Phật Ở Trong Tâm: Đừng Hiểu Sai Mà Mang Tội

Hồi thầy còn nhỏ, có lần xem phim Thiếu Lâm Tự, thầy ấn tượng mãi một cảnh: vị tri sự trong chùa lén ăn thịt chó với lũ đệ tử. Khi một đệ tử thắc mắc rằng sao tu mà ăn thịt chó, ông thầy bình thản đáp: 'Phật ở trong tâm, thịt chó ở trong bao tử, không dính gì nhau.' Nghe xong ai cũng cười, nhưng câu nói đó lại là khởi nguồn cho một nhận định sai lầm: Phật nằm trong tim, còn nhục thân thì ở trong bụng, nên không cần chú trọng hình thức bên ngoài.

Vậy 'Phật ở trong tâm' có thật sự đúng như ta vẫn nghĩ? Làm sao để hiểu câu này cho tròn vẹn chánh kiến, tránh rơi vào tà kiến mà mang tội?

Hiểu sai câu 'Phật ở trong tâm' – coi chừng mang tội

Trong bài giảng, Thượng tọa Thích Chân Quang nhắc đến một cô gái mặc đồ tắm bãi biển chạy vào chùa lạy Phật. Khi người trông giữ đền cản lại, cô nói: 'Phật tại tâm, không tại quần áo.' Thầy cho rằng đây là cách hiểu rất nguy hiểm. Hay như chuyện một Phật tử đi làm xa, không có bàn thờ, buồn rầu, thì sư cô trụ trì an ủi: 'Phật ở trong tâm, đừng buồn vì không có bàn thờ.' Nghe thì an ủi, nhưng thực ra lại dễ dẫn đến hiểu lầm rằng hình thức không quan trọng, tượng Phật không cần cung kính.

Thầy cảnh báo rằng nếu cứ vỗ ngực nói Phật ở trong tâm rồi khinh thường thánh tượng, thì tà kiến ấy mang tội chết. Việc đặt tượng Phật, lạy Phật, cúng dường chính là cách để tâm ta xoa dịu và hướng thượng.

Phật vĩ đại và tâm phàm phu – vì sao cần đặt dấu hỏi?

Thượng tọa đặt vấn đề: Phật minh mông, vĩ đại, nhưng tâm của chúng ta thì nhỏ bé, tầm thường, đầy phiền não và sân si. Nếu nói Phật nằm trong cái tâm ấy thì có hợp lý không? Chưa chắc. Vì Phật là thầy của cả trời, người. Nhưng mặt khác, nếu Phật ở mọi nơi thì rõ ràng Phật cũng có mặt trong tâm ta. Vậy câu nói 'Phật ở trong tâm' không sai, nhưng cần hiểu cho đúng để không trở thành tà kiến.

Chánh kiến: khi lòng thành kính khởi lên, Phật chứng giám liền

Thầy chỉ rõ điểm mấu chốt: Phật không nằm trong tâm suy nghĩ của ta, mà khi trong tâm có lòng thành kính thì Phật chứng giám liền. Đây là chánh kiến. Thầy nói:

Nghĩa là khi trong tâm ta có lòng thành kính thì Phật chứng giám liền. Phải hiểu như vậy thì đúng chứ không phải ông Phật ở trong tâm mình.

Người chưa ăn chay nhưng lòng thành kính Phật thì vẫn được Phật chứng, còn người ăn chay trường mà tâm không thành kính, chỉ vì phong trào, thì Phật cũng không thể ở trong tâm họ. Khi ta thật sự thành kính, ta sẽ nhận ra bao điều tốt lành tuôn trào, tâm hồn được soi sáng, dẫn dắt về con đường giác ngộ.

Tượng Phật là biểu tượng, nhưng không phải để 'không thèm' lễ bái

Nhiều người vin vào câu 'Phật ở trong tâm' để không cần tôn trọng tượng Phật, lễ bái, cúng dường. Thượng tọa kể lại một kỷ niệm: khi còn là cư sĩ, ngài nằm ngủ trong chùa, cẩn thận tránh để chân đạp về phía tượng Phật. Vậy mà một vị hộ pháp đã đánh thức ngài vì dưới chân ngài là một tờ lịch có in hình Phật. Thầy nói:

Nếu nói Phật ở trong tâm mình mà không có quan tâm tới thánh tượng bên ngoài là sai. Hộ pháp quở liền.

Tượng Phật là biểu tượng thiêng liêng giúp ta nhớ đến Phật, đặt lòng cung kính. Nhưng ta cũng không nên chấp vào hình tướng. Theo Thượng tọa, tượng Phật là nơi để ta bày tỏ lòng tôn kính, nhưng không cần cố bám víu vì tượng rồi cũng sẽ hư hoại. Đức Phật thì không.

Để có lòng thành kính vô tận cần học và thực hành

Thượng tọa cho rằng kính Phật qua dung nghi, thần thông chỉ là bề ngoài. Cái kính Phật qua giáo lý mới là sâu sắc, bất biến. Muốn có lòng thành kính đó, ta phải hiểu đạo lý và thực hành. Ngài nói:

Đạo lý mà chỉ nghe tai này qua tai kia trôi liền và hiểu cạn lắm. Phải tự mình tu tâm từ bi, buộc lòng mình, tập như vậy đến 5 năm, 10 năm, 20 năm để lòng mình từ bi le lói, bấy giờ mới thấy được cái vĩ đại của đạo lý.

Đường dài nhưng không xa. Khi ta đã có lòng thành kính vô tận, Phật sẽ luôn bên cạnh, soi sáng, dìu dắt từng bước chân ta. Đó là niềm tin và cũng là mục tiêu cho mỗi người con Phật.

Đừng để câu nói 'Phật ở trong tâm' trở thành một lời biện minh cho sự lơ đễnh. Hãy bắt đầu bằng việc lắng nghe và thực hành giáo pháp mỗi ngày, để lòng thành kính được nuôi lớn, và để mỗi bước chân ta đi đều có Phật soi đường dẫn lối.