Chứng Thiền Hay Chứng Thánh? Đừng Để Mình Lạc Đường Trên Ghế Thiền

Có một vị đệ tử từng theo thầy tu thiền, nhưng rồi bỏ đi theo một hệ phái khác, nói rằng chỉ cần sáu tháng là chứng. Mười năm trôi qua, vị ấy vẫn chưa chứng được gì – nhưng tình thầy trò đã mất. Chuyện này không hiếm trong giới tu tập. Vậy câu hỏi đặt ra là: tu thiền để làm gì? Để chứng thiền – tức là đạt được những trạng thái hay thần thông – hay để chứng thánh? Hôm nay, hãy nghe Thầy Thích Chân Quang giảng sâu về sự khác biệt này.

Thiền Định Là Cái Lõi Của Đạo Phật

Thầy kể rằng thiền định là cái lõi của đạo Phật, nhưng vì không ai làm được, không ai dạy, nên nó thất truyền. Người ta đành tụng kinh niệm Phật để qua ngày. Thế giới đang bắt đầu tu thiền, nếu Việt Nam không tu thiền sẽ lạc hậu. Chúng ta đang phục hồi thiền định trên chính quê hương của tổ sư Trần Nhân Tông. Thầy nhấn mạnh:

“Thiền ngồi bất động im lặng đi sâu vào cái tỉnh tâm nội tại. Nghe thì đơn giản nhưng mà không ai làm được nên cuối cùng không ai dạy. Không ai làm không ai dạy nên nó thất truyền.”

Hôm nay, những người ngồi trong thiền đường này là những người đang giữ gìn danh dự cho Phật giáo Việt Nam trước thế giới – những người có trí tuệ, không bằng lòng với thân phận phàm phu.

Năm Chướng Ngại Khi Tu Thiền

Tu thiền không đơn giản là ngồi yên. Thầy dạy rằng người tu thiền sẽ lần lượt đi qua năm chướng ngại:

• Chướng ngại thứ nhất – Thân: Ngồi lâu đau, tê, khó chịu.
• Chướng ngại thứ hai – Vọng tưởng: Tâm luôn suy nghĩ, động tâm, không yên.
• Chướng ngại thứ ba – Ảo giác: Cảm giác hỷ lạc, thấy ánh sáng, thậm chí thấy nội tạng – đây not phải là thành tựu, mà là một trở ngại.
• Chướng ngại thứ tư – Thần thông: Biết tâm người khác, biết quá khứ tương lai. Đây là nơi rất nhiều người dừng lại, kiêu mạn, lập giáo phái.
• Chướng ngại thứ năm – Bản ngã: Chỉ khi vượt qua cái tôi, mới chạm đến bậc thánh.

Thầy cảnh báo:

“Cảm giác hỷ lạc đó cũng như cái ánh sáng ta thấy được đó chính là gì? Ảo giác cần phải vượt qua chứ không phải là cái điều ta tự hào nắm giữ thưởng thức.”

Nhiều người tưởng đó là kết quả, đem đi khoe, đem đi dụ người khác, nhưng thực ra họ đang bị mắc kẹt ở chướng ngại thứ ba.

Chứng Thiền Khác Chứng Thánh Như Thế Nào?

Thầy nói rằng người xem ảo giác, thần thông là kết quả thì họ tu thiền để chứng thiền. Còn Phật dạy ta tu thiền để chứng thánh. Hai con đường này xa nhau lắm.

“Tu thiền để chứng thánh, không phải để chứng thiền.”

Chứng thiền là đạt được những trạng thái tâm linh, có thần thông, có hỷ lạc, nhưng đó chỉ là hưởng phước. Phước hưởng mãi rồi thì hết. Thầy kể một vị sư có thần thông ba năm, sau đó mất hết, trở về bình thường. Vị khác nhập định sáu ngày, nhưng rồi cũng qua. Còn chứng thánh là vượt qua cả năm chướng ngại, buông bỏ bản ngã, đạt đến quả vị A La Hán, chánh đẳng giác. Đức Phật đã làm được điều đó, và Ngài dạy chúng ta con đường ấy.

Chỉ Người Có Trí Tuệ Mới Tu Thiền

Trước cái nhìn của thế gian, có hai người nông dân. Một người cho con đi học để thoát khỏi cảnh cuốc đất dầm mưa giãi nắng; người kia bảo “sống vậy được rồi”. Thầy nói:

“Chỉ có người có trí tuệ mới không bằng lòng với cái thân phận hiện tại của mình. Chỉ có người có trí tuệ mới biết cái thân phận hiện tại của mình còn rất là thấp kém.”

Người tu thiền cũng vậy: họ biết mình là phàm phu, đau khổ, và khao khát vượt lên. Đó là lý do họ kiên trì ngồi thiền tháng này qua tháng khác. Còn người cho rằng “vậy được rồi” thì dù giàu hay bằng cấp cao, họ chưa thực sự có trí tuệ.

Cuối cùng, hãy nhớ lời Thầy: “Tu thiền để chứng thánh, không phải để chứng thiền.” Nếu ta tu mà bị cuốn theo ánh sáng, hỷ lạc, thần thông – ta đang bị kẹt ở chướng ngại. Hãy kiên trì tinh tấn, buông bản ngã, và đặt lòng mình trên con đường giải thoát. Mỗi người ngồi đây là một mầm thiền Phật giáo Việt Nam. Đừng để thế giới vượt qua chúng ta – hãy để thiền của chúng ta soi sáng thế giới.