Hạnh phúc mong manh: Sống để tìm hạnh phúc cho người khác?

Sống trên đời này, chúng ta thường hỏi: "Sống để làm gì?" Có người sống chỉ để đừng chết, nhưng đó là mục tiêu tệ hại nhất. Khi có đạo lý và trí tuệ, chúng ta chọn sống để tìm hạnh phúc. Nhưng hạnh phúc là gì? Và hạnh phúc cho ai? Đệ tử Phật nguyện sống để tìm hạnh phúc cho người khác, càng nhiều người càng tốt, không cho mình. Đó là mục tiêu cao thượng làm cho cuộc sống có ý nghĩa hơn. Tuy nhiên, hôm nay chúng ta không nói hạnh phúc vĩnh hằng của Niết bàn, mà nói những hạnh phúc nhỏ nhoi, bình thường trong đời sống. Và chúng ta biết rằng, hạnh phúc trên đời mong manh lắm.

Hạnh phúc mong manh như thế nào?

Đời sống là sự trộn lẫn, đắp đổi giữa niềm vui và nỗi buồn. Từ khi sinh ra đến hôm nay, không ai đảm bảo mình vui suốt. Ngay cả người có phước lớn như cõi trời cũng vẫn có những bất an, những điều không như ý. Chúng ta thấy rõ: khi đói bụng thì buồn, ăn no thì vui. Một ngày ba lần thay đổi trạng thái vui buồn. Vừa được khen thì mừng, vừa bị hiểu lầm thì buồn. Làm ăn khấm khá thì vui, thua lỗ thì buồn. Hạnh phúc mong manh, dễ có dễ mất. Thầy Chân Quang nhấn mạnh:

“Hạnh phúc trên đời mong manh. Chúng ta phải hiểu điều đó một chút. Những cái điều gần gũi mình nói đơn giản nhất là khi chúng ta đói bụng thì là vui hay buồn? Đói bụng là buồn. Có người nào đói bụng vui không? Có không có? ... Một ngày chúng ta thay đổi cái trạng thái đó ba lần tức là buồn vui cũng đã thay đổi nhau.”

Vì sao hạnh phúc mong manh?

Một lý do lớn là tình thương của con người không bền bỉ. Khi được thương yêu, ta hạnh phúc; khi bị rời bỏ, ta đau khổ, có khi tự tử. Thế gian bấp bên: mặt đất không bền vững, cha mẹ ngày nào đó ra đi, tiền bạc có thể mất hết, người chồng người vợ có thể lạc lòng. Ngay cả hạnh phúc của thiền định cũng mong manh, dễ thoái chuyển. Chỉ khi chứng quả thánh thì định mới bất thoái chuyển. Chúng ta tu hành, nhiếp tâm được vài ngày, rồi tâm động trở lại, lại buồn. Làm việc thiện thì vui, nhưng lỡ làm điều ác thì rây rứt khó chịu. Thầy dạy:

“Cái hạnh phúc của thiền định mà chúng ta đi tìm cũng mong manh chứ không phải là bất thoái chuyển. Chỉ khi nào bất thoái chuyển là chúng ta được phước rất lớn, công phu tu hành rất dày đến mức độ chứng một cái quả thánh nào đó thì cái định đó mới bớ thoái chuyển.”

Hạnh phúc là được thương yêu

Được thương yêu là một hạnh phúc rất lớn. Nhưng tình thương của con người đến với nhau không bền, vì người ta ích kỷ, có tham lam, đố kỵ, dễ ghét nhau lắm. Chúng ta phân ba hạng người: hạng xấu thương người ít nhưng đòi người thương mình nhiều; hạng vừa thương người năm thì đòi thương lại năm; hạng tốt thương người rất nhiều dù người ta thương mình ít. Thầy khuyên chúng ta nên là hạng thứ tư, thứ năm:

“Hạng người thứ tư là thương yêu mọi người mà dù người ta không hề thương mình. Ví dụ mình thương cái người hàng xóm mà người hàng xóm không hề biết mình là ai, không nhớ mình, không biết tên mình nhưng mà lòng mình luôn thương. Hễ người ta có chuyện là mình giúp đỡ liền. ... Hạng người thứ năm là thương yêu mọi người biết người ta đang ghét mình, người ta đang nói xấu sau lưng mình, người ta đang âm thầm mưu hại mình, thậm chí người ta nghĩ đến những kế hoạch giết mình, lòng mình vẫn thương yêu ngược lại, vẫn mong cho người đó tốt lên.”

Làm phước để đứng vững giữa thế gian bấp bên

Hạnh phúc lệ thuộc vào phước nghiệp. Phước nhiều thì hạnh phúc bền vững, phước ít thì mong manh. Nếu đời trước làm phước kiên trì, đời này hạnh phúc khó ai phá được. Ngược lại, làm phước không ổn định, chỉ vì một lời nói vô tình mà bỏ ngang, thì hạnh phúc cũng dễ đổ vỡ. Thầy dạy:

“Chúng ta siêng năng làm phước để chúng ta đứng vững giữa cái thế gian bấp binh này. ... Chúng ta đang đứng trên mặt đất, xin thưa mặt đất không bền vững. Hoặc là chúng ta đang sống dựa vào tình thương yêu cha mẹ. Xin thưa cha mẹ ngày nào đó sẽ ra đi. ... Chỉ có phước mới làm cuộc sống ổn định.”

Đừng làm vỡ hạnh phúc của người khác

Vì hiểu hạnh phúc mong manh, chúng ta phải biết quý hóa từng chút hạnh phúc của người xung quanh. Họ đang cầm một ly nước quý, nếu ta vô tâm, vội vàng, có thể làm rơi vỡ. Thầy nhắn nhủ:

“Chúng ta biết trân trọng, biết giữ gìn, biết quý hóa từng chút hạnh phúc, từng chút niềm vui mà người xung quanh chúng ta đang có. Chúng ta đừng làm vỡ cái hạnh phúc của người. Nếu chúng ta không làm thêm được cái hạnh phúc của người đang có thì đừng làm mất cái hạnh phúc của họ đang có.”

Mỗi chúng ta hãy sống chậm lại, nhìn xung quanh, thấy những hạnh phúc nhỏ bé đang hiện hữu và trân trọng nó. Hãy mang tình thương đến cho người, đừng vô tâm làm vỡ ly nước của họ. Vì hạnh phúc mong manh lắm, nhưng chúng ta có thể giữ gìn bằng một trái tim từ bi và một lòng biết ơn. Nguyện mỗi người trở thành bậc thánh thứ năm – thương yêu người dù họ có ghét mình. Đó chính là hạnh phúc bền vững giữa cõi ta bà này.