Chương 9: Trải nghiệm xuất hồn (OBE) và các thí nghiệm kiểm chứng

Trải nghiệm xuất hồn (Out-of-Body Experience — OBE) là cảm giác ý thức tách rời khỏi cơ thể vật lý, có thể quan sát môi trường xung quanh hoặc chính cơ thể mình từ một góc nhìn bên ngoài. OBE có thể xảy ra tự phát, trong lúc ngủ, dưới tác động của thuốc gây mê, hoặc — điều thú vị đối với khoa học thần kinh — có thể được *tạo ra nhân tạo* bằng kích thích điện.

Nhà thần kinh học Olaf Blanke tại Thuỵ Sĩ đã chứng minh rằng kích thích điện vào vùng nối thái dương-đỉnh (temporoparietal junction) có thể gây ra cảm giác OBE ở bệnh nhân tỉnh táo, cho thấy não bộ có khả năng "dựng lại" cảm giác vị trí bản thân trong không gian, và khi cơ chế tích hợp cảm giác cơ thể (proprioception), thị giác và tiền đình bị rối loạn, não có thể tạo ra ảo giác thuyết phục về việc "ở ngoài cơ thể". Đây là bằng chứng mạnh mẽ cho thấy *ít nhất một số dạng* OBE có cơ chế thần kinh hoàn toàn có thể giải thích được.

Tuy nhiên, đây không phải là toàn bộ câu chuyện. Một số nghiên cứu, bao gồm cả nghiên cứu AWARE đã đề cập ở Chương 6, cố gắng kiểm định xem liệu trong trải nghiệm OBE tự phát (không phải do kích thích điện nhân tạo), người trải nghiệm có thể tri giác được thông tin khách quan mà họ không thể biết được bằng giác quan thông thường (ví dụ như các hình ảnh đặt ở vị trí cao trong phòng cấp cứu) hay không. Cho đến nay, dữ liệu về vấn đề này còn hạn chế và chưa đủ để đưa ra kết luận chắc chắn theo tiêu chuẩn khoa học nghiêm ngặt — nhưng một số ca cá nhân được ghi nhận trong y văn (như ca nổi tiếng của bệnh nhân Maria được nhân viên xã hội Kimberly Clark Sharp ghi lại năm 1984, mô tả chính xác một chiếc giày thể thao đặt trên gờ cửa sổ tầng cao của bệnh viện mà bà không thể nhìn thấy bằng mắt thường) tiếp tục là chủ đề gây tranh luận sôi nổi, đòi hỏi các nghiên cứu tiến cứu quy mô lớn hơn để làm rõ.