Vì sao bước đầu đúng lại hóa sai trên đường tu?

Có người siêng năng lễ Phật, cầu nguyện, tin nhân quả, vậy mà cuối đời lại gặp nhiều bất an. Vì sao? Hôm nay, TT. Thích Chân Quang giúp chúng ta nhận ra rằng: có những điều tưởng chừng đúng, nhưng nếu không tỉnh giác, ta sẽ đi sai ngay từ những bước tiếp theo.

Lễ kính Phật: Bước đầu vững chắc nhưng chưa đủ

Khi bước vào đạo, tâm hạnh đầu tiên cần có là lòng tôn kính Phật. Đây là nền tảng vững chắc, giúp ta khống chế những ham muốn xấu xa. Nhưng thầy cảnh báo:

"Ta không có một bậc thánh để cung kính thì những ý nghĩ xấu theo bản năng tự nó cứ trổi lên."

Lễ kính Phật là đúng, nhưng đúng bước đầu chưa bảo đảm ta luôn đúng. Bởi vì từ lời cầu nguyện, ta có thể vô tình gửi vào đó những niềm tham sân si rất tinh vi.

Lời cầu nguyện cao thượng: Hay đấy, nhưng vẫn có thể sai

Khi đã biết đạo, lời cầu nguyện của ta trở nên cao thượng hơn: cầu cho con tinh tấn, đắc thánh quả, độ khắp chúng sinh. Nghe thật hay! Nhưng thầy chỉ ra:

"Cầu cho con được tinh tấn, còn bao nhiêu người khác thì sao? Cầu cho con đắc được thánh quả, rồi bao nhiêu người khác là sao? ... Nó sai cái chỗ hay đó."

Vì cái tôi vẫn âm thầm được đề cao. Những lời nguyện của chư tổ mới thật toàn vẹn: "Nguyện đem công đức này hướng về khắp tất cả đệ tử và chúng sinh đều trọn thành Phật đạo." Ta cần học theo tấm lòng vị tha bao la ấy.

Hiểu nhân quả sai: Từ chánh kiến trở thành tà kiến

Tin nhân quả là điều đúng, là bước đầu của chánh kiến. Nhưng nếu ta suy diễn sai, ta có thể trở nên ích kỷ. Ví dụ:

• Nhìn thấy người thân làm sai mà không khuyên ngăn vì sợ "nhân quả".
• Vơ vét tiền bạc vì nghe thầy bói nói cuối đời sẽ ăn mày.
• Không quan tâm đến hàng xóm lầm lỡ vì "chuyện gia đình nhà người".

Thầy nhấn mạnh:

"Sống trên cuộc đời này ta luôn luôn có trách nhiệm với nhau, kể cả với những người xa lạ nhất trong cuộc đời."

Dù là hàng xóm, người quẹt xe ngoài đường, ta vẫn có trách nhiệm. Chính cái tâm đó gieo chủng tử làm thánh cho mai sau. Nếu khép kín trong vô trách nhiệm, ta tự đóng cửa mọi công đức.

Chánh tinh tấn: Giai đoạn dài lâu cần ý chí

Trong Bát chánh đạo, chánh tinh tấn khác với chánh cần. Chánh cần rộng, là siêng năng làm mọi điều tốt. Chánh tinh tấn hẹp hơn, chỉ tập trung vào thiền định. Thầy cảnh báo đây là giai đoạn rất khó:

"Chánh tinh tấn là giai đoạn rất lâu, xin báo cáo các đồng chí 30 kiếp có thể. Nghĩa là ta phải đi giai đoạn chánh tinh tấn rất siêng năng tu tập thiền định không kết quả gì cả 30 kiếp."

Đừng tưởng tu dễ. Càng hiểu sâu, ta càng phải kiên nhẫn và khiêm tốn. Đừng bao giờ nghĩ mình đã biết đủ. Chỉ bậc A La Hán mới gọi là vô học, còn ta, ta vẫn phải học mãi.

Hãy học mãi và sống có trách nhiệm

Điều thú vị là đúng và sai nằm rất gần nhau. Một bước đúng không bảo đảm ta luôn đúng. Vì vậy, trên đường tu, mỗi lời nguyện, mỗi suy diễn nhân quả, mỗi hành động đều cần sự tỉnh giác. Hãy nhớ lời thầy dạy: luôn luôn có trách nhiệm với tất cả chúng sinh. Đó là gieo hạt thánh cho chính mình.