Bình Đẳng Không Phải Là San Bằng Quyền Lợi: Hiểu Đúng Về Đạo Đức Của Người Tu

Bạn có bao giờ để ý: cùng đến chùa, người giàu sang được các thầy cô niềm nở tiếp chuyện, còn người nghèo khó lại lặng lẽ tự tìm chỗ ngồi? Nhiều người thắc mắc: "Phật tử nào đến chùa cũng bình đẳng như nhau, sao lại khác biệt?" Để trả lời, Thầy Thích Chân Quang đã mở ra một góc nhìn rất sâu sắc về bình đẳng – không phải là ai cũng giống nhau, mà là một thái độ đạo đức chân thật.

Bình đẳng không phải là "san bằng quyền lợi"

Chúng ta thường nghĩ bình đẳng nghĩa là ai cũng được hưởng như nhau: giàu thì cùng giàu, nghèo thì cùng nghèo. Nhưng Thầy Chân Quang chỉ ra đó chỉ là "san bằng quyền lợi" – một điều không thể thực hiện được giữa đời sống thực tế.

"Cái mà sang bằng quyền lợi buộc mọi người trong cái trời đất này chỉ hưởng cái quyền lợi giống hệt nhau là một điều không thể thực hiện được."

Bởi vì mỗi người có phước, tài năng, công sức khác nhau. Nếu bắt người tài giỏi hưởng bằng người ít năng lực thì lại bất công, đi ngược với luật nhân quả. Ngay trong chùa, dù một phần áp dụng được "san bằng quyền lợi", nhưng phước của người tu tập tăng dần cũng khiến mọi sự tự nhiên bù đắp.

Bình đẳng là thái độ đạo đức khi đối xử với mọi người

Vậy bình đẳng thật sự là gì? Thầy Quang nói rõ:

"Bình đẳng nó là một thái độ đạo đức trong giao tiếp với mọi người. Còn cái sang bằng quyền lợi nó là một cái cơ chế của tổ chức."

Nghĩa là khi người Phật tử đến chùa, dù giàu hay nghèo, người tu phải đối xử với họ bằng lòng từ bi như nhau. Đâu có thể vì người kia nhiều tiền mà nâng niu, người kia thiếu thốn mà hững hờ?

Vì sao chúng ta dễ thiên vị?

Thiên vị là trở ngại lớn cho bình đẳng. Có nhiều lý do khiến chúng ta nghiêng về người này hơn người kia: duyên nợ từ kiếp trước, người có nét đẹp, có tiền, có tài. Thầy Quang giải thích bằng một quy luật thú vị:

"Người có phước á là họ có một cái lực họ thu hút sự chú ý của người khác về phía họ. Còn cái người nghèo, cái người ít phước thì họ không thu hút được sự chú ý của ai hết."

Như vậy, nếu người tu không giữ tâm vững chắc, dễ bị "đám đông" đó cuốn hút và vô tình lạnh nhạt với người ít phước. Đó chính là mất đi đạo đức bình đẳng.

Người tu không để ngoại cảnh cuốn hút

Để thật sự bình đẳng, người tu phải giữ tâm thanh tịnh. Càng có định lực, càng không bị những vóc dáng, lời nói, chiếc xe xịn của người giàu kéo theo. Thầy Quang nhấn mạnh:

"Dù là tu thiền hay là niệm Phật thì lúc nào họ cũng ở lại với tâm của mình để kiểm soát tâm mình."

Nhờ vậy, khi nhìn một người giàu và một người nghèo, họ không thấy ai "sáng" hơn ai. Tâm không bị phước của người giàu hút về phía đó, nên lòng từ bi được phát khởi.

Người có trí tuệ lại chú ý đến người nghèo nhiều hơn

Điều mà có lẽ nhiều người bất ngờ: đó là người tu trong đạo Phật, vì có trí tuệ, lại thiên vị về phía người nghèo khổ. Không phải họ phá vỡ bình đẳng, mà là họ thấy rõ người nghèo dễ mặc cảm, cần được nâng đỡ hơn.

"Họ lại chú ý cái người nghèo khổ nhiều hơn... Vì sao? Vì họ biết cái người nghèo dễ bị mặc cảm."

Chính vì vậy, Thầy Quang kể chuyện khi thấy một nhóm thợ sửa xe nghèo ngồi lủi lủi, ngài liền lật đật đến tiếp chuyện, rồi rầy các đệ tử: "Nếu thầy không tiếp thì không ai tiếp, mấy đứa đó sẽ cảm thấy lạc lỏng. Người ta đến chùa là cần tình thương yêu." Người giàu có thể đi đến nhiều nơi khác, người nghèo còn lại cần một bàn tay dịu dàng.

Thực hành bình đẳng trong trách nhiệm quản chúng

Bài học không chỉ dành cho trụ trì, mà cho tất cả những ai đang dẫn dắt, quản lý một tập thể. Thầy Quang dạy:

• Tạo điều kiện học tập đồng đều cho mọi người, không vì ngoại hình hay tánh hạnh mà ưu đãi.
• Giao công quả công việc để người tu có phước – đặc biệt với người hay lỗi lầm, để họ có cơ hội chuyển hóa.
• Không bắt người đó làm việc cực nhọc như một hình phạt, bởi chính công quả ấy sẽ giúp họ bước lên.

Người quản chúng phải chú ý đến những người kém cỏi hơn, "vì tự họ có thể đi được" – còn người yếu đuối cần bàn tay đỡ nâng.

Bình đẳng không phải là ép tất cả thành một khuôn. Bình đẳng là để trái tim mỗi người luôn mở rộng trước mọi cảnh, mọi người. Khi chúng ta biết đặt mình vào tâm của người tu, dành trọn tình thương cho người kém may mắn hơn và giữ lòng không bị cuốn theo cái giàu sang, thứ đạo đức của bình đẳng sẽ tự nhiên lan tỏa. Mỗi buổi sáng thức dậy, hãy thử nhớ đến một người nghèo khó gần quanh ta, và mang đến cho họ một lời hỏi thăm đầy chân thành – bạn sẽ cảm thấy cuộc sống trở nên nhẹ nhàng hơn.