Thờ Mẫu, Thờ Thánh: Bạn có biết mình đang lạy ai?

Bạn bước vào một ngôi đền cổ, thấy tượng Mẫu uy nghiêm, thành kính dâng hương. Nhưng liệu bạn có trả lời được câu hỏi: Mẫu là ai? Thánh là ai mà mình đang lạy? Thầy Thích Chân Quang đã từng đặt câu hỏi ấy trong một buổi thuyết giảng tại đền Cù Vân, và câu trả lời khiến nhiều người phải giật mình.

Hai cánh chim của tâm linh Việt

Người Việt Nam có hai nguồn tâm linh để nương tựa: đền, phủ thờ thánh và chùa thờ Phật. Đền thờ thánh gần gũi với địa phương, gắn với lịch sử dân tộc. Chùa thờ Phật là đạo lý trùm cả vũ trụ. Thầy nói:

“Ta chỉ thờ thần thánh mà không biết Phật, con chim không bay được. Hoặc chỉ thờ Phật mà không biết đến những vị thần thánh anh hùng của dân tộc, ta cũng thiếu mất một cái cánh.”

Có chùa lại có đình, có đình lại có chùa – đó là bản sắc tâm linh Việt Nam. Nhưng chính vì không hiểu rõ, nhiều người đã biến việc thờ cúng thành mê tín, hao tiền tốn của mà chẳng được phúc đức.

Mẫu là ai? Gốc rễ của lòng yêu nước

Thầy ơi, thờ Mẫu mà không biết Mẫu là ai thì thờ cúng chẳng khác nào thờ hư vô. Theo lời Thầy, Mẫu đầu tiên chính là Mẹ Âu Cơ – người đàn bà đầu tiên tạo nên nước Việt Nam. Bà là mẹ của cả dân tộc, người đã sinh ra gần trăm người con để rồi hôm nay nối dõi thành gần trăm triệu triệu con cháu. Khi quỳ lạy trước tượng Mẫu, ta đừng chỉ nghĩ đến chuyện linh thiêng mà hãy nhớ:

“Ta lạy mẹ là ta lạy cả hồn thiêng sông núi của đất nước mình. Ta lạy mẹ là ta lạy cả một chiều dài dân tộc suốt 4000 năm.”

Thờ Mẫu còn là tôn vinh tất cả những người phụ nữ Việt Nam anh hùng, như Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Ỷ Lan… Họ đã hi sinh để giữ gìn giang sơn. Nên thờ Mẫu chính là thờ lòng yêu nước, là cách nhắc mình không quên cội nguồn.

Thánh là ai? Những con người vĩ đại khi còn mang xác phàm

Thánh cũng không phải là những nhân vật hư vô, thần bí. Thầy giải thích rằng thánh là những người sống rất vĩ đại, có công lao với đất nước, khi chết được phong làm thần để trông coi một vùng đất. Họ chính là những anh hùng, những vị quan tốt, những chiến sĩ đã chiến đấu vì dân vì nước. Thầy nhấn mạnh:

“Một người sống bình thường không bao giờ có chuyện chết đi tự nhiên hiển thánh. Họ phải sống một cuộc sống oai hùng, khí phách, chết mới làm thần làm thánh.”

Văn tế thần thánh là văn tế cái đức sống của họ, không phải vì sự linh thiêng vô cớ. Khi ta thờ các ngài, ta thờ cái công nghiệp mà các ngài để lại cho đất nước. Điều đó giúp ta khỏi rơi vào mê tín.

Vì sao thần thánh không bao giờ nhập xác phàm?

Người ta thích tin vào đồng bóng, rước thần nhập xác để nghe lời phán truyền. Nhưng Thầy khẳng định điều đó hoàn toàn sai lầm. Thầy dẫn câu chuyện đức Phật Niết bàn, trời Đế Thích hạ phàm hầu hạ ngài, và nói rằng thân người đối với thần thánh cực kỳ ô uế. Vậy thì –

“Nếu mình là con người, mình có con chó muốn nhập vào con chó để mình sủa, có ai chịu không? Dứt khoát không. Có ông thánh nào chịu nhập vào mình không? Dứt khoát không!”

Còn hiện tượng nhập vong thực ra là do những vong phàm phu nhập vào xác phàm, chứ không phải thần thánh. Đó chỉ là thủ đoạn của những kẻ trục lợi, khiến người ta mất tiền của mà chẳng được phù hộ gì.

Thờ kính đúng cách: Sống như các ngài, không cầu xin mù quáng

Khi đến đền thờ thánh, ta kính ngài vì đức hạnh của ngài. Đừng trở thành kẻ nịnh thần. Thầy đưa ra ví dụ – hai người đệ tử cùng thương thầy: một người thực hành lời thầy, một người chỉ quỳ lạy tán dương. Khi xin thầy ban ân, thầy cho người thực hành, từ chối người xu nịnh. Thần thánh cũng vậy, các ngài chỉ độ trì cho những người sống theo chính đạo, sống vị tha, biết lo cho làng nước.

“Khi ta đến với thần thánh là ta đến với điều gì? Lòng yêu nước. Ta học nơi các ngài là học cái lối sống phục vụ cho nhân dân, cho đất nước.”

Sống có đức thì được độ trì

Người xưa dạy “Đại phú do thiên, tiểu phú do cần” – giàu lớn do đức mà ra, giàu nhỏ do siêng năng. Muốn xin thần thánh giúp đỡ, trước hết hãy sống có đức. Làm ăn chân chính, giúp đỡ người khác, khi gặp khó hãy đến đền cầu nguyện với tâm thành. Chính nhờ đức hạnh mà cầu được ứng, như người nông dân mất trâu nhờ khấn thần thánh mà tìm lại được. Nhưng nếu cầu xin với tâm tham lam, mê tín, ích kỷ thì không bao giờ được linh ứng.

Thờ Mẫu, thờ Thánh là một truyền thống thiêng liêng của người Việt. Nhưng đừng để truyền thống ấy biến thành sự mê muội. Hãy đến với các ngài bằng một tâm hồn thành kính, thấu hiểu và thực hành công hạnh của các ngài. Sống vì dân vì nước, sống trong bổn phận và nhân nghĩa – đó chính là cách thờ cúng đúng nhất, là cách để nhận được phước báu dồi dào cho đời này và cho con cháu mai sau.