Những Cung Bậc Cảm Xúc: Khi Yêu Thương Trở Thành Con Đường Giác Ngộ

Vì sao các Phật tử về chùa dự lễ Vu Lan? Có phải chỉ để được gặp lại những huynh đệ đã từng nói chuyện trên Facebook, nay trở thành bạn thật? Hay vì kính Phật, thương chùa, thương quý thầy cô? Tất cả đều xuất phát từ một thứ – tình cảm. Thầy Thích Chân Quang từng chia sẻ rằng cuộc sống của chúng ta tất cả đều bị tình cảm chi phối. Vậy làm thế nào để chúng ta làm chủ những cung bậc cảm xúc ấy, biến chúng thành động lực tu tập và yêu thương?

Tình Cảm Chi Phối Mọi Hành Động

Đức Phật đã xác quyết trong 12 nhân duyên rằng tình cảm (ái) là nguồn cội của mọi hành vi. Từ hành động nhỏ nhặt nhất như đi đứng, nói năng, đến những quyết định lớn lao, khôn ngoan hay ngu dại, tất cả đều khởi nguồn từ cảm xúc. Thầy Chân Quang giải thích rõ:

“Tất cả mọi hành động của chúng sinh đều bắt nguồn từ tình cảm, từ hành động rất nhỏ tới hành động rất lớn, cho tới hành động gọi là rất khôn ngoan, cho tới những hành động gọi là rất ngu dại. Tất cả đều bị tình cảm chi phối.”

Nếu hiểu được điều này, chúng ta sẽ thấy việc quản lý cảm xúc không còn là chuyện thế tục, mà là việc tu tập quan trọng nhất.

Thương Ghét Không Dễ Định Đoạt Tội Phước

Nhiều người nghĩ thương là phước, ghét là tội. Nhưng Phật dạy không đơn giản vậy. Tùy đối tượng của tình cảm, tội phước có thể đổi chiều. Yêu một người tốt mang lại phước lành, yêu một người xấu lại tạo nghiệp. Tôn kính một bậc thánh thật sự thì phước vô lượng, nhưng tôn kính một đạo sư giả hiệu chỉ chuốc lấy tội. Chính vì vậy, trí tuệ sáng suốt chọn đối tượng là nền tảng của mọi tình cảm.

“Ví dụ cái người mà ta thương là cái người tốt, người đạo đức, người đem lại lợi ích cho cuộc đời nhiều thì khi ta thương người đó ta được phước. Còn nếu cái người ta thương mà là cái hạng người vô đạo đức, ăn hại, phá đời thì ta càng thương người đó, ta càng có tội.”

Lòng Tôn Kính Phật: Tác Ý Đủ Sức Chấn Động Pháp Giới

Khi người tu tập mở lòng tôn kính Phật tuyệt đối, dù chỉ mới là tác ý trong tâm, năng lượng ấy đủ làm chấn động pháp giới. Tội phước từ vô lượng kiếp được sắp xếp lại. Cuộc đời của người có tâm kính Phật sẽ không còn an bài theo nghiệp cũ, mà được chuyển hóa theo hướng tốt đẹp. Đây là điều kỳ diệu mà nhiều Phật tử chưa thực sự nhận ra.

“Con nguyện lòng tôn kính Phật tuyệt đối là chấn động trên pháp giới liền.”

Thầy nhắc rằng, chúng ta chỉ mới tác ý thôi, nhưng chưa ai đủ năng lượng để khởi lòng tôn kính tuyệt đối thật sự. Vì vậy, hãy bắt đầu bằng những lời nguyện nhỏ, kiên trì nuôi dưỡng tâm từ bi mỗi ngày.

Ghét Điều Xấu, Đừng Ghét Người Xấu

Trong đời sống, chúng ta thường ghét người làm điều xấu. Nhưng Thầy dạy: chỉ nên ghét điều xấu, không ghét người xấu. Ghét nhầm người tốt sẽ làm mất đi cơ hội may mắn, còn ghét người xấu lại khiến tâm hồn chúng ta xấu theo. Người trí tuệ thấy tội nghiệp cho kẻ xấu, vì họ sẽ chịu khổ đau. Hãy nhớ câu nói của Bác Hồ: “Bác ghét nhất điều xấu” – không ghét người xấu, mà ghét cái xấu trong tâm họ.

“Ta chỉ được quyền ghét điều xấu mà thôi. Đừng ghét người xấu. Thấy người xấu phải thương xót cho họ.”

Tột Cùng Của Đạo Lý Là Yêu Thương

Khi tu tập đến trình độ cao, trí tuệ lui lại phía sau, chỉ còn tình thương. Đó là cái tâm đại bi vô lượng. Người tu chân chính không nhìn ai bằng đôi mắt vô hồn lạnh lẽo, mà bằng trái tim yêu thương tràn đầy. Như Thầy nói: chỉ cần nhìn với ánh mắt vô cảm, Phật tử sẽ nghỉ chơi chùa ngay. Vì vậy, mỗi lần xuất hiện, Thầy và các thầy cô phải khởi tâm yêu thương.

“Cuối cùng tột cùng của đạo lý là gì? Là yêu thương.”

Nhiều Cung Bậc Cảm Xúc Làm Nên Vẻ Đẹp Tâm Hồn

Đời sống có nhiều người, nên tình cảm cũng có nhiều cung bậc. Với cha mẹ là hiếu kính, với thầy cô là tôn trọng, với bạn bè là quý mến, với con cái là bản năng yêu thương. Mỗi cung bậc tiêu tốn năng lượng khác nhau. Bạn bè chơi vui không hao năng lượng, nhưng lễ phép với người trên thì tốn nhiều năng lượng. Điều đó lý giải vì sao trẻ con thích chơi với bạn hơn ở gần cha mẹ. Nhưng chính sự đa dạng này làm nên vẻ đẹp của tâm hồn. Thầy nhấn mạnh:

“Cái tình cảm mà lễ phép tôn trọng nó lấy nhiều năng lượng trong tâm hồn ta và làm cho ta mệt.”

Nhìn vào cuộc sống, ta thấy:

• Với cha mẹ: kính trọng, yêu thương, hiếu kính.
• Với thầy cô: tôn trọng, kính mến.
• Với bạn bè: quý mến, thân tình.
• Với con cái: bản năng yêu thương, hy sinh.
• Với lãnh đạo quốc gia: trung thành, ủng hộ.
• Với Đức Phật: tôn kính tuyệt đối.

Đó là một tâm hồn đẹp, một con người đẹp, một xứ sở đẹp. Đừng cào bằng mọi cảm xúc, vì như một căn nhà một màu sẽ không có thẩm mỹ. Và ta đang có những điều rất đẹp mà ta cứ tưởng là cái đẹp ở đâu.

“Ta đang có những điều rất đẹp mà ta cứ tưởng là cái đẹp ở đâu. Ta không biết là chính mình đây mới có cái đẹp.”

Như vậy, tình cảm không phải là kẻ thù của tu tập. Chúng là phương tiện để chúng ta thể hiện lòng từ bi và trí tuệ. Hãy bắt đầu từ hôm nay, bằng việc chọn cho mình những cung bậc cảm xúc phù hợp, khởi lòng tôn kính Phật, yêu thương mọi người, và đặc biệt, học cách thương cả những điều nhỏ nhất – như một chiếc lá rụng, một cánh hoa rơi. Vì tột cùng của đạo lý chính là yêu thương.