Sáu phép tùy niệm: Bí quyết của người hiểu tâm mình

Có bao giờ bạn tự hỏi: Tại sao khi tôi muốn tĩnh tâm, tâm tôi lại càng xáo động? Đức Phật đã có một câu trả lời rất bất ngờ.

Khi tâm động: Ba loại loạn

Trong một buổi giảng, Thầy Thích Chân Quang mở đầu bằng một nhận xét khiến người nghe giật mình:

“Một loại động đưa đến động, một loại động đưa đến tịnh. À lạ như vậy. Chứ không phải là cái động nào cũng đưa đến động loạn.”

Thầy giải thích: Có những suy nghĩ khiến ta càng nghĩ càng loạn. Chúng ta thử đoán xem: Đó là những suy nghĩ gì? Thầy chỉ rõ ba loại:

• Động loạn: Do tham lam. Cứ ước mơ giàu sang, nhà lầu, xe hơi… tâm cứ nghĩ miên man, không lúc nào yên.
• Bấn loạn: Do sân hận. Ghét ai, thù ai, tâm căng thẳng, nặng nề.
• Điên loạn: Do kiêu mạn. Tự cho mình là thánh, là hiền triết, thì không còn tỉnh táo nữa.

Thầy kể: “Có một cô bị điên, mẹ cô đưa lên chùa. Thầy bảo: ‘Con quán con là cát bụi cỏ rác giùm thầy.’ Cô không chịu. Nhưng khi chịu thực tập, một tháng sau cô hết bệnh.” Vậy đó, giải pháp cho tâm loạn đôi khi chỉ là hạ mình xuống.

Động mà dẫn đến tịnh: Sáu phép tùy niệm

Thầy quảng cáo thiền, nhưng hôm nay lại nói về niệm Phật? Bởi vì sáu phép tùy niệm của Đức Phật dạy Visakha chính là “sáu cái lưỡi cày cày xới tung đất tâm mình lên, rồi mới gieo những hạt giống quý giá.”

“Này Visakha, có sáu phép tùy niệm khiến cho chúng sinh được an ổn: niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm Thí, niệm Giới, niệm Thiên.”

Khi nghĩ đến bảy phẩm hạnh này, tâm ta không chìm vào loạn động, mà ngược lại, từ từ lắng xuống. Vì đó là những suy nghĩ hướng về thiện lành.

Niệm Phật đúng nghĩa: Đừng chỉ thuộc tên Phật

Thầy Thích Chân Quang nhắc:

“Khi chúng ta suy nghĩ về Đức Phật mà chúng ta chỉ biết có cái tên thôi thì sao? Thì thôi Phật cho ăn cơm mỗi ngày. Còn cái đứa nào mà hỏi Phật sao thì nói cái trí tuệ của Phật thế nào? Cái từ bi của Phật thế nào, cái thiền định của Phật thế nào…”

Thầy kể chuyện về một ông trưởng giả có nhiều con. Người con nào hiểu cha sâu sắc – hiểu cách ông dựng nghiệp, sống đạo đức – mới là con cưng và được trao sự nghiệp. Người con chỉ biết tên cha, hay chỉ thấy vẻ ngoài giàu sang, thì không xứng đáng. “Chúng ta cũng vậy. Hiểu Phật sâu xa, mới là con cưng của Phật, mới có thể thay Phật hoằng truyền chánh pháp.”

Vậy niệm Phật không phải là niệm danh hiệu suông, mà là tưởng nhớ đến công đức, trí tuệ, từ bi và thần lực của Phật.

Chiêm ngưỡng vẻ đẹp và trí tuệ của Phật

Thầy mô tả oai nghi của Phật: Mỗi cử động, mỗi nụ cười đều đẹp và uy nghi. Chư thiên lúc nào cũng chiêm ngưỡng Phật.

“Đức Phật mỉm cười là có chuyện lớn. Nên ngài đẹp từng sợi tóc, đẹp từng ngón tay, đẹp từng nụ cười, đẹp từng ánh mắt và uy nghi rực rỡ như ngàn ánh mặt trời.”

Trí tuệ của Phật thậm chí vượt xa các bậc A La Hán. Phật nhìn một người là thấu suốt vô lượng kiếp. Khi nghĩ đến những phẩm chất này, tâm ta từ từ an tịnh, công đức tăng trưởng.

Thực hành giữa đời thường

Bạn có thể bắt đầu mỗi ngày bằng một phút nhớ Phật: Không chỉ lặp lại danh hiệu, mà hãy nghĩ về đức từ bi, trí tuệ, sự thanh tịnh của Ngài. Hãy nhớ rằng: “Người mà bị điên là người kiêu ngạo. Người mà bị căng thẳng là người sân hận. Người mà tâm loạn là người tham lam.” Hãy thực tập sáu phép tùy niệm, hạ mình xuống như cát bụi, sống nhân từ với mọi loài.

Đức Phật dạy sáu phép tùy niệm là để chúng sinh được an ổn. Đừng chỉ nghe, hãy bắt đầu thực hành. Tâm an tịnh không ở xa, nó ở ngay trong từng suy nghĩ của bạn.