Điều Thiện Tận Cùng: Vì sao phải vất vả làm việc thiện mà lại quên công?

Bạn có bao giờ nghe ai đó nói: “Tu theo Phật là phải ngồi không, buông bỏ tất cả, không làm gì hết để được giải thoát”? Đây là một hiểu lầm rất phổ biến, nhưng lại có thể khiến chúng ta đi sai đường. Trong bài giảng Kinh Kim Cang thứ 18, Thầy Thích Chân Quang mở ra một góc nhìn khác về “điều thiện tận cùng”: con đường giác ngộ không phải là ngồi yên chờ đợi, mà là dấn thân, tạo phước, rồi quên đi công của mình.

Hiểu lầm lớn: Ngồi không để giải thoát

Thầy Chân Quang đã nói rõ:

Chúng ta thường dễ bị hiểu lầm lắm. Cứ nói rằng mình tham lam, sân si rồi mình lăn săn... bây giờ phải dừng tay tạo nghiệp, không làm gì nữa để rồi thoát ra khỏi cuộc đời, được giải thoát.

Nhưng thực tế, vô lượng kiếp chúng ta đã tạo nghiệp ràng buộc, và bây giờ không thể ở không mà tự nhiên các vòng dây đó đứt hết. Chúng ta phải vất vả cắt bỏ những vòng dây đó, vất vả gấp ngàn lần để rút ngắn thời gian.

Phước đức: Con đường giải phóng

Phước đức là chìa khóa giải phóng chúng ta. Khi sống trên đời, không có phước thì rất vất vả. Một người bệnh không tiền mua thuốc, đói không tiền mua gạo, cần bộ đồ mới mà không mua nổi... Chúng ta thương những người thiếu phước như vậy. Và Phật pháp phải làm cho con người ta có thêm phước, bớt vất vả cái đã. Thầy nhấn mạnh:

Sống trên đời này, chúng ta chưa nói một Phật pháp cao siêu gì hết. Chỉ cần làm sao cho con người ta có thêm phước cái đã, bớt vất vả cái đó đã là cái quý rồi.

Quên công: Chìa khóa mở chân trời thanh tịnh

Nhưng phước đức lớn nhất không nằm ở chỗ tạo công, mà ở chỗ quên công. Kinh Kim Cang dạy chúng ta làm phước mà quên công. Thầy Chân Quang đưa ra ví dụ:

Một lần nào đó chúng ta làm được một Phật sự lớn, cùng với quý thầy đi về miền quê cất một cái cầu. Mình phát tâm, bán bớt xe, giữ lại chiếc xe để đi, hạn chế nhu cầu của mình để giúp người.

Đối với người có trí tuệ, ai nhắc tới, mình dửng dưng vì đã quên. Nhưng nếu chưa dứt khoát, chúng ta cần lý luận: không bao giờ có một công đức nào thành tựu bởi một người.

Thầy phân tích:

Một giảng sư ngồi trên bục giảng, mọi con mắt đều nhìn vị giảng sư. Nhưng nếu không có chùa, không có người tổ chức, không có Thầy trụ trì, không có Phật tử giúp đỡ... thì không có bài giảng.

Thậm chí, tài sản của một ông chủ lớn là mồ hôi nước mắt của hàng trăm công nhân. Khi hiểu rằng mọi công đức đều có nhiều người góp sức, tự nhiên mình không còn chấp công nữa.

Tấm lòng của ngài Tu Bồ Đề: Ưu tư cho chúng sinh

Tiếp theo, kinh Kim Cang ghi lại lời Tu Bồ Đề: “Chẳng biết về những đời sau có được nhiều chúng sinh tin hiểu khi nghe đạo lý này chăng?” Đây là một ưu tư rất chính đáng. Thầy Chân Quang nói:

Ai mà có tâm trạng này mới hiểu được tấm lòng của ngài Tu Bồ Đề. Là một người khi làm bất cứ việc gì đều nghĩ đến nhiều người khác, đều nghĩ đến nhiều chúng sinh.

Đó là tấm lòng của những bậc tầm lớn: khi làm việc, luôn nghĩ đến nhiều thế hệ sau, không vì lợi ích trước mắt.

Điều thiện tận cùng: Đừng vội xem chúng sinh là không

Nhưng Đức Phật dạy: “Này Tu Bồ Đề, chúng sinh tức là không phải chúng sinh, đó gọi là chúng sinh.” Đây là một đạo lý cao siêu, nhưng cũng đầy nguy hiểm nếu hiểu sớm. Thầy cảnh báo:

Nếu xem chúng sinh như không thì tâm từ bi làm sao? Biến mất liền. Chúng ta tu theo Phật pháp thì tâm hạnh cực kỳ quan trọng là tâm từ bi. Nếu không thương yêu được tất cả mọi người, mọi loài thì chúng ta không phải đệ tử Phật.

Thầy kể lại kinh nghiệm của mình khi mới đến với Phật pháp: từng ngồi nhìn cuộc đời như một giấc mộng, xem mọi người như hư ảo. Thầy tưởng là tu đúng, nhưng hóa ra đó là sai lầm lớn. Vì khi chưa tạo được nhiều công đức, chưa có tình thương tràn đầy, mà đã vội xem chúng sinh là không, thì thiện tâm ngầm biến mất. Thầy chia sẻ:

Đến khi nào mà thế gian này ngập tràn ơn của mình, người ta cứ tìm mình để tôn sùng, lúc đó mới được quyền thấy chúng sinh là không.

Cửa hẹp của trung đạo

Điều thiện tận cùng nằm ở một con đường rất hẹp. Thầy nói:

Khi mình đạt được vinh quang, người ta trân trọng quý kính. Mình biết ơn sự quý kính đó nhưng vẫn xem mình như cỏ rác. Đây là trung đạo, nhưng cái cửa nó dẹp lép có hai phân. Ai dày bốn năm tấc phải ráng tu sao cho dẹp dẹp lại mới lách qua được.

Đúng vậy, người làm việc thiện tận cùng là người không ngừng tạo phước, thương yêu, nhưng không bao giờ tự hào, không bao giờ chấp có mình.

Điều thiện tận cùng không phải là đứng ngoài cuộc đời, mà là bước vào giữa dòng đời với trái tim tràn đầy yêu thương, tạo phước cho vô số chúng sinh, rồi buông bỏ tất cả, để điều thiện tự lan tỏa như ánh nắng. Hãy bắt đầu từ hôm nay: làm việc thiện một cách trọn vẹn, nhưng luôn nhớ rằng, công đức không phải của riêng mình. Quên công, để cho phước đức trở thành con đường đưa ta đến bờ giải thoát.