Bà mẹ đọc được tâm: Vì sao các thầy tu vừa sợ vừa đắc đạo?

Bạn có bao giờ tưởng tượng: nếu một người nào đó có thể đọc được mọi suy nghĩ thầm kín của bạn, bạn sẽ cảm thấy thế nào? Có thể bạn sẽ thấy thoải mái nếu tâm bạn luôn trong sạch, nhưng có thể bạn sẽ hoảng sợ nếu trong đầu còn nhiều ý nghĩ chưa hay. Câu chuyện trong Kinh Pháp Cú mà thầy Thích Chân Quang giảng dạy dưới đây sẽ khiến chúng ta phải suy nghĩ rất nhiều về điều này.

Câu chuyện về bà mẹ Matica

Tại một ngôi làng dưới chân núi, có một vị hào trưởng tên là Matica, sống cùng người mẹ hiền đức. Bà mẹ của Matica là người rất thương mọi người, ai cũng gọi bà là mẹ. Một hôm, 60 vị tỳ kheo đi khất thực, tình cờ dừng chân trong làng. Bà mẹ liền quý mến, xây dựng một tịnh xá cho họ ở lại tu tập. Bà nhận các vị ấy như con và thậm chí không biết cách xưng hô theo tính cách người xuất gia, cứ gọi mình là mẹ. Đức tin và lòng tốt của bà khiến các thầy cảm động.

Các vị tỳ kheo liền lập ra một thanh quy sáu điểm, rất đơn giản nhưng đầy uy lực:

• Ý thức rằng ác đạo đang chờ đón.
• Nhớ ơn Phật.
• Mỗi người ở riêng một nơi, không nói chuyện.
• Chỉ gặp nhau để hầu hạ trưởng lão.
• Gặp nhau buổi sáng để khất thực.
• Ai có bệnh thì gõ kẽn, mọi người đến chữa trị.

Thanh quy này tàn bạo ở chỗ cấm cả việc nói chuyện với nhau, mà nói chuyện là niềm vui giải trí duy nhất của người tu tập thời đó. Nhưng chính nhờ vậy, các vị dồn hết tâm sức vào thiền định.

Thứ nhất là hãy ý thức rằng các ác đạo đang chờ đón chúng ta. Địa ngục đang mở cửa chờ chúng ta. Ngạ quỷ súc sinh đang mở cửa chờ chúng ta.

Bí mật của sự cúng dường đúng cách

Bà mẹ Matica cũng muốn tu tập. Sau khi được các thầy dạy quán thân, bà đắc chứng quả A Na Hàm – tam quả A La Hán – trước cả 60 vị tỳ kheo. Với thần thông, bà nhìn thấy tâm của mỗi người và hiểu rõ họ đang thiếu gì.

Bà nhận ra rằng các thầy tu tập chăm chỉ nhưng không đắc đạo vì thiếu dinh dưỡng. Vì thế, bà dùng khả năng đọc tâm để bổ sung đúng món ăn mà mỗi vị đang thèm. Nhờ đó, không bao lâu cả 60 vị đều thành A La Hán.

Chúng con vừa khởi nghĩ đến cần cái gì thì bà đáp ứng ngay cái điều đó.

Đây là một bài học lớn: trong tu tập, điều kiện vật chất và sự quan tâm phù hợp cũng rất quan trọng. Không phải cứ khổ hạnh là được, mà phải có đủ sức khỏe để nhiếp tâm.

Người đọc được tâm – Vì sao khiến người ta sợ?

Sau đó, một vị tỳ kheo khác nghe kể về bà mẹ thần thông này, lòng khởi lên thích thú. Vị ấy xin Phật đến nơi đó để hưởng sự chăm sóc. Ngay từ đầu, vị ấy được bà cúng dường đúng theo ý thích. Nhưng qua đến ngày thứ tư, vị ấy bắt đầu sợ hãi: bà đọc được hết những suy nghĩ thầm kín, kể cả những ý nghĩ sai lầm. Vì quá sợ, vị ấy bỏ chạy về với Phật.

Đức Phật biết rõ nhân duyên và khuyên vị ấy trở lại, đồng thời dạy bài kệ:

Tâm lăn săn khó dữ theo các dục quay cuồng. Ai điều phục được tâm được vô vàng an lạc.

Vị tỳ kheo nghe lời Phật, trở lại nơi tịnh xá, nhưng lần này quyết tâm giữ tâm trong sạch. Bà mẹ vẫn đọc được tâm, nhưng thấy đó là tâm từ bi, trí tuệ. Nhờ nỗ lực điều phục, vị ấy đắc A La Hán và nhớ lại quá khứ: kiếp thứ 99, bà mẹ là vợ của mình nhưng đã ngoại tình và giết mình; kiếp thứ 100, bà là vợ và cứu mạng mình. Hai người có duyên nợ sâu dày với nhau.

Điều phục tâm – Con đường duy nhất đến an lạc

Câu chuyện dẫn chúng ta về bài kệ: “Tâm lăn săn khó dữ theo các dục quay cuồng.” Quả thực, tâm chúng ta như con khỉ chuyền cành, luôn bị kéo theo các dục lạc bên ngoài. Muốn an lạc, chúng ta phải học cách điều phục nó. Điều phục không phải là đè nén, mà là huấn luyện để tâm biết hướng về sự trong sạch.

Trong đời sống hàng ngày, chúng ta cũng thường trốn tránh nhìn thẳng vào tâm mình. Nhưng nếu có ai đó “đọc được tâm” và nhắc nhở chúng ta, đó lại là một cơ duyên lớn. Như vị tỳ kheo sợ hãi ngày nào, chính nhờ nỗi sợ đó mà buộc mình giữ tâm thanh tịnh, rồi đạt quả vị giải thoát.

Bài học cho chúng ta hôm nay

Chúng ta có thể chưa gặp ai đọc được tâm, nhưng mỗi chúng ta đều có thể tự đọc tâm mình. Hãy bắt đầu bằng việc quan sát hơi thở, quan sát từng suy nghĩ. Hãy tạo cho mình một môi trường tu tập tốt: ăn đủ, ngủ đủ, nhưng đừng nói chuyện phiếm. Hãy cảm ơn người giúp chúng ta thấy rõ tâm mình, dù đó là người thân, thầy cô, hay chỉ là một lời nhắc nhở vô tình.

Khi tâm được điều phục, niềm vui an lạc sẽ đến không phải từ bên ngoài mà từ chính bên trong. Đó là niềm hạnh phúc siêu xuất thế gian, không bao giờ cạn. Hãy bắt đầu tu tập ngay hôm nay, trong từng hơi thở, trong từng ý nghĩ, như lời Phật dạy: “Ai điều phục được tâm, được vô vàng an lạc.”