Vu Lan: Lật ngược bản năng vong ân để thương cha mẹ đúng nghĩa

Có bao giờ bạn tự hỏi: Vì sao cha mẹ có thể hi sinh cả cuộc đời cho con, nhưng rồi khi con lớn lên, tình yêu ấy lại dường như chảy xuôi theo một dòng sông khác – từ đôi vai cha mẹ xuống bàn tay con trẻ? Câu hỏi ấy lặng lẽ cất lên trong mỗi mùa Vu Lan, và bài pháp của Thượng tọa Thích Chân Quang hôm nay như một lời nhắc nhở dịu dàng mà thấm thía về căn duyên của lòng hiếu.

Nước mắt luôn chảy xuống

Trong đời sống, ta dễ nhận ra một quy luật: cha mẹ thương con, nhưng con cái thương con của mình hơn. Dòng nước mắt ấy luôn chảy xuống, từ thế hệ này sang thế hệ khác. Thượng tọa Thích Chân Quang mở đầu bằng một quan sát rất đời thường:

“Bố mẹ mình thương mình nhưng mình sẽ thương con mình. Mình thương con mình rất nhiều nhưng con mình sao nó lại sẽ thương con của nó.”

Sự thật ấy khiến không ít người giật mình. Chúng ta dành cả thanh xuân cho con, nuôi con thành người, rồi khi con trưởng thành, con lại dành tình yêu của mình cho chính đứa con của con. Còn cha mẹ già lại rơi vào quên lãng.

Đạo hiếu – lật ngược bản năng

Chính vì bản năng ấy, các bậc thánh nhân đã lập ra đạo hiếu như một đạo đức căn bản của con người. Theo Thượng tọa, đây là một sự “lật ngược” để con người không sống theo bản năng tự nhiên mà vong ân.

“Cái đạo hiếu là một cái đạo đức lật ngược lại cái bản năng của con người. Như vậy không cho con người sống theo bản năng tự nhiên mà uốn nắn nó, sửa chữa nó, điều chỉnh nó và đôi khi bẻ lật ngược nó lại.”

Đạo hiếu không tự nhiên mà có. Nó cần được nuôi dưỡng qua giáo dục, qua những mùa Vu Lan. Chính vì vậy, mỗi năm đến tháng Bảy, chúng ta lại được nhắc nhở để nhớ về công ơn cha mẹ, để đừng trở thành kẻ vô ơn.

Hiếu đạo ba tầng trong đạo Phật

Đạo hiếu trong Phật giáo không chỉ dừng ở việc phụng dưỡng cha mẹ hiện đời. Thượng tọa phân tích ba tầng báo hiếu:

• Hiếu hiện đời: Chăm sóc, phụng dưỡng khi cha mẹ còn sống, và cả khi đã mất theo lễ nghi đúng đắn.
• Hiếu nhiều đời: Nhận ra cha mẹ vô lượng kiếp trước qua sự thấu hiểu về luân hồi, dâng lòng hiếu kính cho những bậc sinh thành mà ta không còn nhớ.
• Hiếu xuất thế gian: Đem Phật pháp về dâng cho bố mẹ, để họ được bước lên con đường giải thoát.

Với Phật tử, cách báo hiếu sâu xa nhất không chỉ là vật chất, mà là đưa cha mẹ đến với Phật pháp.

“Cái báo hiếu sâu xa là không phải là mời miếng nước, đỡ miếng cơm mà chính là đem đạo lý, đem chính pháp đem về cho bố mẹ.”

Còn khi cha mẹ đã xa, lòng hiếu vẫn tiếp tục qua việc lễ bái, cúng tụng, hồi hướng công đức cho đến khi cha mẹ được siêu thoát.

Mùa Vu Lan – mùa thức tỉnh

Mùa Vu Lan là cơ hội để mỗi người con nhìn lại mình. Đừng đợi đến khi cha mẹ già yếu, cũng đừng đợi đến khi quá muộn mới nhận ra công ơn trời biển. Hãy bắt đầu từ hôm nay:

• Nhớ về cha mẹ, dù còn hay đã mất.
• Tụng kinh, niệm Phật, hồi hướng công đức.
• Đem Phật pháp giới thiệu đến cha mẹ, cùng nhau tu tập.

Như Thượng tọa đã nhắn nhủ, hãy để mỗi mùa Vu Lan là một lần ta lật ngược lại bản năng, để tình thương được chảy ngược lên – về nguồn cội.