Một Đồng và Năm Nghìn

Gió lạnh từ dòng sông dưới cầu thổi lên, mang theo mùi ẩm mốc và tiếng nước chảy rì rầm. Ông ăn xin ngồi co ro dưới cái nắng nhạt của buổi trưa, quần áo rách tả tơi, tóc tai bù xù như tổ quạ. Một chiếc giày đã mòn gót, chiếc kia thậm chí còn thiếu dây buộc. Cái nón úp sấp trên mặt đất trước mặt ông chỉ có vài đồng lẻ nằm lăn lóc.

Một bóng người lịch lãm bước đến, giày da bóng loáng, bộ vest cắt may tinh tế. Đó là một vị giám đốc của một doanh nghiệp lớn. Ông đang vội vã qua cầu thì bất ngờ một bàn tay gầy guộc nắm lấy cổ chân ông.

"Xin ngài cho tôi một đồng." Giọng ông ăn xin khàn đặc, nhưng đủ để người kia dừng bước.

Vị giám đốc khựng lại, khẽ nhíu mày. Ông từ từ ngồi xuống, nhìn thẳng vào đôi mắt đục ngầu của người ăn xin. "Anh có biết tôi là ai không?"

Ông ăn xin ngớ người, lắc đầu.

"Tôi là giám đốc một doanh nghiệp." Vị giám đốc nói, giọng trầm xuống nhưng đầy mệt nhọc. "Dưới tay tôi là hơn 100 nhân viên. Mỗi tháng tôi phải trả lương cho tất cả họ. Để có được khoản tiền đó, ngày tôi không dám ăn, đêm tôi không dám ngủ. 24 tiếng trong ngày, lúc nào cũng căng thẳng, tính toán đủ thứ để giữ cho công ty sống sót.Tôi còn phải lo sợ cảnh sát bất cứ lúc nào tới bắt vì một sai phạm nào đó tôi không biết, phải lo đóng thuế đầy đủ. Còn anh? Anh có cái lon, có cái nón, không ai bắt anh, không ai đòi thuế anh. Cả tháng cực khổ thế này, tôi chỉ được có 5000 nhân dân tệ."

Ông giơ bàn tay lên, đếm từng ngón tay. "Để kiếm được 1 đồng trong 5000 đồng đó, tôi phải mất 538 giây, biết không? Còn anh, chỉ cần ngồi đây mở miệng xin là có."

Im lặng bao trùm.Ông ăn xin nhìn người đàn ông mặc vest sang trọng mà vẫn thấy sự mệt mỏi vẫn hiện rõ trong từng nếp nhăn nơi khóe mắt. Rồi đột nhiên, ông khóc. Nước mắt lăn dài trên má đầy bụi bặm. Ông vén vạt áo rách lên, rút ra một nắm tiền lẻ nhăn nhúm - thành quả" của cả buổi sáng xin được.

"Thôi anh lấy đi," ông nói, giọng nghẹn ngào. "Ráng cố lên."

Vị giám đốc sửng sốt. Ông không ngờ rằng người cần được giúp lại chính là mình. Cầm nắm tiền lẻ run run trong tay, ông chợt nhận ra sự thật cay đắng: đôi khi, người ta tưởng mình đứng trên cao lại đang chớienos dưới đáy của sự bất an.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện là một nghịch lý sâu sắc về hạnh phúc thực sự. Không phải sự giàu có vật chất hay địa vị xã hội mới mang lại sự mãn nguyện. Đôi khi, chính gánh nặng trách nhiệm, sự lo toan không ngớt, và nỗi sợ hãi mất mát lại khiến con người mệt mỏi hơn cả người không có gì trong tay. Hạnh phúc đến từ sự thanh thản trong tâm hồn, biết hài lòng với những gì mình có, và sống không bị chi phối bởi những lo âu thường trực.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang