Bậc Ứng Cúng: Vì Sao Cúng Dường Bậc Thánh Lại Là Tặng Phước Cho Chính Mình?

Bạn có bao giờ tự hỏi: vì sao có những người cúng dường mà đời sau giàu sang, còn có người cúng xong mãi vẫn khổ? Hôm nay, qua pháp thoại Bậc Ứng Cúng của Thượng tọa Thích Chân Quang, chúng ta sẽ tìm lời giải đáp từ câu chuyện một thương gia giàu có đem 500 đồng tiền vàng đến cúng cho một vị thiền sư – nhưng ngài chỉ gật đầu, không nói lời cảm ơn nào.

Bậc Ứng Cúng là gì?

Ứng cúng là một trong mười danh hiệu của Đức Phật: Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri... Ứng có nghĩa là xứng đáng, cúng là cúng dường. Tức là bậc ứng cúng là bậc xứng đáng được cúng dường. Nhưng không phải chỉ là đáng cúng dường theo nghĩa thông thường. Thượng tọa nhấn mạnh:

Bậc ứng cúng là một bậc mà hoàn toàn xứng đáng được cúng dường.

Chữ hoàn toàn mới là điều ta cần soi kỹ. Bởi vì trong đạo Phật, có những chữ nghe đơn sơ nhưng ta tu cả một đời chưa hiểu hết. Bậc Ứng Cúng cũng vậy.

Vì sao chỉ Phật và A La Hán là bậc ứng cúng?

Bởi vì các ngài đã chấm dứt vô minh, chấm dứt bản ngã. Tâm của các ngài không còn một chút hưởng thụ nào, dù chỉ như một hạt bụi. Thượng tọa giải thích:

Dù ta có đem đến một núi vàng ta cúng cho Phật hay một vị A La Hán, trong tâm của các vị đó không một hạt bụi thích thú.

Chúng ta, những người phàm, khi nhận lời khen hay tiền cúng, thầm thầm vẫn có một chút vui – đó chính là hạt bụi của thụ hưởng. Chính vì vậy, ta còn hữu lậu – còn sơ xuất, nên chưa thể là bậc ứng cúng tuyệt đối.

Cúng dường bậc thánh: phước điền vô lượng

Khi ta cúng dường cho một bậc ứng cúng, cái phước ta hưởng đời đời không thể tính kể được. Nó lớn đến nỗi phải làm vua, rồi lên cõi trời, rồi đắc đạo. Thượng tọa nói:

Ta cúng ngài nhưng mà ta được lợi còn ngài có hưởng gì đâu?

Câu chuyện thương gia và vị thiền sư cho thấy điều đó. Khi ông thương gia cúng 500 đồng tiền vàng, ngài không động tâm, không cảm ơn. Ông sốt ruột hỏi: "Ít ra thầy cũng cảm ơn con tiếng." Ngài đáp:

Người cúng dường phải cảm ơn chứ.

Nghĩa là: có một bậc thánh để mình cúng, phước của mình sau này vô lượng, nên mình phải cảm ơn.

Cúng dường bậc phàm: phước hữu hạn và ân nghĩa cá nhân

Ngược lại, khi ta cúng dường cho một bậc chưa chứng thánh, dù người đó có tu tốt, thì phước cũng hữu hạn và còn tạo thành một mối nợ ân nghĩa cá nhân. Thượng tọa nói:

Khi mà ta cúng nhằm một bậc chưa phải là một bậc ứng cúng... ta được một phần phước và vị đó chịu một phần nợ với ta.

Điều này được minh chứng bằng câu chuyện thiền sư Nam Tuyền. Trước khi đắc đạo, ngài từng nhận một phần cơm của thổ thần. Vì vậy, dù sau này chứng cao, thổ thần vẫn có thể đọc được tâm ngài. Đó là ân nghĩa cá nhân còn vương lại.

Bài học thực hành cho người Phật tử

Vậy khi đi chùa, chúng ta nên học gì? Trước hết, hãy giữ tâm thanh tịnh khi cúng dường, đừng mong cầu phước nhiều hay ít. Thứ hai, hãy tìm người tu tập chân chánh, nhưng nếu đối tượng chưa phải thánh, cũng đừng vội thất vọng – vì phước chúng ta tạo vẫn còn nguyên vẹn trong biển nhân quả. Quan trọng nhất, hãy thực tập hoan hỉ và tử tế như lời Thượng tọa dạy trong ngày xuân:

Tập yêu thương, nhẫn nhịn, vui vẻ... nếu nó đã thành cả cuộc đời này thì nó sẽ theo ta bao nhiêu đời sau.

Như vậy, chính hành động cúng dường của chúng ta, khi được thực hiện trong chánh niệm, sẽ dần dần đưa ta đến những phẩm chất của bậc Ứng Cúng.

Hãy nhớ lại câu nói của vị thiền sư: Người cúng phải cảm ơn chứ. Cảm ơn vì ta có duyên gieo trồng hạt phước trên cánh đồng phước điền vô lượng của chư Phật và chư Thánh. Cảm ơn vì mỗi lần cúng dường là mỗi lần ta học được cách buông bỏ và nuôi dưỡng tâm từ bi. Chúc quý vị một năm mới an lạc, luôn có phước lành và hoan hỉ như ánh xuân tràn trề.