Biển Đông dậy sóng: Người Phật tử nên giữ tâm gì?

Khi những con sóng ở Biển Đông dậy lên, lòng người dân Việt Nam cũng dậy sóng theo. Ta nghe tin tức, thấy những hình ảnh, cảm nhận nỗi bất bình và lo lắng. Nhưng đứng trước cơn sóng ấy, người con Phật chúng ta nên nhìn bằng đôi mắt nào? TT. Thích Chân Quang mở ra một góc nhìn sâu sắc – không chỉ về chính trị hay lịch sử, mà về đạo lý và nhân quả.

Anh em một nhà, đạo lý muôn đời

Đi ngược dòng lịch sử, giữa Việt Nam và Trung Quốc vốn là anh em. Truyền thuyết kể rằng vua Đế Minh có hai người con: Đế Nghi – anh cả, và Kinh Dương Vương – người em. Kinh Dương Vương là bậc đức độ, thông minh, vua cha muốn truyền ngôi cho em, nhưng em khước từ, nhường anh. Cuối cùng, đất nước được phân chia: phương Bắc thuộc về anh, phương Nam thuộc về em. Tinh thần nhường nhịn, kính trọng anh từ đó thấm sâu vào máu thịt người Việt. TT. Thích Chân Quang nhắc lại:

Theo lịch sử không chối cãi được. Trung Quốc là anh Việt Nam là em đều chẳng chối cãi được. ... Em thì phải làm sao với anh? Kính trọng. Đó là đạo lý.

Đạo lý Á Đông dạy rằng em phải kính trọng anh, còn anh phải yêu thương, bảo bọc em. Trải qua hàng nghìn năm, người Việt luôn giữ tròn bổn phận của người em: kính trọng, nhường nhịn, thậm chí nhường cả đất đai, cả một nửa giang sơn. Sự nhường nhịn ấy không phải là yếu hèn, mà là giữ đạo lý, giữ ân nghĩa.

Khi người anh lạc lối

Nhưng người anh Trung Quốc đã làm tròn bổn phận chưa? TT. Thích Chân Quang chậm rãi nói:

Ông anh Trung Quốc ta luôn luôn làm sai bổn phận người anh. Em lúc nào cũng kính trọng anh nhưng anh ăn hiếp em hoài nha.

Lịch sử đã chứng minh điều đó: không ít lần phương Bắc đem quân xâm lược, bắt nạt phương Nam. Dù vậy, người Việt vẫn không bao giờ mất lễ nghi, không mất đạo lý. Người em đã làm đầy đủ bổn phận của mình, vậy nên không hổ thẹn. Nhưng người anh thì nên tự soi lại mình.

Chính trị là thủ đoạn, nhưng đạo lý là ngọn hải đăng

Nói về chính trị, nhiều người chê bai đó là trò gian trá, hơn thua. Quả thật, bản chất của chính trị là những mưu mô, thủ đoạn. Nhưng trong cái thế giới đầy toan tính ấy, vẫn có những con người chọn con đường đạo nghĩa. TT. Thích Chân Quang dẫn chứng về Trần Hưng Đạo:

Trần Hưng Đạo là con người không đi theo con đường chính trị thủ đoạn mà đi theo con đường nghĩa quân tử anh hùng.

Trần Hưng Đạo nắm trong tay binh quyền, có cơ hội trả thù cho cha, nhưng ông đã vượt lên trên thù hận, giữ trọn đạo lý làm tôi, làm con. Ông không dùng quyền lực để giành giật, mà dùng đức độ để phụng sự đất nước. Vì vậy, dân tộc mãi mãi tôn kính ông như một bậc thánh. Điều đó cho thấy: dù chính trị là thủ đoạn, nhân quả vẫn công bằng. Tình nghĩa vẫn là ngọn hải đăng soi sáng.

Trong cuộc sống hôm nay, khi chúng ta đối diện với những toan tính, những bất công, hãy nhớ rằng: đừng để thủ đoạn che lấp đạo lý. Hãy sống theo tình nghĩa, bởi vì đó điều giữ cho tâm hồn ta ấm áp, giúp ta tin cậy và làm cho cuộc sống này có ý nghĩa hơn.

Phẩm hạnh của người cầm quyền

TT. Thích Chân Quang cũng nhắc đến trách nhiệm của những người nắm quyền:

Những người làm chính trị mà quyền lực càng cao thì phải cư xử như một bậc thánh. Đó là yêu cầu của đạo lý.

Khi dân chúng nhìn lên lãnh đạo, họ mong đợi người đó có tài, có đức, thật lòng vì dân. Chính phẩm chất đạo đức của người lãnh đạo làm cho người dân sẵn sàng hy sinh, tin tưởng và một lòng theo dõi. Nếu thiếu đạo đức, mọi quyền lực sẽ trở thành vô nghĩa và sớm muộn cũng phải trả giá. Đó là luật nhân quả.

Trong lòng sóng gió, giữ tâm an nhiên

Vậy người Phật tử chúng ta nên có thái độ gì trước biển Đông dậy sóng? TT. Thích Chân Quang không chỉ nói về đấu tranh, mà còn dạy ta biết cảm thông và tôn trọng. Người Việt Nam ta vẫn cảm thương khi Trung Quốc gặp thiên tai, vẫn ngưỡng mộ nền văn hóa vĩ đại của Trung Hoa, từ võ thuật cho đến kiến trúc, văn hóa, Phật giáo. Nhưng đồng thời, ta cũng đứng vững trên lập trường của mình, dựa vào luật pháp quốc tế và lẽ phải. Ta không thù hận, nhưng cũng không chấp nhận sự ngang ngược.

Dù chính trị là thủ đoạn nhưng mà tình nghĩa vẫn là ngọn hải đăng soi rọi cuộc sống này, làm cho mọi người ấm lòng, làm cho mọi người tin cậy và làm cho cuộc sống này có ý nghĩa hơn.

Nơi biên giới và biển Đông dậy sóng, ta hãy giữ tâm an nhiên. Đó không phải là thờ ơ, mà là sự tỉnh táo để nhìn rõ đâu là đạo lý, đâu là nhân quả. Hãy là người công dân yêu nước, nhưng cũng là người Phật tử có trí tuệ và từ bi.

Mỗi người chúng ta hãy thực hành lòng từ bi, không để thù hận chiếm lấy tâm hồn. Đồng thời, hãy sống đúng bổn phận, kính trên nhường dưới, giữ trọn đạo lý. Khi ta giữ được tâm thanh tịnh, ta sẽ thấy rằng mọi sóng gió rồi sẽ qua, chỉ có nhân quả và tình nghĩa là còn mãi. Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.