Điều gì thiện, điều gì ác? Hai tiêu chuẩn vàng để không lầm đường

Bạn đã bao giờ hành động mà trong lòng tự hỏi: “Mình làm vậy là tốt hay xấu?” Cuộc sống đưa đẩy ta vào những tình huống mờ ranh giới. Có người vì sinh tồn mà chấp nhận làm điều sai trái, có người vì hận đời mà gây nên thảm kịch. Nhưng ai cũng có một lý do để biện minh. Vậy đâu là thiện, đâu là ác? Thượng tọa Thích Chân Quang đã chỉ ra hai tiêu chuẩn vàng giúp chúng ta không lầm đường.

Ai cũng muốn làm người tốt, nhưng không phải ai cũng biết điều tốt

Thực tế, ai cũng khát khao sống thiện. Nhưng khi làm sai, ta thường tự đưa ra lý lẽ để bảo vệ mình. Một kẻ giết người thuê nói mình phải sinh tồn. Một người nghiện rượu cho rằng đời ngắn ngủi, phải hưởng thụ. Một nước lớn cậy sức ép hiếp nước láng giềng, viện dẫn luật mạnh được yếu thua.

Ai cũng muốn là người tốt, ai cũng muốn làm những điều tốt nhưng mà không phải ai cũng biết được điều tốt để làm.

Nếu cứ nghe theo sự biện minh, ta sẽ mãi mãi chìm trong mê lầm. Cần có tiêu chuẩn khách quan để soi sáng.

Tiêu chuẩn thứ nhất: Đặt mình vào vị trí người khác

Khi muốn đánh giá một hành động, hãy tưởng tượng mình chính là người kia. Câu chuyện anh cả chia đất: anh lấy phần rộng vì thờ cúng, nhưng nếu anh là đứa em nhận phần nhỏ, anh có thấy thiệt thòi? Đặt mình vào vị trí đó, ta sẽ nhận ra sai lầm. Lại như ta đào đường dẫn nước, lắp ống xong mà lấp không phẳng. Người đi đường dằn xe, khó chịu. Đặt mình vào người đi đường, ta hiểu việc làm của mình là sai. Quả báo là kiếp sau phải đi cà nhắc.

Trước khi nói với người, hãy đặt mình vào vị trí của người đó. Đừng chủ quan theo ý mình, mặc cho mọi người đau khổ.

Đây là bước đầu của người đệ tử Phật: trước khi phán xét, trước khi cư xử, hãy đặt mình vào hoàn cảnh người kia. Chỉ cần một chút lòng thương, một chút vị tha, ta sẽ làm được.

Tiêu chuẩn thứ hai: Suy xét theo luật nhân quả

Đời sống vận hành theo luật nhân quả: mình gieo gì, mình gặt nấy. Khi giúp người ốm đau nghèo khổ, quả báo sẽ trở về là hết bệnh, khá giả. Nhưng nếu cho tiền để họ đi đánh bài, quả báo là ta sẽ mất tiền, nghèo khó. Nhìn quả báo là biết. Hơn nữa, phải tiết kiệm tài nguyên. Uống không hết ly nước, xịt nước rửa xe phung phí sẽ sinh vào sa mạc. Đó là ác.

Ta làm cho ai điều gì thì quả báo sẽ trở lại với ta.

Vì vậy, trước khi làm việc gì, hãy nhìn xem nhân đó sẽ ra quả gì. Nếu quả là khổ đau, đó là ác; nếu quả là an vui, đó là thiện.

Áp dụng hai tiêu chuẩn vào đời sống

Trước khi nói, trước khi làm, ta hãy dừng lại một chút. Tự hỏi: Nếu tôi là người kia, tôi có vui không? Nếu hành động này gieo nhân, quả báo sẽ ra sao? Hai tiêu chuẩn đơn giản mà sâu sắc ấy là ngọn đèn soi đường cho mỗi bước đi. Học và thực hành mỗi ngày, ta sẽ dần trở nên vững vàng giữa thế giới đầy cám dỗ.

Cuộc đời vốn nhiều mê lầm, nhưng khi có hai tiêu chuẩn vàng trong tim, ta sẽ không lạc lối. Hãy thực hành ngay hôm nay, để mỗi lời nói, mỗi hành động đều trở thành thiện lành, mang lại an vui cho mình và cho người.