Điều thiện tận cùng: Thương yêu cho tràn đầy rồi mới thấy tất cả là không

Có một câu hỏi mà hầu như người nào mới đến với Phật pháp cũng từng nghĩ đến: "Mình phải làm gì để giải thoát?" Nhiều người trả lời: "Hãy buông bỏ, đừng làm gì cả, chỉ cần ngồi thiền là đủ." Nhưng Thầy Thích Chân Quang lại khẳng định điều ngược lại: giải thoát không đến từ sự biếng nhác, mà từ sự vất vả có ý thức – vất vả để tạo phước, vất vả để quên công, và trên hết là vất vả để giữ cho tâm từ bi không khô cạn.

Hiểu lầm lớn nhất của người tu

Nhiều người bước vào đạo Phật với ý nghĩ "mình phải dừng tay tạo nghiệp, không làm gì nữa để thoát ra khỏi cuộc đời". Đây là một hiểu lầm rất lớn. Thầy Chân Quang chỉ rõ:

"Thật ra, lượng kiếp chúng ta đã tạo cái nghiệp ràng buộc trôi lăng... bây giờ thì không thể ở không mà tự nhiên các cái vòng dây đó đứt hết."

Chúng ta đã cột mình bằng vô số vòng dây oan trái từ nhiều đời. Muốn cởi trói, ta không thể ngồi không chờ đứt, mà phải chủ động dùng công đức làm lưỡi kiếm cắt dây.

Phải vất vả để cởi trói

Công đức là phương tiện giải phóng. Người sống không có phước thì bệnh không tiền thuốc, đói không cơm ăn, cần đồ mới mà không mua nổi – đã thấy "xé lòng" lắm rồi. Vì vậy, phước là thứ giải phóng chúng ta khỏi những bức bách tầm thường. Khi phước lớn, ta có được sự vinh quang, và rốt ráo, nếu phước ấy đi đúng hướng, nó đưa ta đến giải thoát. Nhưng để phước đó trở thành vô lượng phước, Kinh Kim Cang dạy ta một bí quyết: làm phước mà quên công.

"Chúng ta phải vất vả gấp ngàn lần để rút ngắn thời gian... làm việc gì để tạo Phước để giúp người để dẫn dắt người tu hành."

Đừng nghĩ rằng tu là để an nhàn. Trái lại, người tu phải làm việc nhiều hơn, vì mỗi hành động đều là cơ hội để cởi trói mình và giúp người. Khi ta giúp đỡ vô số người, ta như đang chèo thuyền đưa họ qua sông, và chính đôi tay ta cũng được rèn luyện.

Quên công – chìa khóa của giải thoát

Khi làm được một việc thiện lớn, ai cũng dễ tự hào và chấp công. Thầy Chân Quang kể: nếu ta bán bớt xe để xây cầu, người đời khen "chị hay ghê", nhưng người có trí tuệ chỉ nói "quên đi" và lòng dửng dưng. Đó là căn cơ Đại thừa. Còn nếu ta chưa dứt khoát được, hãy dùng lý luận để quên công:

• Không có công đức nào là do một mình ta tạo nên. Một bài giảng cần có chùa, có thầy trụ trì, có người nấu cơm, có sự gia hộ của Phật.
• Nửa căn nhà ta đem cúng thật ra là công sức của cha mẹ, của bao người làm thuê, của cả những người đã giúp ta làm ăn.
• Người chính và người phụ, ai cũng quên công thì Phật pháp sẽ hưng thịnh, cuộc đời sẽ đẹp vô cùng.

Khi hiểu rằng mọi thành tựu đều là nhờ vô số duyên lành, ta không còn chấp công nữa. Đó là sự giải thoát ngay trong tâm.

Đừng vội xem chúng sinh là không

Đến cuối Kinh Kim Cang, Đức Phật nói "chẳng phải chúng sinh, cũng không phải không chúng sinh". Đây là đạo lý vi diệu, nhưng nếu nói sớm thì thành đại họa. Vì sao? Vì nếu vội thấy chúng sinh là không, thì tâm từ bi biến mất. Thầy Chân Quang kể lại lầm lỗi thuở xưa:

"Hồi đó tôi mới đến với Phật pháp, lúc nào cũng xem cuộc đời như giấc mộng, như hư ảo. Nhìn mọi người như cỏ rác, tâm tôi yên thật, nhưng hóa ra đó là hiểu lầm lớn. Tôi đang đánh mất thiện tâm mà không hay."

"Nếu không có tâm từ bi thì chúng ta không phải đệ tử Phật. Một cái đạo mà không có tâm từ bi thì cái Đạo đó không đáng có mặt trên cuộc đời này."

Vì vậy, phải thương yêu cho tràn đầy, tạo phước cho ngập thế gian, chừng nào thế gian ngập tràn ơn mình, lúc đó mới được thấy chúng sinh là không. Nếu chưa thương yêu đủ mà thành công rỗng, thì cửa giải thoát đóng lại vĩnh viễn.

Điều thiện tận cùng

Khi một vị Bồ Tát đã có bề dày công đức và lòng thương yêu vô lượng, thì mọi chấp nếu – kể cả chấp có chúng sinh – cũng đều buông. Công đức tự nó lan truyền đời đời, bởi vì nó không còn bị giữ lại bởi sự tự hào. Cái đạo lý của một vị Bồ Tát là: xây dựng những điều tốt đẹp tồn tại mãi mãi, không cần người nhớ ơn, không cần trở lại để tiếp tục. Đó là điều thiện tận cùng mà Kinh Kim Cang mở bày cho chúng ta.

Xin hãy bắt đầu từ những điều đơn giản: một nụ cười, một lời động viên, một hành động giúp đỡ người bên cạnh. Làm với tất cả yêu thương, rồi quên đi. Đó là con đường của giải thoát – không phải bằng cách chạy trốn, mà bằng cách thương yêu và cống hiến đến tận cùng.