Nguyên Khí: Bí Quyết Thiền Định Nằm Ở Cái Nhìn Hướng Nội

Bạn có còn nhớ cảm giác khi còn nằm trong bụng mẹ? Hầu hết chúng ta đều không nhớ. Nhưng theo TT. Thích Chân Quang, khoảnh khắc ấy lại chứa đựng một nguồn năng lượng mà chúng ta đã đánh mất. Đó là "nguyên khí tinh khôi" - nguồn sống vô tận mà chỉ cần biết cách quay về, ta có thể làm chậm sự già nua và tìm thấy sự bình an.

Nguyên khí tinh khôi và sự phân tán khi lọt lòng

Khi ở trong thai mẹ, chúng ta không dùng ngũ quan. Đứa bé chỉ có cảm giác toàn thân. Nhưng khi chào đời, mắt ta bắt đầu nhìn, tai ta bắt đầu nghe, miệng ta bắt đầu nếm, mũi ta bắt đầu ngửi, và não ta bắt đầu suy nghĩ. Tất cả những hoạt động này đều nằm trên đầu, khiến cho chân âm - nguồn nguyên khí ở đan điền - bị rút lên dần. Khi rút lên sạch, ta phải chết.

"Khi chúng ta ở trong thai mẹ, chúng ta có một nguồn nguyên khí tinh khôi chưa bị phân tán và hứa hẹn chúng ta sống hoài không chết."

Giai đoạn trong thai mẹ chính là giai đoạn "thiền tự nhiên". Đứa bé không làm gì khác ngoài cảm giác toàn thân, nhờ đó nguyên khí được tích tụ. Nhưng vừa lọt lòng, ta quên ngay công phu ấy, để rồi trôi lăn theo dòng đời và chịu già, bệnh, chết.

Hơi thở là chiếc cầu nối thân và tâm

Khi ta ngồi thiền và an trú toàn thân, hướng nhìn vào bên trong thân thể, hơi thở sẽ hiện ra rõ ràng. Như một quy luật tự nhiên, hơi thở và vọng tưởng dính chặt với nhau. Vọng tưởng động thì hơi thở động; hơi thở êm thì vọng tưởng êm. Nếu ta giữ hơi thở nhẹ nhàng, dài hơn hơi thở vào, tâm sẽ yên bình.

"Ta nói rằng hơi thở là gạch nối giữa thân và tâm là ta nói trên lý thuyết thôi. Nhưng đến khi ta an trú được toàn thân, nhìn vào khối thân, hơi thở hiện ra thì lúc đó thực sự ta mới thấy rằng hơi thở và vọng tưởng dính chặt nhau."

Bí quyết là hít vào ít, êm nhẹ, thở ra dài khoảng gấp năm lần. Khi đó vọng tưởng bị kìm theo, không khởi lên được. Đó là chìa khóa để tiến sâu vào thiền định.

Bốn hạng người trong thiền định

TT. Thích Chân Quang ví dụ về căn nhà: Hạng người thứ nhất chạy ra ngoài sân nhìn dòng đời, mê đắm và khổ đau. Hạng người thứ hai cũng đứng đó nhìn dòng đời nhưng biết là hư ảo, nhờ đó bớt mê đắm nhưng vẫn mất nguyên khí vì còn hướng ra ngoài. Hạng người thứ ba trở về với thân mình, cảm giác toàn thân, nhưng vẫn còn nhìn ra ngoài như thai nhi. Chỉ có hạng người thứ tư - người đứng ở cửa nhà và nhìn vào trong - mới là người biết tu tập đúng.

"Cái hạng người thứ tư này mới đúng. Cái hạng người thứ ba đó cũng là an trú toàn thân, cảm giác toàn thân nhưng là của cái bé ở trong thai vẫn nhìn ở bên ngoài."

Khi ta ngồi thiền, hãy nhắm mắt lại và nhìn hẳn vào bên trong thân thể, không hướng ra âm thanh, sắc tướng bên ngoài. Cứ nhìn vào khối thân của mình. Dần dần, sức mạnh nội tâm sẽ trở lại.

Hãy để thai nhi có trí tuệ

Câu chuyện về một người mẹ ở Đức khi mang thai đã nói với con mình "Mẹ con ta ngồi thiền nhé" và ngồi thiền mỗi ngày. Khi đi siêu âm, bác sĩ ngạc nhiên thấy thai nhi đang ngồi trong tư thế kiết già. Điều đó cho thấy đứa bé cảm nhận được trạng thái thiền định của mẹ. Đây chính là sự trở về với trạng thái trong thai mẹ một cách có ý thức.

"Mẹ con ta ngồi thiền nhé!"

Nếu ta dụng công đúng, nhiều điều vi diệu sẽ xuất hiện. Chúng ta có trí tuệ nên khi an trú toàn thân, ta không chỉ cảm nhận như thai nhi mà còn có thể thấy rõ hơi thở và điều phục tâm mình.

Phước lành nền tảng của mọi công phu

Dù kỹ thuật thiền đúng, nhưng nếu thiếu phước, ta sẽ dễ quên thân, quên hơi thở. Vì vậy, việc tạo phước không chỉ là cúng dàng hay làm việc thiện; đó là thay đổi tâm thái sống. Hãy sống vị tha, chỉ sống cho chúng sinh, không sống cho mình nữa. Khi tâm đã thanh tịnh thành khối, thiền định và đạo đức trở thành một.

"Sống hoàn toàn vị tha, chỉ sống cho chúng sinh mà thôi, không sống cho mình nữa."

Hãy bắt đầu ngay từ hôm nay. Mỗi khi bạn ngồi thiền, hãy khép đôi mắt và lắng nghe hơi thở. Hãy trở về với bản chất nguyên khí tinh khôi từ trong thai mẹ. Và đừng quên: mọi công phu đều cần sự vị tha và tình thương. Chúc bạn một hành trình trở về an lạc.