Điều Thiện Hoàn Hảo: Đừng Làm Phước Liều Mạng

Người yêu phụ bạc, có người chạy đi uống rượu, có người chạy vào chùa xin xuất gia. Cùng một biến cố, nhưng hai con đường trái ngược. Vì sao? Thầy Thích Chân Quang mở đầu bài giảng “Điều thiện hoàn hảo” bằng câu hỏi này để người nghe nhìn lại chính mình: cái cớ chỉ là cái cớ, bản chất tâm hồn mới là điều đưa lối.

Cái cớ không phải nguyên nhân

Thầy kể: Có người vì người yêu bỏ mà uống rượu say mềm; có người cũng vì người yêu bỏ mà đi tu. Vậy người yêu có phải là nguyên nhân? Không. “Thì ra cái bản chất của họ cho nên là người ta chỉ lấy cái cớ thôi.”

“Thì ra cái bản chất của họ cho nên là người ta chỉ lấy cái cớ thôi.”

Tết cũng vậy. Ngày đầu xuân, truyền thống bắt buộc mỗi người phải vui. Nhưng ăn Tết thế nào, vui ra sao? Có người chọn rượu bia, bài bạc; có người chọn lên chùa nghe pháp. Điều đó cho thấy tâm hồn ta đang cần gì, và ta đang là ai.

“Còn cái người nó mấy ngày Tết lên chùa Phật Quang nghe giảng pháp nha vui lắm.”

Trong cái ngày vui chung, có người tìm niềm vui tầm thường, có người tìm niềm vui của Tam Bảo. Người có chất thiện trong tim sẽ ngày càng lớn lên, còn người bị cái xấu chi phối thì ngày càng chìm đắm.

Người có trí tuệ không dừng lại ở “không hại ai”

Xã hội bắt buộc ta sống thiện, nhưng “thiện” theo kiểu xã hội chỉ là không phạm luật. Còn người có trí tuệ và lý tưởng thì không thỏa mãn với điều đó.

“Cái người tầm thường sống thấy mình không hại ai vậy là được rồi. Nhưng mà cái người có trí tuệ rồi họ không có chấp nhận. Họ đòi họ phải mỗi một ngày một hoàn thiện hơn, tốt hơn cho tới cái mức độ mà thánh thiện.”

Vì vậy, bài giảng này dành cho những ai muốn vươn tới điều thiện hoàn hảo, không dừng lại ở “làm người tử tế”.

Đừng làm phước liều mạng

Có người ham làm phước đến liều mạng: chị kia không có tiền, vay nóng hai trăm triệu để cúng cho một vị sư lạ mặt, kết quả là bị lừa, nợ chồng chất, phải trốn nhà. Cũng có người nghe nói “bố thí ba la mật” liền dốc hết 500.000 đồng dự định đi xe vào thùng công đức, hôm sau phơi nắng đi bộ về, rồi bệnh năm tháng.

“Cái điều thiện hoàn hảo nó không phải là một sự liều mạng. Nó không phải là một sự liều mạng mà nó có một cái soi xét, có cái trí tuệ ở trong đó để ta làm điều thiện gì là chính xác.”

Điều thiện hoàn hảo không đòi hỏi ta phá sản hay tự hại mình. Ta phải giữ mình để còn tu tập, còn giúp đỡ người khác.

Đúng người, đúng việc, đúng lúc, vừa sức

Khi ta gặp người bị tai nạn, ta đưa đi bệnh viện là thiện. Nhưng nếu bác sĩ cần 3 lít máu, mà ta chỉ có 3 lít rưỡi, rút hết máu cho người thì mạng mình cũng mất. Một người chết thay cho người có ích nhiều hơn có thể là hy sinh cao đẹp, nhưng hy sinh cho kẻ nghiện ngập sắp chết thì không trọn nghĩa.

“Không cần phải nhiều mà là đúng người, đúng việc, đúng lúc và vừa sức.”

Thầy khuyên ta hãy:

• Kiểm tra người mình sắp giúp: họ có đang giả vờ lừa mình không?
• Kiểm tra số tiền mình định cho: có phải tiền mua gạo của gia đình không?
• Kiểm tra việc mình làm: có phải còn trách nhiệm với con cái, cha mẹ không?
• Và luôn hỏi: làm sao để việc thiện này mang lại lợi ích thật cho đất đời, cho chính mình?

Đối tượng đúng, hoàn cảnh đúng, năng lực vừa sức thì phước mới thật.

Thiện với đây, ác với kia là chưa trọn

Có vị Phật tử muốn cúng 100 triệu cho chùa mà không cho con gái đi học. Thầy đã quyết định: phải cho con đi học, vì việc học của con quan trọng hơn việc chùa đẹp hay xấu. Thiện với chùa mà ác với con, hay thiện với người ngoài mà lén lút lấy tiền của chồng, đều không phải là điều thiện hoàn hảo.

“Thiện với người này mà ác với người khác thì cũng không phải là điều thiện hoàn hảo.”

Điều thiện hoàn hảo là mọi việc làm đều hài hòa, không gây mất công bằng, không tổn hại ai.

Đầu năm nay, may mắn thay, ta được nghe lại lời thầy nhắc nhở. Hãy từ bỏ chuyện làm phước theo kiểu mơ hồ, liều mạng. Hãy sống thiện bằng trí tuệ, bằng sự xét đoán, đúng người, đúng việc, đúng lúc, vừa sức. Như thế, mỗi việc làm nhỏ bé của ta sẽ biến thành hạt giống của một điều thiện hoàn hảo, rồi nở hoa trong cuộc đời nhiều năm tháng.