Tu thì đông, nhưng chở xuồng dong không đầy: Vì sao kiên trì tu thiền là phước báu?

Có một câu nói rất đời mà lại thấm thía: “Tu thì đông mà chở xuồng dong không đầy.” Xuồng dong là chiếc xuồng ba miếng nhỏ xíu, làm bằng gỗ vong, chỉ chở được vài ba người là chìm. Câu nói ấy như một lời nhắc về sự thật: người đi tu thì nhiều, nhưng người thật sự đi đến cùng lại rất ít. Vậy điều gì khiến ta dừng lại giữa đường? Và làm sao để trở thành “con cưng của Phật”? Hãy cùng lắng nghe đôi điều trong bài giảng của TT. Thích Chân Quang.

Tu thì đông, chở xuồng dong không đầy

Trong một khóa thiền, chúng ta thấy đông đảo thiền sinh tham dự. Nhưng rồi rơi rụng dần. TT. Thích Chân Quang nhắc nhớ câu chuyện của hòa thượng Minh Châu khi mở khóa thiền: có 150 người, sau cùng còn đúng 10 người. Và chính 10 người đó là những người kiên trì, sau này xuất gia, trở thành tôn túc của Giáo hội. Thầy nói:

“Người nào theo đuổi khóa thiền suốt á thì người đó là con cưng của Phật. Còn cái người mà không thấy sư phụ về buồn lèo tèo trốn đi mất thì người đó là con ghẻ của Phật.”

Vậy, vì sao nhiều người bỏ cuộc?

Vì sao thiền khó đến vậy?

Có người nghĩ rằng đến chùa tụng kinh, niệm Phật là tu. Nhưng thiền định, nhất là ngồi yên trong một thời gian dài, thật sự là một thử thách lớn. Thầy Chân Quang giải thích:

“Vì thiền khó quá. Còn cái theo cái điều tốt á cũng là điều khó. Là vì sao vậy? Là vì nó đi ngược lại cái khuynh hướng ích kỷ tham lam xấu xa của con người.”

Chúng ta quen với việc gom tụ, giữ lấy, hoặc ích kỷ. Thiền dạy ta buông bỏ, lật ngược lại. Và khi ngồi thiền, ta phải đối diện với chính mình: thân thể đau, tâm nháo nhác, không được nhúc nhích. Thầy nói:

“Mình cứ muốn cho mình nhúng nhích tay chân mà cứ phải kềm lại. Cái khó chịu ghê lắm.”

Nhưng chính sự khó chịu đó là cơ hội để ta chuyển hóa.

Thiện căn từ quá khứ – sức mạnh thầm lặng

Vậy tại sao có người vẫn kiên trì dẫu đau chân, dẫu tâm loạn? Theo thầy, đó là nhờ thiện căn từ đời trước, khi ta đã từng cung kính, cúng dường một bậc thánh. Thầy nói:

“Đời trước đã từng cung kính cúng dường một bậc thánh... cái phước để làm thánh đó.”

Phước ấy không phải là một món quà để xài, mà nó trở thành ý chí. Thầy nhấn mạnh:

“Cái ý chí không có tự nhiên mà có. Ý chí nó cũng do phước mà có. Mà cái phước này thường là đời trước gặp một bậc thánh tăng.”

Vậy nên, nếu bạn còn đang ngồi thiền, hãy biết rằng đó là phước báu của bạn.

Đừng tính thời gian, hãy kiên trì

Nhiều người bỏ cuộc vì nghĩ mình tu mãi mà không thấy kết quả. Nhưng thầy Chân Quang cảnh báo:

“Trong đầu mình tu đã không tính thời gian rồi mình mới có thể đi xa được. Còn mà người mà tính thời gian rồi là không đi được nữa.”

Có người tu sáu tháng đã có kết quả, có người mười năm, hai mươi năm, thậm chí ba trăm năm (một cách nói ẩn dụ). Đừng so sánh với người khác. Mỗi chúng ta có một căn cơ riêng. Quan trọng là không ngừng bước tới. Khi đã quyết chí, không gì có thể cản trở.

Thiền định là lõi, vô số công hạnh là vành đai

Thầy cũng dạy rằng thiền định là cốt lõi, nhưng không phải là tất cả. Bên cạnh việc ngồi thiền, chúng ta còn phải nuôi dưỡng vô số công hạnh khác. Thầy nói:

“Thiếu thiền định là không giải thoát được. Nhưng mà không phải chỉ một mình thiền định. Ta còn phải bao nhiêu cái công hạnh khác bao quanh cái thiền định đó.”

Những công hạnh ấy là những việc nhỏ nhặt như hiếu thảo với cha mẹ, nâng đỡ người khác, thậm chí lấp một cái ổ gà trên đường. Khi ta làm được nhiều điều thiện như vậy, chúng trở thành vành đai bảo vệ cái lõi thiền định, giúp thực hành phát triển nhanh chóng. Thầy kể về tinh thần yêu nước và lòng nhân ái của Trần Nhân Tông như một tấm gương sáng.

Giữ gìn khóa thiền: Hãy ngồi thật nhiều

Cuối cùng, thầy nhắc nhở về việc giữ gìn khóa thiền tại chùa Hội Tôn. Giữ gìn không phải là cầm cây vòng quanh chùa, mà là đến và ngồi. Thầy nói:

“Giữ gìn cái khóa thiền này nghĩa là vô đó mà ngồi nha. Ngồi cho lâu, ngồi cho đông, ngồi cho chuyên sâu.”

Hãy quyết tâm tu tập, tinh tấn thiền định. Vì chỉ có người nào nếm được vị ngọt an tĩnh của thiền mới hiểu được giá trị của nó. Như thầy kể về thầy Minh Hải, một tăng trẻ chân tu, đã phát tâm mở khóa thiền để cho Bến Tre có một nơi để quay về.

Như vậy, hành trình thiền định không phải là con đường dễ dãi. Nhưng nếu chúng ta giữ vững kiên trì, sống đầy đủ công hạnh, và biết quy tụ về cộng đồng thiền, nhất định chúng ta sẽ vượt qua. Mỗi cơn đau chân, mỗi giây phút loạn tâm đều là cơ hội để tâm an trú. Hôm nay, xin hãy bắt đầu: ngồi thiền mười lăm phút, làm một việc thiện, và nhắc ai đó cùng tu. Đó chính là con đường để trở thành con cưng của Phật.