Tự Do Thật Sự: Không Phải Là Muốn Gì Được Nấy

Bạn có bao giờ nghe một đứa bé nói với bố mẹ: "Con muốn ở nhà lầu kia!"? Đứa bé muốn, nhưng nó có được không? Không! Vì nhà của người khác. Vậy là nó mất tự do? Rồi có người lại muốn mua căn nhà ba căn bên cạnh, và anh ta mua được ngay. Vì sao? Vì anh ta có tiền, có phước. Hóa ra tự do không phải là muốn gì làm nấy. Trong bài giảng "Ý Nghĩa Tự Do Theo Luật Nhân Quả", TT. Thích Chân Quang đã chỉ cho chúng ta một cái nhìn thấu suốt về tự do từ góc độ đạo học.

Tự do không phải là muốn gì làm nấy

Nhiều người lầm tưởng tự do là muốn gì làm nấy. Nhưng thực tế, tự do có điều kiện. Ngay cả việc dời sang nhà khác cũng cần tiền (phước). Không có tự do tuyệt đối trên đời này. Thầy Thích Chân Quang nhắc:

Vì hiểu cái điều này rồi ta mới thấy lời Phật dạy là đúng. Chuyện gì cũng có nhân duyên, cũng có nhân quả. Không phải khi không mà bỗng nhiên ta có cái tự do trên đời này cũng vậy.

Tự do là quyền chọn lựa – phụ thuộc vào phước

Trong đạo học, tự do được định nghĩa là quyền chọn lựa. Người có phước nhiều thì có nhiều lựa chọn. Khi một sinh viên nghèo đi mua quần áo, chỉ chọn được những bộ đồ rẻ nhất, trong khi một đứa con đại gia có thể mua hàng hiệu một cách dễ dàng. Chính là tự do của họ khác nhau. Thầy nói:

Người được tự do là người được nhiều quyền chọn lựa hơn.

Đòi hỏi vượt phước là khổ đau

Khi ta mong muốn điều gì vượt quá phước của mình, ta sẽ khổ. Ví dụ như muốn mua chiếc SH nhưng không đủ tiền, hoặc đòi bố mẹ cho học trường quốc tế mà gia đình không thể chi trả. Lúc đó ta bất an, căng thẳng, thậm chí khủng hoảng tâm lý. Thầy chỉ rõ:

Cái làm ta khổ là gì? Cái ta khổ chính là ta đòi một sự chọn lựa ngoài cái phước của ta.

Hạnh phúc là biết sống trong giới hạn của mình

Có một câu chuyện về người thầy giáo bị oan, vào tù mười năm. Ông không đòi hỏi gì hơn, chỉ sống trong phạm vi cho phép, dạy học cho các bạn tù. Khi nhà tù không còn tự do, ông vẫn hạnh phúc. Sau này được minh oan, ông còn xin quay lại nhà tù để tiếp tục dạy học. Thầy kể:

ông chỉ trong cái nào mình có thì mình chọn lựa nó, không chọn lựa ra bên ngoài cái khả năng của mình, cái phước của mình, thế và được hạnh phúc.

Ngay cả khi ta có phước để mua chiếc SH, nếu ta chọn một chiếc xe đạp điện, tâm lý ta cũng rất nhẹ nhàng. Đó là cách sống thông minh, bớt áp lực.

Tu tập để mở rộng phước, mở rộng tự do

Vậy, thay vì đòi hỏi, hãy tu tập tạo phước. Khi phước lớn, tự do của ta tự động mở rộng. Thầy nhắn nhủ:

Ta biết tu tập tạo phúc cho nhiều. Ta nâng cái phước mình lên và cái phước ta lớn tới đâu tự nhiên cái sự chọn lựa của ta được nhiều tới đó.

Hạnh phúc thật sự không phải là có nhiều quyền chọn lựa, mà là đủ trí tuệ để chọn đúng trong những gì mình có. Hãy sống như vậy, bạn sẽ an nhiên, hạnh phúc.