Tu Trong Đời Sống Hằng Ngày: Bí Mật Làm Điều Phi Thường Giữa Đời Tầm Thường

Bạn có bao giờ tự hỏi: Giữa cuộc sống hối hả với bao lo toan cơm áo gạo tiền, mình có thể tu tập như thế nào? Nghe pháp thì nhiều, nhưng khi trở về nhà, lại cuốn vào vòng xoáy công việc, gia đình, bạn bè. Phải chăng sự tu tập nào đó là một điều gì xa rời?

Trong bài giảng “Tu trong đời sống hằng ngày”, TT. Thích Chân Quang đã mở ra một góc nhìn vô cùng gần gũi và sâu sắc: Không cần rời bỏ thế gian, chúng ta vẫn có thể bí mật tu tập ngay giữa dòng đời. Càng sống, ta càng phải đi trong luân hồi sinh tử, nhưng đồng thời ta có thể âm thầm đi ra khỏi luân hồi.

Tu trong đời sống hằng ngày: chuyện “lời” và “lỗ” của một kiếp người

Theo Thầy Thích Chân Quang, mỗi người chúng ta đều đang đi trên con đường của luân hồi, nhưng nếu biết tu tập, chúng ta sẽ đi trên hai con đường cùng lúc: một con đường của nghiệp và một con đường của đạo.

“Chúng ta âm thầm tu tập cái thánh đạo giải thoát giác ngộ luôn. Nữ thấy ta vẫn sống một đời đầy đủ bổn phận trách nhiệm của bản thân, của gia đình, của xã hội. Nhưng không ngờ ở trong đó, trong từng cái giây phút của đời sống hàng ngày đó, chúng ta vẫn âm thầm, vẫn bí mật tu tập được Phật đạo.”

Và rồi khi khép lại kiếp người, chúng ta sẽ “tính sổ”. Ai tính sổ cho ta? Theo Thầy, nếu có một Diêm Vương, thì vị quan ấy sẽ thấy rằng chúng ta không thuộc phạm vi quản lý của sự chết nữa, vì công đức đã đưa ta sang cõi thánh. Một kiếp người như vậy là “có lãi”.

Nắm trọn đại ý Phật pháp trong lòng bàn tay

Phật pháp mênh mông như biển cả, mỗi thầy giảng mỗi cách, khiến người học không biết đâu là lõi. Thầy Chân Quang đặt vấn đề: chúng ta cần hai điều – thứ nhất là nắm được cái lõi của giáo lý, thứ hai là ứng dụng tu trong đời sống hằng ngày.

“Một bậc đạo sư chân chính thì tuy giảng rất nhiều đạo lý nhưng mà đều xoay quanh một cái lõi. Giống như cái vệ tinh bay trên trời, dù bay vòng vòng quanh trái đất, không bứt ra khỏi trái đất để đi lạc vào vũ trụ.”

Và lõi của Phật pháp là gì? Thầy tóm lại thành năm lõi:

• Nhân quả: Luật tự nhiên chi phối mọi lĩnh vực từ tâm hồn, tướng mạo, đến hoàn cảnh sống.
• Bát chánh đạo: Con đường tám chi chánh, gồm thâu hết mọi pháp môn tu tập.
• Từ bi: Lòng thương yêu tất cả chúng sinh, không phân biệt ân nghĩa.
• Thiền định: Nhiếp tâm thanh tịnh, lắng mọi ý niệm để đạt được sự sáng suốt.
• Vô ngã: Sống không còn cái ta, không còn tham sân si.

Nhân quả không đơn giản: cẩn trọng giữa thiện và ác

Nhiều người nghĩ nhân quả đơn giản là “ở hiền gặp lành”. Nhưng Thầy Chân Quang cảnh báo: nhân quả sâu xa và phức tạp hơn nhiều.

“Ví dụ bây giờ ta cho cái người đó 100.000 thì ta nghĩ rằng là ta có phước không? Không. 100.000 đó đi, ổng đi vào tiệm nhậu, ổng uống rượu, hoặc là ổng đánh bài... thì ta lập tức ta mang tội liền. Ta không hề có một chút phước gì của 100.000 đó hết, mà ta vừa tạo nên 100.000 tiền tội chứ không phải 100.000 tiền phước.”

Đó là vì ta nhìn không hết vấn đề. Thầy kể câu chuyện về một tổ chức bảo vệ quyền trẻ em phát hiện một xí nghiệp tại Bangladesh sử dụng trẻ em lao động. Họ phản đối, khiến xí nghiệp bị tẩy chay. Ba năm sau, những đứa trẻ ấy không còn được đi học hay làm việc, chúng phải ra đường, trai thì đi lính đánh thuê, gái thì bán hoa. Điều tưởng như tốt đẹp lại tạo ra biết bao nhiêu khổ đau. Vì vậy, học nhân quả không chỉ là học câu chữ, mà phải nghiền ngẫm, nhìn sâu vào từng hoàn cảnh.

Từ bi: một hành trình không dưới năm năm

Từ bi là yêu thương tất cả. Nhưng thực hành từ bi có dễ không? Thầy nói: ngay cả bảy người trong gia đình, ta còn chưa thương đủ. Vậy thì nói gì đến 80 triệu người Việt Nam, nói gì đến tất cả chúng sinh?

“Muốn cho cái lõi từ bi tồn tại trong lòng ta thì phải 5 năm trở lên. Trong 5 năm đó mỗi ngày chúng ta đều phải quỳ trước bàn Phật, sám hối Phật, cầu xin Phật gia hộ cho con mở được lòng, con thương yêu tất cả chúng sinh.”

Và sau 50 năm, lòng từ bi mới thật sự tuôn trào, nhìn ai cũng thương được. Nhưng trước 50 năm, mình có thể đã ra đi. Trong đời sống hàng ngày, từ bi bắt đầu với những việc nhỏ: thương người khó ưa, nhường nhịn người, đón nhận lời chê bai như ly nước ngọt. Đây chính là tu tập.

Tu ngay giữa dòng đời: hãy bắt đầu từ hơi thở

Tu không phải là ngồi thiền ba tiếng đồng hồ. Tu là giữ tâm thanh tịnh trong mọi lúc.

“Thiền định là trong đời sống hằng ngày, bên cạnh những công việc tất bậc ta phải lo nhiều việc nhưng mà lúc nào ta cũng phải biết nhiếp tâm thanh tịnh và những lúc rảnh rỗi vào cái thời khóa nhất định ta cũng phải biết bắt chân kiết già để tập thiền.”

Vậy nên, giữa bộn bề lo toan, ta vẫn có thể đặt tâm vào một câu niệm Phật, một hơi thở chánh niệm, một ánh mắt từ bi. Mỗi ngày trôi qua, công đức ta tích lũy dần. Đến khi khép lại kiếp này, ta sẽ bước sang một thế giới mới vinh quang hơn rất nhiều, vì ta đã đi đúng hướng, đã tạo được vô số công đức lành. Đó chính là điều phi thường giữa đời tầm thường.