Bạn đang làm phước hữu lậu hay vô lậu?

Có bao giờ bạn bỏ tiền, gạo, quần áo giúp người nghèo, rồi nghe ai đó nói: "Làm phước hữu lậu thôi, chưa phải vô lậu!" và thấy bối rối? Hoặc bạn ngồi thiền tụng kinh, nhưng lại bị chê là "chỉ lo cho mình, không lo cho đời"? Hôm nay, TT. Thích Chân Quang giúp chúng ta làm sáng tỏ sự khác biệt này.

Hữu lậu và vô lậu: Nghĩa đen đơn giản hơn bạn nghĩ

Trong kinh điển, chữ "lậu" có nghĩa là rò rỉ. Như một hồ nước bị nứt, nước thấm ra ngoài. Vậy hữu lậu là còn rò rỉ, còn sơ hở, chưa hoàn hảo. Ngược lại, vô lậu là không còn sơ hở, đã hoàn hảo.

Hữu lậu nghĩa là còn sơ hở chưa hoàn hảo. Mà vô lậu có nghĩa là hết sơ hở và đã hoàn hảo.

Nói cách khác, cả hai chỉ về mức độ trưởng thành của nhân cách và công phu tu tập, chứ không phải là hai loại phước xếp hàng cao thấp.

Chúng ta hiểu nhầm thế nào? Phước hữu lậu là phước nhân thiên, phước vô lậu là phước giải thoát?

Nhiều Phật tử hiểu rằng, làm từ thiện, bố thí là phước hữu lậu, vì quả báo chỉ đưa đến giàu sang, sung sướng trong cõi trời, cõi người. Còn tu thiền, tụng kinh, niệm Phật mới là phước vô lậu, vì đưa đến trí tuệ và giải thoát.

Nói ai làm cái công đức gì mình nói cái đó là cái phước hữu lậu không phải là phước vô lậu.

Cách hiểu này cũng có lý, nhưng chưa trọn vẹn.

Câu chuyện về vị thượng tọa và cư sĩ

Có một lần, một vị thượng tọa dạy rằng: "Đói thì kệ đói, tu thì cứ tu." Ý là hãy xem mọi khổ vui như huyễn hóa, giữ tâm thanh tịnh. Nhưng một cư sĩ phản đối: "Con không đồng quan điểm. Khi đói không thể bắt chân ngồi thiền."

Sau này, chúng ta hiểu: một người phải lo cho gia đình, khi miếng cơm manh áo chưa ổn thì khó lòng tu tập. Vì vậy, phước hữu lậu là nền tảng, không có nó thì đừng nói đến phước vô lậu.

Phước hữu lậu mà chưa đủ thì đừng nói tới phước vô lậu.

Ranh giới không nằm ở việc làm, mà ở cái tâm

Vậy làm phước hữu lậu hay vô lậu không phụ thuộc vào hành động bên ngoài, mà quyết định ở tâm. Cùng một việc bố thí 500 nghìn đồng, nếu ta cầu mong phước báo, nhân đó là hữu lậu. Nếu ta cho đi chỉ vì thương người, không màng quả báo, nhân đó là vô lậu.

Nếu mà cái việc mình đem 500.000 giúp người mà mình có ý cầu phước mai sau thì chắc chắn là cũng là sơ hở chưa hoàn hảo... Nếu mình lúc đó giúp người khác chỉ thật sự vì lòng thương yêu thôi... thì kỳ thực cái nhân nó nhân vô lậu quá.

Vì vậy, một người tụng kinh ngồi thiền nhưng còn ngã mạn, còn chê bai người khác thì vẫn là hữu lậu. Một người làm công tác xã hội, giúp đỡ chúng sinh với lòng biết ơn và thương yêu thì vẫn có hạt giống vô lậu.

Phước hữu lậu và vô lậu như gốc và ngọn

Thực ra, hai loại phước này không tách rời nhau. Chúng là một tiến trình liên tục: từ giúp đỡ bằng vật chất, đến nâng cao tinh thần, rồi phát triển tâm linh. Giống như gốc cây và ngọn cây: tuy trái ngược về vị trí nhưng cùng một thân cây.

Gốc cây với ngọn cây có phải là hai điều trái ngược nhau không?... Nó là chung trong một tổng thể không thể tách rời.

Nếu ai cắt đôi cây để bảo rằng "phước hữu lậu thấp, phước vô lậu cao" thì người đó đã làm đứt sự liên kết tự nhiên. Chúng ta cần sống tốt với mọi người, giúp đỡ mọi người, và tạo nền tảng cho việc tu tập giải thoát sau này.

Sống trọn vẹn để gieo nhân vô lậu

Hãy bắt đầu từ hôm nay: làm bất cứ việc lành nào, nhưng hãy làm bằng tâm thương yêu, không cầu danh, cầu lợi. Đồng thời, nhìn sâu vào nội tâm, nhận ra lỗi mình, tinh tấn tu tập. Khi đó, mỗi hành động nhỏ đều trở thành phước vô lậu.

Như lời Thầy dạy: "Cái phước vô lậu nó không nằm ở ngoài, mà nằm ở tâm." Hãy tu tập với cái tâm không sơ hở, để từng ngày, chúng ta chuyển hóa thành một người hoàn hảo.