Cha Mẹ Dạy Con: Việc Nhỏ Hóa Đại Sự

Mỗi mùa Vu Lan về, chúng ta thường nghe nhắc đến công ơn cha mẹ như trời biển. Nhưng bạn có bao giờ tự hỏi: điều gì làm nên công ơn ấy? Chỉ là nuôi con hay còn là dạy con? Trong buổi giảng tại Tịnh xá Bửu An, Thầy Thích Chân Quang đã đặt vấn đề sâu sắc: “Nuôi thì cũng là quan trọng nhưng mà dạy mới là quan trọng. Tạo nên cái tâm hồn của đứa con của mình mới là quan trọng.” Và đặc biệt, dạy con không chỉ là việc riêng của gia đình, mà là một đại sự – xây dựng nền văn hóa của cả dân tộc.

Dạy Con Là Việc Nhỏ Hóa Đại Sự

Thầy nhấn mạnh rằng nhiều người nghĩ dạy con là việc nhỏ của từng nhà, nhưng thật ra nó liên quan đến văn hóa của cả đất nước. Khi văn hóa bị mai một, một phần là do cha mẹ không biết dạy con. Thầy nói: “Cha mẹ dạy con giống như là một việc nhỏ, việc riêng của gia đình nhưng mà không ngờ đó là một việc đại sự, đó là một việc lớn lao vì giúp hình thành, dựng lập lại, xây dựng lại, vun đắp lại văn hóa của cả một cái dân tộc.”
Mỗi lời cha mẹ nói với con, mỗi hành động, mỗi bài học nhỏ đều là những viên gạch góp phần tạo nên bản sắc dân tộc. Nếu chúng ta không truyền dạy, nền văn hóa đó sẽ dần mất đi.

Muốn Dạy Con, Cha Mẹ Phải Tu Trước

Nhiều bậc cha mẹ lúng túng vì không biết dạy con thế nào. Thầy chỉ ra rằng, muốn dạy con, chính mình phải có đạo lý trong lòng. Đạo lý không phải là thuộc lòng kinh hay nghe giảng, mà là sự chiêm nghiệm từ tu tập.

“Đạo lý nó chưa phải là những lời nói trong quyển kinh, trong cuốn sách hay trong bài giảng của ông thầy giảng sư… mà đạo lý nó chỉ hình thành khi chúng ta tu tập lâu năm, bắt đầu chính mình nhìn thấy điều phải điều trái trong cuộc sống này.”

Nếu cha mẹ thường xuyên đến chùa, tụng kinh, ngồi thiền, sám hối, họ sẽ dần thấy rõ lỗi mình và biết cách dạy con theo đạo lý. Ngược lại, nếu cha mẹ sống buông thả, ít tu dưỡng, họ sẽ ngại nói với con, hoặc nói mà con không phục.

Điều Thứ Nhất – Luật Nhân Quả

Điều quan trọng đầu tiên cha mẹ phải dạy con là luật nhân quả. Thầy nói: “Điều thứ nhất cha mẹ phải dạy con là luật nhân quả.” Khi thấy người giàu có, cha mẹ có thể giải thích rằng họ có phước nhờ biết bố thí, hiến đất xây chùa, hay làm việc thiện. Khi thấy người giàu nhưng không có quyền, đó là do họ có phước nhưng thiếu tâm tôn trọng người khác.

Thầy lấy ví dụ về cách giúp đỡ người khác: giúp thì giúp, nhưng phải giữ lòng tôn trọng. “Giúp ai thì tôn trọng người đó. Chứ trong tâm đừng có nghĩ rằng họ nghèo hơn mình, họ khó khăn hơn mình, mình coi thường họ.” Khi cho tiền mà nói “Ờ tôi cho anh 1 triệu nè” là mình đã mất tâm tôn trọng. Ngược lại, nói “Thôi, tôi có chút này, anh dùng đỡ nha, mai mốt tôi khó khăn lại nhờ anh” sẽ giữ được lòng tốt.

“Giúp ai thì tôn trọng người đó. Chứ trong tâm đừng có nghĩ rằng họ nghèo hơn mình, họ khó khăn hơn mình, mình coi thường họ.”

Điều Thứ Hai – Lễ Phép

Lễ phép là nét đẹp văn hóa Á Đông mà chúng ta cần gìn giữ. Thầy chia sẻ: “Cái văn hóa Á Đông mình, cái quý của Á Đông mình là lễ phép mà bên Tây phương không có.” Người Việt Nam có truyền thống tôn trọng người lớn, thầy cô, những người có quyền chức. Chính lễ phép đó đã giúp cho một sinh viên Việt Nam du học được các thầy cô nước ngoài quý mến và tạo nhiều cơ hội, chỉ vì em biết đứng khúm núm, nói chuyện lễ độ, thể hiện sự kính trọng.

“Cái văn hóa Á Đông mình, cái quý của Á Đông mình là lễ phép mà bên Tây phương không có.”

Lễ phép không chỉ là lời nói, mà còn là thái độ, cách nhìn, cách đứng. Cha mẹ cần dạy con bày tỏ sự tôn trọng với mọi người, từ cha mẹ, thầy cô, đến người lớn tuổi, quan chức. Nếu ta coi thường người có phước, ta mang tội. Thầy còn nhắc: khi gặp một người làm quan, ta nên tôn trọng vì họ có phước lớn, đặc biệt nếu họ biết lo cho dân thì đức càng lớn.

Điều Thứ Ba – Vâng Lời

Vâng lời là đạo đức giúp con người giảm bớt bản ngã. Thầy giảng: “Cái đạo đức vâng lời. Cái đạo đức vâng lời từ nhỏ nó không có cái so đo. Đừng có nói hơn nói thua. Cứ tập vâng lời để diệt bớt cái bản ngã mình đã.” Trong gia đình, con cái vâng lời cha mẹ; trong xã hội, mọi người vâng lời người lãnh đạo, tạo nên sức mạnh. Thầy đưa ví dụ quân đội: vâng lời tuyệt đối tạo nên sức mạnh toàn quân. Nếu từ nhỏ chúng ta đã biết vâng lời, lớn lên sẽ dễ hòa nhập cộng đồng và đóng góp cho tập thể.

“Cái đạo đức vâng lời. Cái đạo đức vâng lời từ nhỏ nó không có cái so đo. Đừng có nói hơn nói thua. Cứ tập vâng lời để diệt bớt cái bản ngã mình đã.”

Kết Lại

Trong mùa Vu Lan này, thay vì chỉ nghĩ về việc báo hiếu, hãy tự hỏi mình đã làm tròn thiên chức dạy con chưa. Nếu mỗi cha mẹ biết tu dưỡng, dạy con luật nhân quả, lễ phép và vâng lời, thì con mình sẽ trở thành những công dân tốt, mang văn hóa Việt Nam đi khắp thế giới. Hãy bắt đầu từ hôm nay, từ những câu chuyện nhỏ trong nhà.