Muốn Giải Thoát? Trước Hết Hãy Làm Tròn Đạo Làm Người

Có bao giờ bạn tự hỏi: “Tôi mỗi ngày lạy Phật, niệm kinh, nhưng với những người thân yêu quanh mình, tôi có thực sự là một người tốt?” Trong mùa Vu Lan, khi lòng hiếu thảo được nhắc đến, Thầy Thích Chân Quang đã dành trọn bài giảng để nói về một điều ngỡ như bình dị mà lại sâu sắc: đạo làm người. Thầy mở đầu bằng một sự ngạc nhiên:

“Chúng ta tu theo đạo Phật, chúng ta nghĩ đó là một đạo giải thoát để làm thánh. Chúng ta không ngờ rằng trong đạo Phật là đã có sẵn một hệ thống của cái đạo làm người rất là lớn mà chính nhờ cái đạo làm người này chúng ta mới làm thánh được.”

Phật Giáo Không Chỉ Là Đạo Giải Thoát

Nhiều người tưởng rằng tu theo Phật là bỏ lại cuộc đời, là tìm một giá trị cao siêu nào đó ngoài trần thế. Nhưng Thầy Chân Quang nhắc cho chúng ta một chân lý đơn giản: hoa sen chỉ mọc từ bùn, và vị trí thánh chỉ bắt đầu bằng thân phận con người. Nếu chúng ta coi thường các bổn phận làm người, chúng ta vĩnh viễn không thể thành thánh. Chính từ cái nền tảng con người tốt, ta mới có thể tiến xa hơn trên con đường tâm linh.

Hai Nhiệm Vụ Của Người Tu

Trong đạo làm người, có hai nhiệm vụ chính mà ai cũng phải thực hiện. Thầy nói:

“Đó là việc tu dưỡng đạo đức bản thân mình. Đó là việc mà chúng ta phải có bổn phận đem an vui hạnh phúc đến cho mọi người.”

Thầy dùng ví dụ về một người công nhân chăm chỉ, làm tròn nhiệm vụ mình được giao, luôn giúp đỡ đồng nghiệp. Theo thời gian, người đó được cất nhắc lên những vị trí cao hơn – vì ông chủ thấy rõ đức tính của họ. Cũng vậy, khi ta hoàn thiện bản thân và sống vì người khác, tự nhiên ta sẽ có nhân quả để bước lên một tầm cao mới.

Từ Người Bình Thường Đến Người Tốt

Nhưng bước đầu tiên, từ người bình thường trở thành người tốt, đã rất khó. Người tốt là người như thế nào? Thầy giải thích:

“Người không xấu là người không muốn ai xấu hết. Luôn luôn hy vọng rằng con người tốt. Và vì muốn mọi người tốt cho nên không nghĩ xấu ai hết. Không nói xấu ai hết.”

Người tốt là người không làm hại ai, không muốn ai xấu. Họ có thể dễ bị lừa gạt trong lúc đầu, nhưng nhân quả sẽ bù đắp: họ sống thanh thản và được che chở. Hãy nghĩ đến cảm giác ấm áp khi ta vẫn tin yêu con người dù từng bị tổn thương.

Người Thật Tốt: Sống Tử Tế Một Cách Sâu Sắc

Lên nấc tiếp theo, người thật tốt là người thanh lọc nội tâm sâu sắc, luôn nghiêm khắc với chính mình và bao dung với người khác. Thầy dạy:

“Người thật tốt là luôn luôn trách mình tìm cái lỗi của mình và tìm rất là sâu với trí tuệ rất sắc bén. Và đối với con người rất là khoan dung mà đối xử tử tế người một cách rất sâu sắc, đó là người thật tốt.”

Điều này có nghĩa là ta không chỉ mời khách cơm nước, mà phải thực sự hiểu được nỗi niềm của người đang trước mặt. Một người tử tế sâu sắc sẽ luôn sợ làm người khác buồn, chỉ mong người khác vui. Chính thái độ ấy sẽ mang lại cho ta một nguồn phước lớn: sự thương yêu từ những người xung quanh.

Người Tuyệt Vời: Không Giá Nào Mua Được

Vượt lên nữa, người tuyệt vời là người không có chỗ chê. Họ có tầm ảnh hưởng rộng lớn, nội tâm thanh tịnh, và đặc biệt: không có tiền bạc nào có thể mua chuộc họ làm điều bất thiện. Thầy đưa ra một ví dụ đầy thử thách:

“Người tuyệt vời hay người thánh thiện á không có giá nào mua được họ, buộc họ phải làm điều bất thiện. Dù điều đó rất nhỏ, dù đưa họ 1 tỷ để mà buộc họ phải làm cái điều bất thiện mảy may bằng một sợi tóc họ vẫn dứt khoát không làm.”

Hãy tự hỏi: Nếu ai đó trả ta một tỷ đồng để ta chửi mắng một người vô tội, ta có làm không? Người tuyệt vời sẽ dứt khoát từ chối, vì họ biết giá trị thật của mình không thể đo bằng tiền. Ranh giới giữa thiện và ác đối với họ rạch ròi, không bao giờ dẫm bước qua.

Đạo Làm Người Là Nhiều Đạo

Thầy tổng kết rằng đạo làm người không chỉ là một khái niệm trừu tượng, mà là tập hợp của nhiều mối quan hệ cụ thể trong đời sống:

• Đạo hiếu – của con đối với cha mẹ.
• Đạo từ – của cha mẹ đối với con.
• Đạo đệ – của anh chị em với nhau.
• Đạo nghĩa – của vợ chồng, thầy trò, bạn bè. Thầy phân tích: nghĩa thầy trò lớn, nghĩa vợ chồng nặng, nghĩa bạn bè đẹp.
• Đạo trung – của công dân đối với đất nước, chính quyền. Ngày nay, cả dân và quan phải có trách nhiệm với nhau.
• Đạo nhân – của cấp trên với cấp dưới, và đối với mọi người trong cuộc sống.

Mỗi đạo là một nấc thang. Khi ta thực hiện trọn vẹn từng bổn phận, ta đang xây nền móng cho chính sự giải thoát của mình.

Trong mùa Vu Lan này, hãy lắng nghe tiếng lòng mình. Bắt đầu từ những việc nhỏ nhặt: hiếu thảo với cha mẹ, mỉm cười với người lạ, giữ lời hứa, làm tròn trách nhiệm. Hãy sống thật sự với vai trò con người của mình, vì đạo làm người chính là con đường để trở thành bậc thánh. Hoa sen nở từ bùn, và thánh vị khởi từ một con người trọn vẹn.