Thiên nga bay cao

Ánh nắng chiều vàng rực rỡ trải dài trên những mái ngói của tinh xá Kỳ Viên. Tiếng chim hót líu lo hòa cùng tiếng gió thổi nhẹ qua những tán cây bồ đề. Các tỳ kheo đang tất bật chuẩn bị đồ đạc, ai nấy đều hối hả rửa bát, giặt y, gấp gáp sắp xếp hành lý. Không khí trong tinh xá như sôi động hẳn lên khi có tin Đức Phật sẽ rời khỏi thành Vương Xá để du hành giáo hóa.

Giữa dòng người nhộn nhịp ấy, có một bóng người ngồi lặng lẽ dưới gốc cây, tay chắp lại, mắt nhắm nhẹ, nét mặt thanh thản như mặt hồ thu không gợn sóng. Đó là tôn giả Đại Ca Diếp. Ngài vẫn ngồi đó, không hề động đậy, không hề chuẩn bị bất cứ thứ gì. Các tỳ kheo đi ngang qua, người thì liếc nhìn, người thì khẽ lắc đầu. Họ thì thầm với nhau: "Sao tôn giả không chuẩn bị gì cả? Chắc ngài không định đi theo Phật rồi."

Những lời xì xào lan dần. Có người còn nói to hơn: "Tôi nghe nói gia đình tôn giả vốn giàu có lắm. Chắc ngài quyến luyến thành Vương Xá này, muốn ở lại gần bà con thân thuộc để được cúng dường đây mà." Một tỳ kheo khác gật gù: "Phải rồi, ngài vốn xuất thân từ gia đình triệu phú, làm sao chịu nổi cảnh du hành vất vả." Những lời nói như những mũi kim nhọn, cứ thế đâm vào không khí, lan ra khắp tinh xá.

Đức Phật, với đôi mắt từ bi thấu suốt mọi sự, đã nghe thấy tất cả. Ngài nhẹ nhàng gọi các tỳ kheo ấy lại. Giọng Ngài trầm ấm nhưng đầy uy nghiêm: "Này các thầy, các thầy đang nghĩ gì về tôn giả Đại Ca Diếp?"

Một tỳ kheo mạnh dạn thưa: "Bạch Thế Tôn, chúng con thấy tôn giả không chuẩn bị gì, cứ ngồi yên một chỗ. Chúng con nghĩ... nghĩ có lẽ ngài không muốn đi theo Thế Tôn."

Đức Phật mỉm cười hiền hậu, ánh mắt như xuyên qua mọi tầng mây mù của vô minh. Ngài nói: "Này các thầy, các thầy đã hiểu lầm. Tôn giả Đại Ca Diếp là bậc A La Hán, đã đoạn trừ mọi tham ái, không còn vướng bận bất cứ điều gì tầm thường của thế gian. Ngài không chuẩn bị không phải vì lười biếng hay quyến luyến, mà vì ngài đã vượt lên trên mọi sự ràng buộc."

Đức Phật dừng lại một chút, rồi Ngài đọc lên bài kệ: "Tự sách tấn chánh niệm, chẳng màn nhà cửa nào, như thiên nga bay cao, bỏ bờ ao nhỏ bé."

Giọng Ngài như tiếng chuông ngân vang trong không gian tĩnh lặng. Các tỳ kheo cúi đầu, lòng tràn đầy hổ thẹn. Họ nhận ra rằng chính tâm hồn hẹp hòi của mình đã khiến họ nghĩ xấu về một bậc thánh. Đức Phật tiếp lời: "Các thầy thấy không, cũng một sự việc, nhưng tâm thánh và tâm phàm nhìn nhận khác nhau. Người phàm thường thích nghĩ xấu người khác, đó là bệnh chung của chúng sinh. Nhưng người tu, phải tập nghĩ tốt, tập thông cảm, tập binh vực cho người khác."

Ngài nhìn quanh, đôi mắt từ bi bao trùm tất cả: "Các thầy hãy nhớ, khi nghe ai nói xấu người khác, nếu biết đó là oan, các thầy phải đứng ra binh vực. Nếu không, nghiệp ấy sẽ rơi vào các thầy. Hãy như ngài Đại Ca Diếp, sống thanh thản, không vướng bận, không để tâm bị kéo xuống bởi những lời thị phi."

Từ hôm đó, các tỳ kheo không còn dám nghĩ xấu về tôn giả Đại Ca Diếp nữa. Họ học được bài học quý giá về lòng từ bi, về sự thông cảm, và về cách nhìn đời bằng con mắt thánh thiện. Còn tôn giả Đại Ca Diếp, ngài vẫn thản nhiên như ngàn năm trước, như cánh thiên nga bay cao, bỏ lại sau lưng tất cả những bờ ao nhỏ bé của thế gian.