Thiền bệnh: Vì sao tu thiền lại sinh bệnh?

Có bao giờ bạn ngồi thiền mà thấy nhức đầu, căng thẳng, thậm chí mệt mỏi? Nếu vậy, không phải bạn không hợp với thiền, mà có thể bạn đã mắc thiền bệnh. Đây là khái niệm được Thầy Thích Chân Quang giảng dạy trong bài học Thiền bệnh – một cảnh báo quan trọng cho những ai đang trên đường tu tập.

Thiền bệnh là gì?

Thiền bệnh là những căn bệnh phát sinh do tu tập thiền sai cách hoặc thiếu sót. Nếu không tu thiền, có thể không mắc bệnh này, nhưng không tu thì mê mờ tâm tối mãi mãi trầm luân sinh tử. Thầy nhấn mạnh:

Không tu thì mê mờ tâm tối mãi mãi trầm luân sinh tử. Cho nên buộc phải tu. Mà tu thì có thể mắc bệnh.

Việc tu tập giống như con dao hai lưỡi: nếu dùng đúng, nó giúp ta tiến bộ; nếu dùng sai, nó có thể gây hại. Vậy nên, thay vì tránh tu, chúng ta cần phải biết tu cho đúng.

Vì sao có người tu sai mà không bệnh?

Điều lạ lùng là có người tu sai vẫn không bệnh, có người tu sai lại bệnh ngay. Thầy giải thích điều này qua sự khác biệt về thể tạng và phước duyên. Ví dụ như có người ăn cay thì nổi mụn, có người ăn cay như điên vẫn chẳng sao. Thầy nói:

Có người dụng công sai mà vẫn chứng, vẫn nhập được định; mà có người dụng công sai như vậy lập tức điên liền. Đây là điều rất là lạ.

Vì vậy, đừng vội kết luận rằng nếu mình không bệnh thì tu đúng. Thầy cảnh báo:

Nếu anh tu sai anh mắc bệnh. Nhưng mà nghe nói tôi không mắc bệnh như vậy tôi không tu sai. Không, không mắc bệnh là bởi vì anh hên thôi, chứ không chắc là đã tu đúng.

Chúng ta cần tỉnh táo nhìn lại cách tu của mình, không chủ quan với những sai lệch nhỏ.

Mọi pháp môn đều có khuyết điểm

Thầy cũng chỉ ra rằng không có pháp môn nào hoàn hảo tuyệt đối. Mỗi pháp môn đều có ưu điểm và khuyết điểm. Ví dụ như pháp môn niệm Phật, tuy dễ tu, nhờ tha lực, nhưng nếu chỉ chú trọng cầu vãng sinh mà quên xây dựng cõi này thành cõi Phật, thì đạo sẽ suy yếu. Thầy nói:

Không có pháp môn nào đầy đủ mọi ưu điểm, luôn luôn khuyết mặt này, ưu mặt kia.

Vì vậy, khi gặp một vị thầy ca ngợi pháp môn của mình trên mây sao, chúng ta nên tỉnh táo, không bị hấp dẫn. Con đường Phật dạy đi từ căn bản như điều thân, hơi thở, đạo đức, công đức tuy chậm nhưng chắc chắn.

Thiền bệnh số 1: Nhức đầu

Bệnh nhức đầu là phổ biến nhất. Theo Thầy, nó do nhiều nguyên nhân. Thứ nhất, ngồi thiền nhưng lại lo suy nghĩ. Thứ hai, để tâm quá nhiều trên đầu, khiến luồng hỏa lực chạy lên não, gây căng thẳng. Thứ ba, quán tưởng không đúng cách. Thầy giải thích:

Cái luồng lực mà nó chạy lên là điều cực kỳ nguy hiểm. Ta điên là vì cái đó.

Người Việt Nam thường chân âm yếu hơn các dân tộc khác, nên chỉ cần để tâm trên đầu một chút là đã thấy nhức đầu. Chúng ta cần phải học cách phòng tránh.

Cách phòng và chữa thiền bệnh

Thầy khuyên rằng, khi thấy đầu căng, hãy nghĩ ngay cuộc đời là một giấc mơ, buông bỏ mọi bận tâm. Đồng thời, chuyển tâm xuống dưới đan điền, giữ thân mềm mại, bất động. Thầy dạy:

Đời chỉ là một giấc mơ. Nghĩ như vậy cho mạnh rồi buông hết ra để không suy nghĩ.

Để tâm ở dưới, dưới đan điền, dưới bụng, dưới chân. An trú thêm một điểm đan điền nhẹ nhàng. Rồi từ từ sẽ hết.

Ngồi thiền như vậy không chỉ hết nhức đầu mà còn giúp cơ thể trẻ lại. Thầy hài hước nói: nếu 10 năm sau gặp lại người quen mà họ nói sao thầy già quá thì hãy tìm tôi để tôi bắt đền.

Tu chậm mà chắc

Con đường tu tập theo lời Phật dạy xây dựng từ gốc rễ: điều thân, hơi thở, đạo đức, công đức. Tuy có nhược điểm là chậm nhưng chậm mà chắc. Thầy nhấn mạnh:

Chúng ta chậm mà chậm mà chắc. Đúng. Chứ đừng có chậm mà trễ.

Với sự hiểu biết về thiền bệnh, chúng ta có thể tránh được những nguy cơ không đáng có, và tiếp tục bước đi trên lộ trình giác ngộ một cách an toàn.

Thiền không phải là thuốc độc, nhưng cũng không phải là liều thuốc vô hại. Hãy tu học có trí tuệ, biết phòng bệnh hơn chữa bệnh. Chúc bạn luôn tinh tấn và an lạc.