Cân Đo Đạo Đức: Bạn Nặng Bao Nhiêu?

Bạn có bao giờ tự hỏi: Nếu có ai đó đưa cho bạn 100 tỷ để bạn chống lại đạo Phật của mình, bạn có nhận không? Có thể bạn sẽ nói “không”, nhưng liệu khi con số tăng lên, bạn còn giữ được sự vững vàng? Hôm nay, chúng ta hãy cùng nhau cân đo chính đạo đức của mình, như cách Thầy Thích Chân Quang đã dẫn dắt trong bài giảng "Cân Đo Đạo Đức".

Đạo đức có một cái giá

Chúng ta thường nghĩ rằng đạo đức là thứ vô giá, không thể mua bằng tiền. Nhưng Thầy Chân Quang đặt ra một thử thách: nếu ai đó mời bạn làm điều sai trái, từ 5 triệu, 10 triệu cho đến 100 tỷ, bạn sẽ chịu đựng đến mức nào? Thầy nói rằng:

Cái đạo đức con người ta coi vị chứ không phải là vô tận.

Khi ta bị mua chuộc để làm điều xấu, ban đầu ta phản kháng. Nhưng khi giá tăng dần, đến một lúc nào đó, ta bắt đầu xiêu lòng. Lúc đó, đạo đức của ta chính là cái giá mà ta đã nhận. Trong lịch sử, có những người đạt đến đạo đức vô hạn như Trần Bình Trọng, người đã nói:

Ta thà làm quỷ nước Nam còn hơn vương của đất Bắc.

Ông đã từ chối ngôi vua khi bị bắt làm tù binh, bởi vì ông yêu nước đến mức không gì có thể mua được. Nhưng đó là kết quả của một quá trình tu tập sâu sắc, mà hầu hết chúng ta chưa đạt tới.

Cho đi bao nhiêu để đo lòng từ bi

Một thước đo khác của đạo đức là sự bố thí. Giả sử bạn đang có 10 triệu trong túi và gặp một người bị cháy nhà, bạn sẽ cho họ bao nhiêu? Hay khi nghe tin một ngôi chùa cần trùng tu, bạn có sẵn sàng chia sẻ từ chính đồng lương khó kiếm của mình không? Thầy Chân Quang nói:

Nếu không cúng dường, không bố thí thì ta rây rức.

Đây là một bài toán khó, vì tiền đó còn phải lo cho gia đình. Nhưng chính sự đấu tranh giữa bổn phận và lòng từ bi lại là thước đo chân thật nhất của đạo đức trong ta.

Chịu đựng lời chửi mắng đến mức nào?

Khi bị xúc phạm, tâm ta thường nổi sân. Nhưng ta có thể nhẫn nhục đến mức nào? Một lời chửi thô bỉ có thể khiến ta mất bình tĩnh, hay một sự vu khống nhẹ nhàng như “hôm qua chỉ có tôi với anh, mà tôi mất 20 triệu” lại là điều khiến ta không thể chịu đựng? Thầy dạy rằng người tu cần đạt đến mức độ:

Oan ức không cần bày tỏ.

Nghĩa là khi bị vu oan, ta vẫn thản nhiên sống, không cần giải thích, không cần thanh minh. Đó là đỉnh cao của sự nhẫn nhục.

Bị đánh mà không nổi sân

Một thước đo nữa là thể xác. Khi bị đánh đau, ta có giận không? Trong câu chuyện con gà phá vườn, một sư cô tức giận, nhưng một sư cô khác mỉm cười:

Con gà nó cào ngoài vườn nó có cào trúng mình đâu.

Đúng vậy, nó chỉ phá rau, chứ không đụng đến thân mình. Vậy tại sao ta lại để tâm bị tổn thương? Thầy nhắc:

Hư rau rồi kệ miễn đừng hư tâm.

Mỗi cú đánh, mỗi lời chửi, mỗi sự vu oan là một bài kiểm tra cho tâm hồn ta. Nếu ta vẫn bình tĩnh, ta đã tiến gần hơn đến sự giải thoát.

Mỗi người tự cân chính mình

Qua bốn tiêu chí trên, mỗi chúng ta hãy tự nhìn lại. Đạo đức của mình được bao nhiêu ký? Có thể chỉ là 10 triệu, một bữa ăn khi đói, hay hai cái tát. Nhưng đừng nản lòng. Hãy bắt đầu từ hôm nay, bằng cách tu tập từng ngày, để dần dần đạo đức của ta trở nên vô hạn, như một bậc Thánh. Hãy nhớ rằng, việc cân đo đạo đức không phải để so sánh, mà để thấy rõ con đường mình cần đi. Chúng ta cùng tinh tấn!