tấn, không gián đoạn, mới làm cho thời gian ngắn lại.

Nghịch lý của kẻ diệt vọng tưởng

Khi ta nói 'tu thiền là diệt trừ vọng tưởng', nhiều người tưởng tượng rằng mình là một người cầm gươm chém đầu những 'thằng vọng tưởng'. Nhưng Thầy Chân Quang chỉ ra một sự thật đau lòng: kẻ cầm gươm chính là vọng tưởng.

Cái người mà diệt vọng tưởng cũng chính là vọng tưởng. Lấy phân để rửa sạch phân thì có hết phân được không? Không. Lấy sình để tẩy rửa sình có hết sình được không? Không.

Đây là lý do tại sao nhiều người tu hành cả đời mà vẫn không thấy tâm thanh tịnh. Họ càng cố diệt vọng tưởng, thì niềm mong cầu nó cũng là vọng tưởng. Họ dùng chính cái bùn để rửa cái bùn, mãi mãi không bao giờ sạch.

Hóa giải vọng tưởng bằng cách trồng sen

Nếu không thể diệt, thì phải hóa giải. Hãy nhìn vọng tưởng như một đầm lầy. Đầm lầy có thể nuôi những bông sen tinh khiết. Cũng vậy, phiền não không thể vứt bỏ, nhưng có thể chuyển hóa thành bồ đề.

Phương pháp đầu tiên là tâm tôn kính Phật. Mỗi lần lễ Phật, bạn đang trồng một mầm sen giữa bùn lầy vọng tưởng. Đạo đức và công đức là những bước tiếp theo: biến suy nghĩ hại người thành giúp người, biến thương người thành thương tất cả chúng sinh. Cùng một tâm đó, nhưng hướng đi thay đổi.

Tâm vọng tưởng đó biến thành đạo đức trong nội tâm thì đó là sình mà trở thành sự sống, không còn mùi hôi tanh dơ bẩn nữa. Cũng cái tâm đó thôi, nhưng đã trở thành điều tốt đẹp.

Rộng hơn, ta thấy rằng sự tu hành không chỉ là ngồi thiền. Thiền là cái xương sống, nhưng cơ thể cần nhiều bộ phận khác. Một người tu đúng thì đẹp trong từng phút giây: tụng kinh, thực hành nghi lễ, giúp đỡ cộng đồng, thể hiện tâm đạo đức. Đó là mài giũa viên kim cương trên nhiều góc cạnh.

Kiên trì tu đúng và đủ, ta sẽ nếm được an lạc

Thầy Chân Quang nhấn mạnh: tu thiền cần đúng và đủ. Đúng là phương pháp chuẩn xác, đủ là đầy đủ các hạnh lành bao quanh. Ngay trong kiếp này, nếu tu đúng và đủ, dù bảy mươi tuổi, ta cũng có thể nếm được hương vị của nội tâm an lạc trước khi nhắm mắt.

Hãy bắt đầu từ hôm nay. Mỗi sớm dành thời gian lễ Phật. Mỗi ngày giữ giới, sống thiện lành. Mỗi giờ ngồi thiền, không vội cầu xa xôi, chỉ lặng lẽ chuyển hóa bùn lầy thành sen. Như Thầy đã dạy, sình lầy hôi tanh sẽ trở thành cánh đồng lúa xanh mơn mởn, thành những măng cục, sầu riêng, cam, chanh, ổi… Đó là điều tốt đẹp cho cuộc sống này.

Hỡi người con Phật, đừng chờ một bước nhảy vọt. Hãy bắt đầu bằng một bước chân nhỏ: ngồi xuống, hơi thở đều, và tâm hướng về Phật. Từ đó, sự an lạc sẽ đến như một dòng suối mát trong thầm lặng.