Bồ Tát Thị Hiện Và Bồ Tát Hạnh Nguyện: Hai Cách Tái Sinh Vì Lòng Từ Bi

Bạn có bao giờ tự hỏi: Nếu lòng bạn tràn đầy yêu thương, bạn sẽ tái sinh ở đâu? Có phải nơi bạn muốn đến là nơi anh lành, sung sướng nhất? Hay có thể bạn sẽ chọn một vùng đất đang khổ đau, nơi Phật pháp đang suy tàn, nơi con người đang sống trong vô minh? Đó chính là câu chuyện của những vị Bồ Tát.

Hai hạng Bồ Tát – Sự khác biệt giữa thị hiện và hạnh nguyện

Trong những bài giảng về Bồ Tát Đại Thừa, TT. Thích Chân Quang đã chia Bồ Tát thành hai hạng: Bồ Tát thị hiện và Bồ Tát hạnh nguyện. Hai hạng này khác nhau ở động lực và cách thức đến với trần gian. Thầy nói:

Một hạng là Bồ Tát xin đến trần gian vì hạnh nguyện. Một hạng Bồ Tát đến với trần gian là thị hiện.

Bồ Tát hạnh nguyện là người vì lòng thương, vì trách nhiệm với Phật pháp mà không nhẫn chịu nổi cảnh chúng sinh khổ đau. Nỗi trăn trở đó trở thành một năng lượng, một đại nghiệp và thúc đẩy vị ấy tái sinh vào nơi mình cần đến. Còn Bồ Tát thị hiện là những bực đã có thần thông, có khả năng chọn gia đình và hoàn cảnh để sinh ra, giữ nguyên sự nhớ biết về tiền kiếp.

Bồ Tát hạnh nguyện – đến vì lòng thương, nhưng phải bắt đầu lại

Khi một vị Bồ Tát nhìn thấy Phật pháp suy tàn ở một vùng đất, hay thấy người dân châu Phi sát sinh và không biết đạo, vị đó cảm thấy rây rứt, trăn trở. Chính cảm xúc đó thôi thúc vị ấy tái sinh vào chính nơi đó. Thầy giải thích:

Cái tâm mà rây rứt trăn trở vì Phật pháp, vì chúng sinh đó, cái nó thành một cái sức mạnh, thành cái nghiệp đẩy Bồ Tát đó phải tái sinh.

Tuy nhiên, khi tái sinh, vị Bồ Tát ấy bị "cách ấm vô minh" – quên hết ký ức tiền kiếp. Phải sống một cuộc đời mới, phải chiến đấu với nghịch cảnh, với chính bản thân mình để tìm lại con đường tu hành. Đó là con đường vô cùng khó khăn, nhưng cũng là con đường đầy ý nghĩa.

Bồ Tát thị hiện – nhớ hết, hành động theo kế hoạch

Ngược lại, Bồ Tát thị hiện không bị cách ấm vô minh. Họ sinh ra đã nhớ hết mọi chuyện. Họ có một chương trình hành động được vạch sẵn từ trước: mấy tuổi sẽ làm gì, bước đi ra sao. TT. Thích Chân Quang chia sẻ:

Bồ Tát thị hiện thì nhớ hết bởi vì không bị cách ấm vô minh.

Họ vẫn giấu mình, không xưng là Bồ Tát, nhưng trong lòng luôn biết rõ sứ mệnh của mình. Họ xuất hiện đúng lúc, đúng nơi để hướng dẫn chúng sinh, giống như thiền sư Phật Ấn nhớ lại bạn cũ là Tô Đông Pha và tìm cách độ người bạn đã quên tiền kiếp.

Bồ Tát trong đời thường – mỗi người đều có thể mang tâm nguyện

TT. Thích Chân Quang cũng kể những câu chuyện thú vị để minh họa. Một người sống ven rừng, thấy cảnh con người giết thú, thú trả thù người, cứ thế oan trái mãi, thì hết lòng mong mọi người tu tập từ bi. Người đó tái sinh lại và lớn lên đi tu, trụ trì một ngôi chùa và kêu gọi bảo vệ tê giác. Người đó không nhớ tiền kiếp, nhưng tâm nguyện vẫn âm thầm dẫn dắt.

Thầy cũng kể về bộ phim "Người bất tử" (The Man from Earth), nơi nhân vật chính sống suốt 14.000 năm và nhớ hết mọi thứ. Khi tình cờ gặp Đức Phật, ông được Ngài dạy cho nhiều điều, và sau này đã đem giáo lý từ bi của Phật về dạy lại cho dân Do Thái. Phim tưởng tượng nhưng lại đặt ra câu hỏi: Nếu bạn nhớ hết tiền kiếp, bạn sẽ dùng trí tuệ đó để làm gì? Còn nếu bạn quên hết, bạn có đủ kiên trì để tu lại một cuộc đời mới không?

Dù là thị hiện hay hạnh nguyện, cả hai đều là những tấm gương của lòng từ bi vô hạn. Và quan trọng hơn, mỗi chúng ta đều có thể bắt đầu nuôi dưỡng tâm nguyện Bồ Tát ngay bây giờ, không cần đợi kiếp sau. Chỉ cần một nỗi lo chân thành cho chúng sinh, một mong muốn giúp đỡ người khác, thì tâm đó chính là hạt giống của Bồ Tát.

Hãy để lòng thương xót thúc đẩy bạn làm những điều tốt đẹp hôm nay. Đừng chờ đến khi có đủ trí tuệ lớn lao, bởi vì tình thương là sức mạnh mạnh mẽ nhất đưa ta đến với những nơi cần nhất.