Chánh pháp khó tìm: Vì sao ta đang ngồi giữa chùa mà vẫn chưa hiểu đúng lời Phật?

Bạn có bao giờ tự hỏi: nếu như mình được ngồi ngay cạnh Đức Phật, được nghe Ngài giảng trực tiếp, thì mình có hiểu đúng ý Ngài không? Trong một lần tham dự, tôi được nghe một vị sư Nam Tông chia sẻ:

'Tôi cảm thông sâu sắc lời Phật dạy – thân người khó được, chánh pháp khó tìm.'

Câu nói ấy khiến tôi giật mình. Rốt cuộc, chúng ta đang nói chuyện với nhau, đang ở trong chùa, vậy mà vị sư ấy vẫn bảo chánh pháp khó tìm. Phải chăng chúng ta vẫn đang đứng rất xa?

Chánh pháp là gì?

Phật pháp là lời dạy của Đức Phật. Chánh là đúng, là chính xác, là chuẩn mực. Chánh pháp là lời dạy chính xác, đúng thật của Đức Phật. Nhưng ai trong chúng ta từng được học trực tiếp từ Ngài? Không có. Tất cả đều qua trung gian. Trung gian có thể là thầy, là sách, là bản dịch, là tông phái, thậm chí là những lời đồn đại.

Những lớp trung gian vô hình

Người học Phật qua một vị tu sĩ, người khác qua một cuốn sách. Ta tin tưởng vị thầy của mình, nhưng chính vị thầy ấy cũng là một con người. Nếu vị thầy có trí tuệ, có sự thực chứng, thì lời dạy ấy có thể đưa ta đến gần. Ngược lại, nếu trình độ còn cạn mà vẫn đứng trên bục giảng, thì chính những lời ấy lại đẩy ta đi xa hơn. Thầy kể rằng:

'Nếu vị đó trí tuệ cạn mà vẫn giảng dạy thì những điều vị đó dạy đẩy chúng ta ra xa với nghĩa lý của Phật.'

Sách vở cũng vậy. Có những cuốn sách rất hay, nhưng có những cuốn sách được viết bởi một người không có sự chứng ngộ, với lối hành văn hùng hồn, lôi cuốn. Nhiều người tin theo, và còn bị dẫn đi sai lệch. Thầy từng dặn:

'Đừng bao giờ hễ đọc sách là tin theo sách.'

Rồi bản dịch kinh. Từ tiếng nói của Đức Phật, truyền miệng, ghi nhớ, rồi chuyển sang tiếng Pali, tiếng Nho, tiếng Việt… Mỗi lần chuyển ngữ là một lần biến dạng. Bởi vì một từ không bao giờ phản ánh đầy đủ một từ ở ngôn ngữ khác.

Vọng tưởng rằng mình đã nắm chắc

Ngay cả khi chúng ta gặp Đức Phật trực tiếp, chúng ta vẫn không thể chắc chắn hiểu đúng. Vì tâm ta còn thành kiến, còn nhiều ý tưởng cá nhân. Có một vị hoàng hậu trong kinh, khi nghe Đức Phật nói về sự hư giả của thân người, liền nổi giận và tìm mọi cách hãm hại Ngài. Người phụ nữ ấy nghe trực tiếp lời Phật, nhưng lại hiểu hoàn toàn sai lệch.

Ví như trong cuộc sống, ta nghe một người bạn nói lời khuyên, nhưng vì tâm ta đang nghi ngờ, ta gán cho họ ý nghĩ xấu. Chánh pháp cũng vậy, phải đi qua tâm trí của chính ta. Nếu tâm ta chưa sạch, thì lời Phật cũng bị bóp méo.

Tâm nguyện của một người đệ tử

Thầy Thích Chân Quang đã nuôi một hoài bão: tìm lại một đạo Phật hòa hợp, đoàn kết, thống nhất trên toàn thế giới. Thầy nói:

'Đối với giáo lý nguyên thủy chúng ta cũng trân trọng, đối với giáo lý Đại thừa chúng ta cũng trân trọng.'

Không còn chuyện Nam tông, Bắc tông, không còn chuyện chỉ học một góc mà chê bai góc khác. Người học Phật chân chính cần có cái nhìn toàn diện.

Đôi khi, trong suốt cuộc đời tu tập, ta nghe vị thầy này nói thế này, vị thầy kia nói thế kia, ta chỉ cười thôi. Không chống ai, nhưng trong lòng vẫn giữ mong ước:

'Ngày nào đó cái ranh giới các tông phái không còn nữa.'

Tìm về chánh pháp trong đời sống hàng ngày

Vậy chánh pháp ở đâu? Không phải ở xa. Nó nằm trong sự thực hành của chính ta, trong những bước chân nhẹ nhàng, trong tiếng niệm Phật giữa phố thị. Nhưng muốn nắm được nó, ta cần tinh tấn, cần tỉnh thức, cần một vị thầy đích thực – người có trí tuệ sắc bén và từ bi vô lượng. Hãy nuôi dưỡng hoài bão của thầy: một đạo Phật thống nhất, không chia nhánh. Hãy tìm lại chánh pháp từ trong tâm mỗi người, với sự hòa hợp và thương yêu. Đức Phật vẫn đang mỉm cười, chờ đợi chúng ta bước qua những lớp trung gian để trở về với cội nguồn.