Xác thân: Gánh nặng mà ta tưởng là niềm vui

Có bao giờ bạn tự hỏi: ta là ai nếu không có thân thể này? Nếu không có hình dáng, giọng nói, nếu không có một thân xác cụ thể để người khác nhìn thấy, thì ta có tồn tại hay không? Có lẽ chúng ta vẫn thường nghĩ về thân thể như một điều hiển nhiên, nhưng ít ai nhận ra rằng nơi thân này ẩn chứa những triết lý sâu xa về cuộc sống và nhân quả. Trong bài giảng về Triết lý về xác thân, Thầy Thích Chân Quang đã mở ra một góc nhìn bất ngờ và thực tế về cái thân mà chúng ta đang mang.

Thân là gốc, tâm là đỉnh cao

Thầy Chân Quang nhắc rằng thân thể là một tổ hợp của vật chất, do tứ đại hợp thành: đất, nước, gió, lửa. Khoa học hiện đại cũng cho thấy cơ thể ta cấu tạo từ vô số tế bào, mô, tuyến nội tiết, máu, hệ thần kinh, gen di truyền. Nhưng điều kỳ lạ là trên cái thân ấy, có một thứ vô hình lại là đỉnh cao nhất:

cái đỉnh cao của thân chính là tâm.

Tâm vừa dựa vào vật chất, vừa không phải là vật chất. Giống như ngọn lửa bốc lên từ củi: không có củi thì không có lửa, nhưng lửa không phải là củi. Tâm mọc lên từ thân nhưng lại điều khiển thân. Chính vì vậy, ta không thể đánh đồng tâm với vật chất, cũng không thể phủ nhận vai trò của thân trong việc hình thành tâm thức.

Thân thể: phương tiện để xác nhận sự tồn tại

Thân thể giúp ta hiện diện trên cõi đời này. Nếu không có thân, ta sẽ là ai? Thầy kể: "ví dụ như ta nói chuyện với một người... mà người đó không ai thấy ta hết thì ta là ai? Hay đúng ta là ma." Vì vậy, thân là hình thức để ta xác nhận sự tồn tại của mình. Nhờ có thân, ta làm được vô số điều, thương yêu người và được người thương yêu.

thân này là hình thức chính để ta xác nhận sự tồn tại của mình.

Nhiều khi xã hội lại đề cao giấy tờ hơn con người, nhưng sự thật: con người mới là quan trọng. Chỉ cần một người có thân hiện diện, ta biết họ tồn tại và ta phải thương yêu họ.

Từ bào thai đến khi nhắm mắt, ta luôn là gánh nặng

Thầy Chân Quang nói một điều có thể khiến nhiều người giật mình: "Thân này là gánh nặng." Chúng ta theo dõi hành trình từ trong bào thai:

• Trong bụng mẹ: ta là gánh nặng của mẹ.
• Khi chào đời: ta là niềm vui nhưng cũng là gánh nặng của cha mẹ khi phải nuôi dưỡng.
• Lớn lên: ta là gánh nặng của chính mình với đủ nhu cầu: ăn, mặc, ở, thuốc men, xe cộ...
• Gìa yếu: ta thành gánh nặng cho con cháu.
• Khi chết: ta là gánh nặng cho người phải điếu tang, cho hàng xóm nếu ta nghèo.

Thầy khẳng định:

từ khi ta có mặt trong bào thai cho tới khi ta chết ta luôn luôn là gánh nặng cho thế giới này.

Nhưng vì sao ta không cảm thấy mệt? Vì ta có phước. Thầy nói: "Bởi vì ta có phước. Ta đang có phước." Khi ta hạnh phúc, đầy đủ, ta không nhận ra cái thân này đang là gánh nặng. Chỉ khi nhìn một người thiếu phước, lang thang kiếm từng bữa ăn, ta mới thấy rõ.

Gánh nặng thứ hai: chạy theo niềm vui giả tạo

Không chỉ phải nuôi sống thân, ta còn bị một sức ép khác: phải tìm hạnh phúc. Thân có hệ thống thần kinh cảm xúc thúc đẩy ta tránh khổ, tìm vui. Thế là ta lao vào nhậu nhẹt, cờ bạc, game online, mua sắm... để thỏa mãn cảm giác. Ta tốn biết bao công sức, tiền bạc, tâm trí cho những thứ mà ta nghĩ là vui.

những cái chuyện mà ta cứ nghĩ nó là vui. Ta phải tốn rất nhiều công sức, tiền bạc, tâm trí trong đó.

Nguy hiểm hơn, trên con đường tìm vui, nhiều người sẵn sàng dẫm qua tội lỗi: trộm cướp, lừa đảo, giết hại... để rồi rơi vào ba ác đạo. Chính vì thế, Đức Phật nói đời là khổ: vì ta bị bao bọc trong ảo vọng của hạnh phúc giả dối, nên ta không thấy mình đang mang gánh nặng chồng gánh nặng.

Những nghịch lý của xác thân và lời khuyên tỉnh thức

Xác thân còn có những mâu thuẫn. Ví dụ người đẹp: lúc thường, họ muốn ai cũng nhìn thấy mình. Nhưng năm phút sau, khi bị cướp rượt, họ lại muốn trốn biến, không muốn ai thấy. Có phải chính thân này tạo ra những cái định kiến, ham muốn chấp ngã?

cũng cái thân này mới 5 phút trước thì ta muốn cho ai cũng nhìn thấy nhưng mà 5 phút sau bị bọn cướp nó rượt rồi thì muốn làm sao? Đừng ai nhìn thấy.

Thầy cũng động viên: "Cái người mà còn sức khỏe, còn dù một chút sức khỏe vẫn phải cố gắng làm phước." Hiểu rõ thân này là gánh nặng không phải để chán nản, mà để sống tỉnh thức hơn. Hãy dùng thân này làm phương tiện tu tập, giúp đỡ người khác. Đừng để nó bị những niềm vui giả dối kéo xuống. Chỉ khi ta nhìn rõ bản chất thân, ta mới có thể nhẹ nhàng buông bỏ và tìm thấy hạnh phúc đích thực.