Người đàn bà và con đường chùa

Trời chưa sáng hẳn, màn sương mỏng còn vương trên những tán cây. Một người phụ nữ trạc ngoài bốn mươi, tay cầm cuốc, lặng lẽ bước trên con đường đất lầy lội dẫn vào chùa. Đôi dép cao su của bà lún sâu xuống bùn, mỗi bước đi đều phải rút chân ra một cách khó nhọc. Bà dừng lại, đưa tay quệt mồ hôi trên trán, nhìn xuống con đường trước mặt: những ổ gà to bằng cái nia, nước đọng lại thành vũng, cỏ dại mọc um tùm hai bên.

Đã ba năm nay, bà sống trong căn nhà lá dột nát cuối xóm. Chồng mất sớm, một mình bà nuôi hai đứa con nhỏ. Ngày ngày bà đi làm thuê làm mướn, tối về lại lui cui nấu cơm, giặt giũ. Có những đêm nằm ôm con, nước mắt bà chảy dài vì tủi thân. Nhưng từ khi biết đến chùa, bà thấy lòng mình nhẹ nhõm hơn. Mỗi sáng chủ nhật, bà dậy từ bốn giờ sáng, dắt xe đạp lọc cọc đi qua con đường đầy ổ gà để đến chùa nghe kinh. Có hôm trời mưa, bà trượt chân ngã lăn xuống bờ ruộng, quần áo lấm lem, nhưng vẫn cố gắng đi tiếp.

Một buổi sáng nọ, sau khi nghe thầy giảng về nhân quả, bà ngồi lại dưới gốc cây bồ đề, lòng suy nghĩ miên man. Bà nhìn xuống đôi chân lấm bùn, rồi lại nhìn con đường ngoằn ngoèo trước mặt. Bà thầm ước: "Giá mà con đường này được sửa lại, để mọi người đi chùa dễ dàng hơn, nhất là các cụ già, các em nhỏ." Nhưng rồi bà lại tự cười mình: "Mình nghèo rớt mồng tơi, lấy đâu ra tiền mà sửa đường?"

Về đến nhà, bà vẫn không nguôi ý nghĩ ấy. Bà kể cho bà hàng xóm nghe:

"Chị ơi, em muốn sửa con đường vào chùa quá. Nhưng em chẳng có tiền."

"Trời ơi, mày điên à?" - bà hàng xóm cười khẩy - "Mày nghèo xác xơ, lo thân mày còn không xong, lại đi lo chuyện bao đồng. Đường xá là của nhà nước, mày sửa làm gì?"

Bà im lặng, cúi đầu. Nhưng trong lòng, một ý nghĩ khác đang nảy mầm: "Không có tiền thì mình làm bằng tay. Mỗi ngày một ít, rồi sẽ xong."

Thế là từ hôm đó, hễ rảnh lúc nào, bà lại cầm cuốc ra đường. Buổi sáng trước khi đi làm, bà đắp vài xẻng đất vào chỗ ổ gà. Buổi chiều sau khi tan làm, bà lại ra nhặt đá, đổ vào chỗ lầy. Có hôm trời nắng chang chang, mồ hôi ướt đẫm lưng áo, bà vẫn cặm cụi. Có hôm trời mưa tầm tã, bà đội nón lá, co ro dưới mưa, vẫn cố đào rãnh thoát nước.

Một hôm, bà gặp ông Sáu, người già nhất trong xóm. Ông chống gậy, đứng nhìn bà một lúc lâu, rồi hỏi:

"Con làm cái chi rứa?"

"Dạ, con đắp đường cho Phật tử đi chùa dễ ạ." - bà ngước lên, mắt sáng.

"Con có trả tiền không?"

"Dạ không, con làm không công ạ."

Ông Sáu lắc đầu, thở dài: "Khờ quá! Đời này ai cũng lo kiếm tiền, con lại đi làm không công. Rồi con sẽ đói."

Bà chỉ cười, không nói gì. Nhưng trong lòng bà vững tin: "Mình làm vì Phật, vì chúng sinh. Có gì mà sợ đói?"

Ngày qua ngày, tháng qua tháng. Con đường dần dần thay đổi. Những ổ gà được lấp đầy, những chỗ lầy được đổ đá, cỏ dại được phát quang. Người trong xóm bắt đầu để ý. Có người khen, có người chê, có người bảo bà dở hơi. Nhưng bà mặc kệ, vẫn ngày ngày cặm cụi.

Một năm sau, con đường vào chùa đã trở nên bằng phẳng, sạch sẽ. Người già, trẻ nhỏ đi lại dễ dàng. Các Phật tử trong vùng ai cũng biết ơn bà. Có người hỏi: "Sao chị làm được như vậy?" Bà chỉ cười hiền: "Tôi chỉ muốn mọi người đi chùa được an toàn thôi."

Nhưng điều kỳ diệu không dừng lại ở đó. Từ ngày bà đắp đường, cuộc sống của bà bỗng nhiên thay đổi. Có người trong xóm thấy bà tốt bụng, liền rủ bà đi làm phụ hồ. Công việc ổn định hơn, tiền lương cao hơn. Hai đứa con của bà cũng ngoan ngoãn, học giỏi. Bà không còn phải lo đói lo rét nữa.

Mười năm sau, bà đã có một căn nhà nhỏ khang trang, có xe máy đi lại. Nhưng điều đáng quý nhất, như bà thường tâm sự với bạn bè: "Từ ngày đắp đường, tôi thấy lòng mình nhẹ nhàng, vui vẻ lạ. Tôi không còn thấy cuộc đời khổ cực nữa."

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện cho thấy tâm là khởi điểm của nghiệp: từ một ý niệm lành muốn giúp người, người phụ nữ đã hành động, tạo ra phước báu. Phước báu ấy không chỉ mang lại quả báo tốt đẹp trong đời này (cuộc sống khá giả hơn, tâm hồn an vui), mà còn là nhân tố hình thành nội tâm tốt đẹp cho kiếp sau. Tâm tạo nghiệp, nghiệp lại tạo tâm – đó là vòng luân hồi nhân quả mà mỗi người cần thấu hiểu để tu tập.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang