Lễ hội và đạo Phật: Niềm vui có thể làm tăng tình thương yêu

Khi xem một lễ hội tưng bừng ngoài kia, bạn có bao giờ tự hỏi: niềm vui ấy có ý nghĩa gì? Người Phật tử nên ứng xử ra sao khi đứng trước những trang lễ hội rực rỡ? Thật ra, lễ hội là một phần không thể thiếu trong lịch sử con người. Nhưng nếu chúng ta biết cách nhìn, lễ hội không chỉ là trò vui vô nghĩa, mà còn là cơ hội để gieo trồng tình thương yêu và đạo đức.

Niềm vui được chia sẻ sẽ nhân lên

Con người cứ tự nhiên kéo nhau đi chơi, tụ họp nơi đông người, bởi vì niềm vui khi được chia sẻ sẽ lớn lên gấp bội. Thầy Chân Quang kể lại một trải nghiệm khi đi ăn kem cùng bạn học: "Thì ra là tuổi trẻ thích kéo nhau đàn đúng đi chơi là vì cái tâm trạng này. Nghĩa là cái niềm vui khi mà được nhiều người chung vào thì nó sẽ nhân nhiều lắm." Nếu giấu một mình, niềm vui chỉ là một chút; nhưng khi đem khoe ra, vui hơn nhiều. Đó là một quy luật tâm lý.

Người tu lâu như thầy cũng quên mất cảm giác ấy. Nhưng rồi chính trải nghiệm nhỏ đó đã giúp thầy hiểu vì sao con người thích chung vui. Chúng ta cũng thấy điều này trong cuộc sống: khi trúng số, người ta muốn đi khoe khắp làng; khi nhận được tiền từ người thân ở nước ngoài, cả nhà cùng chia vui với nhau. Niềm vui cộng hưởng mang lại hạnh phúc lớn hơn.

Công thức thương yêu và niềm vui

Thầy đưa ra một công thức đơn giản: Khi con người thương yêu nhau, niềm vui sẽ xuất hiện. Và không ngờ, niềm vui cũng làm người ta thương yêu nhau nhiều hơn. Đây là hai chiều của cùng một quy luật.

"Thương yêu là hạnh phúc cái đã. Nhưng nó tùy loại tình thương để rồi phía sau cái hạnh phúc đó sẽ là đau khổ hay là một hạnh phúc vĩnh viễn."

Tình thương có hai loại: một loại xuất phát từ lòng từ bi của Phật, mang lại niềm vui vĩnh viễn; một loại chỉ là sự ích kỷ cá nhân, ban đầu có hạnh phúc nhưng về lâu về dài lại đưa tới đau khổ. Bởi vậy, trong các lễ hội, nếu chúng ta biết tạo ra niềm vui trong sáng và vị tha, thì trái tim mọi người sẽ mở ra tình thương yêu. Đó chính là bổn phận của người Phật tử.

Bổn phận người Phật tử: Vui theo niềm vui người khác

Một trong những bài học quý giá của bài giảng là hạnh tùy hỷ. Khi người khác thành công, ta hãy thật lòng vui theo. Dù lòng mình đang ưu buồn, cũng ráng vui theo để góp phần làm nhân lên niềm vui của họ. Thầy nhắc chúng ta: "Xin cho con sung sướng gì nữa khi thấy người thành công hoặc gây tạo phước lành như chính con làm được."

"Xin cho con sung sướng gì nữa khi thấy người thành công hoặc gây tạo phước lành như chính con làm được."

Ngược lại, khi người khác gặp nỗi buồn, ta hãy chia sẻ để vơi đi nỗi khổ. Đó là lý tưởng sống của người con Phật: làm cho cuộc đời này bớt khổ và thêm vui.

Lễ hội có đạo đức hay vô nghĩa?

Không phải lễ hội nào cũng tốt. Có lễ hội làm tăng trưởng đạo đức, có lễ hội lại gieo nhân quả xấu. Thầy lấy ví dụ về các bộ tộc xưa tế người sống, giết trâu bò, giết chó để tế lễ. Những hành động ấy tích lũy nghiệp sát sinh và dẫn tới chiến tranh. Có những lễ hội gây tổn hại đạo đức mà chúng ta phải tỉnh táo tránh xa.

Ngược lại, lễ Tạ ơn của người Mỹ giống như lễ Vu Lan của chúng ta – nhắc nhở con người biết ơn ông bà, cha mẹ. Thầy cảnh tỉnh: "Sống mà vô ơn là một điều mất đạo đức." Ngay cả người xuất gia cũng phải học hạnh biết ơn những người cư sĩ phục vụ mình.

"Sống mà vô ơn là một điều mất đạo đức."

Vậy nên, khi tham gia bất kỳ lễ hội nào, người Phật tử cần chắt lọc và điều chỉnh để chúng mang lại giá trị thiện lành.

Hòa vào lễ hội mà không quay lưng

Có người nghĩ rằng tu Phật là phải xa lánh sự ồn náo, chỉ tìm sự thanh tịnh. Nhưng thầy chỉ ra rằng quan niệm này chưa hẳn đã đúng. Điểm khởi đầu của con đường giải thoát là đạo đức. Muốn giúp mọi người giác ngộ, trước tiên phải giúp họ có đạo đức. Vì vậy, người Phật tử không quay lưng với lễ hội, mà phải hòa vào niềm vui đó, nhưng biết cách làm cho tình thương yêu và đạo đức được tăng tiến.

"Trong những ngày lễ hội, người Phật tử mình phải biết tạo ra niềm vui cho mọi người để làm cho trong trái tim của mọi người xuất hiện được tình thương yêu."

Trong mùa lễ hội sắp tới, hãy thử một lần: vui thật sự với niềm vui của người khác, chia sẻ nỗi buồn của họ, và làm cho tình thương yêu trong cộng đồng lớn lên. Đó chính là cách biến một trò vui vô nghĩa thành một hành trình tu tập đầy ý nghĩa.