Vương tử Bồ Đề và tấm thảm vải

Trong khu vườn rộng lớn của hoàng gia, vương tử Bồ Đề đứng trước cung điện mới xây, lòng đầy háo hức. Ông đã cho xây dựng nó từ những ngày còn nhỏ, khi mẹ ông còn bồng ông đến gặp Phật xin quy y. Nay ông đã trưởng thành, muốn dùng bữa trai tăng đầu tiên trong cung điện này để thỉnh Phật. Ông sai người mua rất nhiều vải – vì thời đó chưa có thảm – trải từ ngoài đường vào tận chỗ Phật sẽ ngồi. Ông muốn đôi chân của Đức Thế Tôn bước lên tấm vải ấy, để ông được phước lành, để ông có một đứa con nối dõi tài giỏi.

Đức Phật đến, đứng ở đầu đường, nơi mép vải bắt đầu. Ngài không bước lên. Vương tử Bồ Đề quỳ xuống, chắp tay: “Bạch Thế Tôn, xin hãy đặt chân lên con đường này, đi vào cung điện của con, để con được nhiều phước lành.”

Phật im lặng, không nhúc nhích.

Vương tử thỉnh lần thứ hai, rồi lần thứ ba. Phật vẫn đứng yên. Ngài A Nan bước tới, nói nhỏ: “Vương tử, Thế Tôn nghĩ đến những người nghèo khổ không có áo mặc. Số vải này có thể dùng để giúp họ. Hãy cuốn vải lại, Thế Tôn sẽ đi vào.”

Vương tử bừng tỉnh, vội sai người cuốn hết vải lại. Đức Phật bước đi trên nền đất, chân dính bụi, vào đến thềm nhà. Tại đó, vương tử đã chuẩn bị sẵn chậu nước – theo phong tục Ấn Độ, người ta rửa chân cho khách quý trước khi vào nhà. Vương tử tự tay múc nước rửa chân cho Phật, rồi rửa tay, và Phật ngồi xuống thọ thực.

Sau bữa ăn, Phật thuyết pháp. Vương tử quỳ xuống, xin quy y lần thứ ba: “Bạch Thế Tôn, mẹ con đã quy y cho con khi con còn trong thai, lúc con còn ẵm bồng. Hôm nay con đã trưởng thành, con xin quy y Thế Tôn một lần nữa.” Rồi ông hỏi: “Bạch Thế Tôn, khi con trải vải, con nghĩ nếu Thế Tôn bước lên, con sẽ có con nối dõi. Nay Thế Tôn không bước, phải chăng con sẽ không có con?”

Đức Phật đáp: “Đúng vậy, vương tử. Con sẽ không có con nối dõi.”

Mặt vương tử tái đi, ông run giọng hỏi: “Bạch Thế Tôn, do nghiệp nhân gì mà con không có con?”

Phật nhìn ông, ánh mắt từ bi: “Một kiếp xưa, hai vợ chồng con đi thuyền trên biển, thuyền bị đắm, trôi vào hoang đảo. Trên đảo có nhiều chim, nhưng không có gì để ăn. Suốt thời gian sống trên đảo, hai vợ chồng con chỉ ăn trứng và chim non. Con ăn quá nhiều, nên kiếp này con không còn phước để có con.”

Vương tử cúi đầu, nước mắt lăn dài. Ông hiểu ra rằng mọi hành động đều có quả báo, dù nhỏ nhặt như ăn một quả trứng chim.

Đức Phật nói bài kệ: “Nếu biết yêu tự ngã, phải khéo bảo vệ mình. Người trí trong ba canh, phải luôn luôn tỉnh thức.”