Người chân tu thời hiện đại: Hình thức khác, tâm không đổi

Có bao giờ bạn nhìn thấy một vị tăng đội mũ bảo hiểm chạy xe máy và tự hỏi: Vị này có phải là người tu hành chân chính? Thời xưa, người tu đắp y, ôm bát, đi chân trần. Thời nay, họ vẫn đắp y nhưng đội thêm mũ bảo hiểm. Hình thức khác xưa, nhưng tâm họ có giống xưa không? Bài giảng của TT. Thích Chân Quang về 'Người chân tu thời hiện đại' giúp chúng ta nhìn lại bản chất của sự tu hành trong dòng chảy thời cuộc.

Giới hạnh: Nền tảng không thay đổi

Dù thời nào, người chân tu trước hết phải yêu kính giới luật. Giới không phải là những quy tắc cứng nhắc, mà là sự quyết tâm không làm điều sai. TT. Thích Chân Quang nhấn mạnh: "Giới là không được làm điều sai. Và người chân tu yêu kính giới luật tức là khẳng định mình không làm điều sai." Người tu phải xác định trong tâm dứt khoát không làm điều sai, dù giữ được hay không là chuyện khác. Câu chuyện thiền sư Nam Tuyền chém mèo là một bài học cảnh tỉnh: dù bậc đắc đạo có thể có những hành động phá cách, chúng ta không nên lấy đó làm lý do để xem nhẹ giới luật.

Giữ được hay không là chuyện khác. Nhưng mà trong tâm phải xác định buổi đầu là dứt khoát không làm điều sai.

Thiền định: Không có thuốc nhập định

Một người chân tu không thể thiếu công phu thiền định. Dù pháp môn nào, từ niệm Phật đến quán hơi thở, đều phải do công phu vất vả mà thành. TT. Thích Chân Quang cảnh báo về những kẻ tìm cách nhập định bằng ma túy. Thứ đó chỉ tạo ra trạng thái ảo, phá hủy thân thể. Trái lại, thiền định thực sự giúp xương cốt trở nên đặc chắc, bệnh tật giảm dần. Sự khác biệt rõ ràng như giữa ngọc quý và phế phẩm.

Còn ta ngồi thiền để nhập định thì ngược hẳn lại cái xương nó không mục mà xương nó đặt dần.

Trí tuệ: Thấy rõ tội phúc

Trí tuệ không phải là sự hiểu biết rộng rãi hay có nhiều bằng cấp. Trí tuệ là khả năng thấy rõ điều nào là tội, điều nào là phúc trong từng hoàn cảnh của cuộc sống. Bậc chân tu phải có con mắt tỉnh táo như Đức Phật trong kinh Pháp Hoa, ánh sáng chiếu suốt từ đáy địa ngục tới đỉnh trời, tức là thấy tột cùng của tội và phúc.

Nếu vị đó biết rõ điều tội phúc từng chút trong cuộc sống này, vị đó được gọi là trí tuệ.

Đạo đức, từ bi và tinh tấn

Từ ba cái gốc giới - định - tuệ, bậc chân tu tỏa sáng đạo đức trong lời nói, cử chỉ, sự cư xử. Tâm từ bi là tâm yêu thương tất cả chúng sinh, nhưng yêu thương không có nghĩa là chiều chuộng. Có lúc phải nghiêm khắc để giúp người khác sửa lỗi. Và tinh tấn là không bỏ phí bất cứ thời gian nào. Người chân tu tiếc từng sát na, giữ chánh niệm trong từng khoảnh khắc. Đó là bậc đại tinh tấn, xứng đáng làm mô phạm cho đời.

Người mà tiếc từng tích tắc thì người này cái sự tinh tấn này đáng để làm thầy thiên hạ, để làm mô phạm cho đời.

Lòng tôn kính Phật: Chìa khóa chứng đạo

Điều khác biệt giữa thời xưa và nay là lòng tôn kính Phật. Thời Phật còn tại thế, các đệ tử sống trong sự tôn kính tuyệt đối nên mau chứng đạo. Thời nay, Phật đã nhập Niết bàn, ta chỉ thấy tượng Phật, đọc kinh nhớ lại, nên lòng tôn kính không thường xuyên. Bậc chân tu là bậc dựng lại lòng tôn kính Phật sâu sắc, triệt để trong tâm mình. Chính nhờ vậy mà trước sau cũng đắc đạo.

Nên người nào mà có trí tuệ phải dựng lại cái lòng tôn kính Phật trong tâm mình cho sâu sắc, cho triệt để.

Thích ứng với thời đại: Vẫn là chân tu

Thời đại thay đổi, người chân tu cũng phải linh hoạt. Vị tăng đội mũ bảo hiểm chạy xe máy không phải là giả tu, vì ông vẫn giữ giới, nhưng phải tuân thủ pháp luật. Việc tùng hạ ngoại thiền cũng là một thích ứng khi có nhiều chùa chỉ có một vị tu phải coi chùa. Đặc biệt, khái niệm quốc gia và tình yêu nước là điều thời xưa không rõ ràng, nhưng thời nay bậc chân tu phải có trách nhiệm và tình yêu thương đối với đất nước mình đang sống. TT. Thích Chân Quang nhấn mạnh rằng chỉ có Phật giáo mới giảng dạy điều này một cách sâu sắc.

Chỉ có Phật giáo mới giảng về tình yêu nước thôi. Còn các đạo khác mặc dù ta cũng công nhận họ là những tôn giáo hợp pháp nhưng đừng hồng họ giảng về tình yêu nước thì việc mà ta sống trong một quốc gia mà ta không nói tới tình yêu nước thì như vậy là một thiếu sót lớn.

Vậy, người chân tu thời hiện đại không nhất thiết phải theo đúng khuôn mẫu hình thức của thời xưa. Cái cốt lõi vẫn nằm ở giới hạnh, thiền định, trí tuệ và lòng tôn kính Phật. Hãy tự vấn: Giữa muôn vàn thay đổi của cuộc sống, ta có giữ được cái tâm chân tu của mình không? Bắt đầu từ hôm nay, hãy tập sống trong chánh niệm từng khoảnh khắc, yêu kính giới luật, và luôn hướng về Phật.