Ngưỡng mộ – Chìa khóa miễn phí biến người tầm thường thành vĩ đại

Bạn đã bao giờ nghe kể về một người tốt ở tít tận đâu đó và cảm thấy khâm phục? Nhưng khi chính người hàng xóm của bạn làm điều tương tự, bạn lại thấy khó chịu? Nếu có, bạn không phải là người duy nhất. Đó là một phản ứng rất tự nhiên của tâm phàm phu. Và trong buổi pháp thoại hôm nay, chúng ta sẽ cùng học hạnh thứ năm của Bồ Tát Phổ Hiền – 'Ngũ giả tùy hỷ công đức' – để hiểu vì sao tâm ngưỡng mộ lại là chìa khóa của sự vĩ đại.

Tùy hỷ: Từ vui mừng đến ngưỡng mộ

Người Việt mình thường hiểu "tùy hỷ" là vui mừng theo. Khi thấy người khác làm được việc thiện, ta cũng mỉm cười, thấy vui. Nhưng Thầy Chân Quang chỉ ra rằng cái vui đó chưa đủ mạnh, thậm chí có thể là một cơ hội để ta tiến sâu hơn.

"Người nào hiểu là khi thấy cái việc làm tốt của người khác mà lòng mình ngưỡng mộ thì người này thầy mới cho 10 điểm. Đó. Đa số ta dừng lại ở chỗ gì? Tùy hỷ vui thôi. Nên cái tùy hỷ vui cũng là một cái phước nhưng chưa đủ mạnh."

Thầy giải thích rằng, khi ta thấy một bác sĩ cả đời tận tụy vì bệnh nhân, hay một người trồng rừng suốt mấy chục năm, ta thường khởi tâm ngưỡng mộ. Nhưng nhiều khi ta chỉ dừng lại ở mức độ "hay hay, vui vui" mà không thực sự ngưỡng mộ. Điều đó khiến ta mất đi cơ hội nhận lấy "nhân" quý báu cho những thành tựu tương lai của chính mình.

Ngưỡng mộ: Chìa khóa miễn phí của sự vĩ đại

Thầy kể rằng, khi ta ngưỡng mộ một người, ta đang gieo một hạt giống tâm linh. Hạt giống đó, dù rất nhỏ, có thể trở thành cái duyên để mai kia ta cũng đạt được những điều vĩ đại tương tự.

"Cái tâm ngưỡng mộ là cánh cửa, là chìa khóa, là đầu đường để chuyển một con người tầm thường trở nên vĩ đại. Mà cái tâm đó có tốn tiền không ạ? Không tốn một đồng nào."

Thật thú vị! Chúng ta có thể bố thí tiền bạc, hiến máu, hiến đời để tạo công đức, nhưng để khởi tâm ngưỡng mộ, ta chẳng cần tốn kém gì. Nó rẻ nhưng lại có sức mạnh thay đổi số mệnh. Thầy nhấn mạnh: "Ai hiểu được điều này rồi nên quyết mà tu cái tâm ngưỡng mộ."

Rào cản của sự đố kỵ

Nhưng việc khởi tâm ngưỡng mộ không dễ chút nào. Thầy đưa ra hai ví dụ song song: một ông bán phở ở nước xa, cả đời chỉ làm những điều nhỏ bé nhưng tốt đẹp, khi nghe kể ta thấy ngưỡng mộ. Nhưng khi người hàng xóm kề bên cũng sống như thế, ta lại khởi lòng đố kỵ.

"Hai câu chuyện hệt nhau nhưng một con người ở đâu đó mình không biết. Ở rất xa một nước nào đó, thời đại nào đó, thời kỳ nào đó thì ta nghe ta khởi lên tâm ngưỡng mộ. Nhưng mà cái bà bên cạnh mình, mình thấy mặt mỗi ngày câu chuyện y hệt như vậy, mình không ngưỡng mộ mà mình đố kỵ."

Vì sao vậy? Vì cái bản năng phàm phu muốn mình hơn người, không muốn ai hơn mình, nhất là những người gần gũi, đồng cấp. Thầy còn nói: "Chúng ta chỉ ngưỡng mộ những người nhất là những người chết rồi." Bởi những người đã khuất không còn cạnh tranh với ta nữa, còn người sống cạnh ta lại như một tấm gương soi vào lòng ta, khiến ta khó chịu.

Vượt qua rào cản để trở nên vĩ đại

Để tu được hạnh ngưỡng mộ, ta phải đối diện với cái bản ngã nhỏ nhen của mình. Ta cần tập ngưỡng mộ cả những người ngang hàng, thậm chí thấp hơn ta, nếu họ có điều tốt. Thầy dạy:

"Ta ngưỡng mộ công hạnh của những bậc Bồ Tát. Ta ngưỡng mộ công hạnh của những bậc A La Hán. Ta ngưỡng mộ công hạnh của những vĩ nhân, những danh nhân. Ta ngưỡng mộ công hạnh của những người thiện bình thường khắp nơi trong cuộc sống này. Và quan trọng ta ngưỡng mộ được cái sự tốt đẹp của những người ngang hàng ta bên cạnh ta. Và ta ngưỡng mộ luôn nếu có cái sự thành tựu tốt đẹp, xuất sắc lỗi lạc của những người mà thấp hơn ta, kém hơn ta luôn."

Thầy cũng nói rằng để diệt trừ tận gốc tâm đố kỵ, ta cần tu tập thiền định, loại bỏ năm triền cái. Nhưng nếu ta chưa đạt được, ta có thể bắt đầu bằng ý thức và nhận diện cái rào cản này. Ngay khi ta thấy mình khó chịu vì người hàng xóm làm phước, ta hãy thở và nghĩ: "Đây chính là cái bản ngã của mình đang lộ diện. Hãy thay bằng tâm ngưỡng mộ." Ai làm được liền thì đời trước đã tu nhiều. Ai chưa làm được thì đừng nản, chỉ cần kiên trì, sau ba năm sẽ thấy thay đổi. Điều quan trọng là đừng bỏ cuộc.

Hạnh ngũ giả tùy hỷ công đức là món quà vô giá mà Bồ Tát Phổ Hiền trao cho chúng sinh. Nó không cần tiền bạc, không cần công sức, chỉ cần một tấm lòng rộng mở và biết ngưỡng mộ cái đẹp, cái tốt ở người khác. Hãy thử bắt đầu ngay hôm nay: khi gặp một ai làm việc tốt, hãy dừng lại và khởi tâm ngưỡng mộ. Bạn sẽ thấy lòng mình nhẹ nhàng, và cuộc sống quanh bạn cũng trở nên tốt đẹp hơn. Đó là con đường chuyển hóa từ con người tầm thường thành con người vĩ đại. Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.