Tiền đi đâu khi khủng hoảng? Nhìn từ nhân quả của đạo Phật

Bạn có bao giờ tự hỏi: Vì sao một đại gia sở hữu hàng loạt căn nhà, hàng trăm cổ phiếu, bỗng một ngày phá sản đến mức không còn nổi bữa ăn? Vì sao các công ty lớn sản xuất hàng hóa nhưng hàng chồng chất không ai mua? Đó là những dấu hiệu của một cuộc khủng hoảng kinh tế. Người đời thường gọi là 'chu kỳ kinh tế', nhưng dưới cái nhìn của đạo Phật, đó là nhân quả – một bài học lớn về sự tổn phước mà chúng ta cần lắng nghe.

Khủng hoảng kinh tế – tiền bốc hơi đi đâu?

Khi kinh tế khủng hoảng, người có hàng không bán được, người muốn mua không có tiền. Tiền – vật trung gian trao đổi – bỗng nhiên 'bốc hơi'. Thầy Thích Chân Quang khẳng định:

'Vì sao bỗng nhiên tiền biến mất? Kinh tế khó khăn thì ta có thể trả lời câu chung chung nhất, nghe nó không sai nhưng nghe rất là dễ giận: vì ta tổn phước. Câu đó không hề sai, nhưng nghe còn tức thêm chút nữa. Đúng là ta bị tổn phước.'

Vậy 'tổn phước' là gì? Nó không phải là một khái niệm mơ hồ, mà được biểu hiện qua những hành vi cụ thể của con người trong xã hội.

Nguyên nhân thứ nhất – Quên làm phước khi đang thịnh vượng

Khi làm ăn được, nhiều người chỉ nghĩ đến việc vơ vét, tích lũy thêm. Họ không dành thời gian, tiền bạc để giúp đỡ người khác, không tham gia từ thiện. Họ vô tình cắt đứt cái mạch phước lành. Lời thầy nhắc nhở:

'Lúc này công việc nhiều quá, cứ lo làm giàu, lo làm giàu nữa mà không chịu nhích bớt thời gian, chia bớt đồng tiền của mình để làm những điều từ thiện. Cho nên phước mất luôn. Hưởng đã đời rồi. Khi hết phước, kéo theo cả xã hội này cùng khủng hoảng đi xuống.'

Hãy thử nhìn quanh bạn: Những người giàu bền vững thường là những người biết bố thí. Còn những người chỉ biết tích lũy cho riêng mình, càng giàu càng keo kiệt, thì thường gặp vận hạn. Đó là quy luật nhân quả.

Nguyên nhân thứ hai – Đại gia ăn chơi trác táng

Khi giàu lên, một số người sa vào hưởng thụ cá nhân, đánh mất đạo đức. Họ nghĩ mọi tài sản là 'của mình', mà quên rằng mình đang nắm trong tay sinh mệnh của nhiều công nhân. Thầy cảnh báo:

'Đừng bê tha, đừng bậy bạ, đừng cờ bạc. Vì cái người giàu đại gia rồi là người của mọi người. Nhưng người ta không hiểu. Người ta lên làm đại gia rồi nói: đây là tài sản của tôi, đây là xưởng của tôi, đây là công nhân của tôi. Không có cái gì của tôi trên đời này.'

Một đại gia phá sản sẽ kéo theo sự phá sản của hàng nghìn công nhân và gia đình họ. Vì vậy, kiểm soát đạo đức của người giàu chính là trách nhiệm của cả xã hội.

Nguyên nhân thứ ba – Tham nhũng, quốc nạn

Tham nhũng là vết ung nhọt làm rò rỉ công quỹ. Tiền của nhà nước đáng lẽ xây cầu, làm đường, thì bị đút túi riêng. Hệ quả là công trình kém chất lượng, nền kinh tế mất đi những khoản đầu tư đáng lẽ tạo ra việc làm. Thầy nói rõ:

'Những người có quyền chức đã bí mật lấy tiền của công bỏ vào túi riêng, nhận tiền để binh vực kẻ làm sai. Thế là xã hội trắng đen lẫn lộn, luật pháp không còn được thực thi nghiêm minh.'

Khi kẻ xấu được bảo vệ, người tốt bị chèn ép, thì phước lành cả quốc gia hao tổn. Muốn kinh tế phát triển bền vững, chúng ta phải nói không với tham nhũng.

Nguyên nhân thứ tư – Đầu tư sinh lợi không tạo công ăn việc làm

Có một kiểu 'làm giàu' nhẹ nhàng nhưng âm thầm bào mòn phước: đầu tư vào chứng khoán, nhà đất, vàng, ngoại tệ... Những khoản đầu tư này chỉ sinh lợi cho một người, không tạo ra một công việc nào cho xã hội. Thầy đặt vấn đề:

'Có quá nhiều người đổ xô đổ tiền vào kinh doanh những ngành mà chỉ sinh lợi cho một người, không tạo ra công ăn việc làm cho nhiều người khác. Đó là nguyên nhân gây khủng hoảng kinh tế.'

Khi lời được một khoản tiền từ việc bán đất, chúng ta nên nhớ: đó là tiền lời 'không công'. Nếu không tạo ra giá trị cho xã hội, thì phước sẽ hết. Vì vậy, phải nhanh tay bố thí, xây dựng công đức để bù đắp.

Lời khuyên để không tổn phước

Vậy chúng ta làm gì để bảo vệ đồng tiền, để nền kinh tế không rơi vào khủng hoảng? Thầy Chân Quang chỉ ra con đường là xây dựng đạo đức và phước thiện:

'Nếu ai hỏi ta vì sao kinh tế khủng hoảng, ta cứ nói một câu chắc ăn không bao giờ sợ sai: Vì trong khi các nước đang làm ăn được thì các nhà hoạch định chính sách đã không xây dựng được đạo đức cho con người, kêu gọi thúc đẩy con người làm phước thiện.'

Đó là lời nhắc nhở cho mỗi chúng ta, ở bất cứ cương vị nào. Hãy sống thiện, bố thí, giúp đỡ người khác, tạo công ăn việc làm. Đừng để đến khi khủng hoảng ập đến mới hối tiếc. Bởi vì, như thầy nói, 'phước mới là bí mật chi phối mọi sự thành bại trên đời.' Hãy bắt đầu gieo trồng phước lành ngay hôm nay.