Năm nghìn việc làm, mấy chục nghìn cuộc đời

Trước giờ thuyết giảng, căn phòng còn vắng, chỉ nghe tiếng trò chuyện vừa đủ rõ giữa vị thầy và ông Thành. Ngoài kia, công nhân và cán bộ đang dần ổn định chỗ ngồi. Bên trong, cuộc trao đổi bắt đầu từ công việc làm ăn nhưng rồi chạm đến một điều sâu xa hơn: phía sau một doanh nghiệp là đời sống của bao nhiêu con người.

Thuở ban đầu thành lập công ty, ông Thành chưa nghĩ đến một lý tưởng lớn lao. Giống nhiều người bước vào thương trường, ông muốn có công việc để làm, có lợi nhuận và xây dựng đời sống gia đình. Khi ấy, mục tiêu gần gũi nhất là làm ăn để chăm lo cho vợ con, chứ chưa phải gánh vác cuộc sống của hàng nghìn người.

Nhưng doanh nghiệp càng phát triển, số người làm việc cùng ông càng đông. Ông tận mắt thấy công nhân miệt mài trong từng khâu sản xuất, thấy những gương mặt mỏi mệt sau giờ làm và hiểu phía sau mỗi người là một mái nhà đang trông chờ. Khi nghiên cứu thêm Phật pháp, mục đích ban đầu trong ông bắt đầu thay đổi.

Vị thầy hỏi:

“Anh có bao nhiêu công nhân viên?”

Ông Thành đáp:

“Dạ, khoảng bốn nghìn người ở An Giang và một nghìn người ở Long An.”

Thầy nhẩm lại:

“Như vậy là năm nghìn người. Trên đời này, không dễ gì lo được cuộc sống ổn định cho năm nghìn con người.”

Ông Thành im lặng một thoáng rồi nhẹ nhàng đính chính:

“Dạ, không phải chỉ năm nghìn đâu thầy. Phải là mấy chục nghìn người.”

Vị thầy nhìn ông:

“Vì sao lại là mấy chục nghìn?”

Ông Thành giải thích rằng mỗi người lao động nhận lương rồi trở về nuôi gia đình. Đồng lương ấy không chỉ nuôi một người mà còn góp phần chăm sóc vợ chồng, con cái, cha mẹ của họ. Vì vậy, năm nghìn việc làm có thể liên quan đến sự sống của mấy chục nghìn người.

Khó khăn lớn nhất không nằm ở con số ghi trên sổ nhân sự. Nó hiện ra khi một công nhân bước đến, giọng nghẹn lại vì vợ đau, con bệnh hoặc cha mẹ gặp nạn. Trong những lúc như vậy, ranh giới giữa quan hệ chủ và người làm thuê không còn đơn giản.

Ông Thành kể:

“Có người lên gặp con, nói vợ bị thế này, con bị bệnh thế kia, hoặc cha mẹ đang khốn khó. Nghe rồi, con không bỏ được.”

Thầy hỏi:

“Nghĩa là anh còn giúp cả gia đình họ?”

Ông gật đầu:

“Dạ. Mình thương quá thì phải choàng tay qua giúp luôn.”

Lời nói ấy trở thành điểm nút của cuộc trò chuyện. Vị thầy bỗng hiểu rằng doanh nghiệp này không chỉ trả lương cho năm nghìn nhân viên. Người chủ đang cố gắng giữ cho hàng chục nghìn cuộc đời phía sau họ không bị đứt gãy khi biến cố ập đến.

Nước mắt thầy chảy xuống. Không phải vì một câu chuyện bi lụy, mà vì hiếm khi gặp một người chủ nhận ra trách nhiệm của mình rộng đến thế. Thầy nói ông Thành là một doanh nhân hiếm có, bởi ông không chỉ có năng lực làm ăn mà còn có đạo đức, lương tâm và lý tưởng sống.

Từ chỗ làm doanh nghiệp để tìm lợi nhuận, ông Thành đã chọn cách xem công ty là nơi tạo công ăn việc làm và chăm lo đời sống con người. Mỗi năm, ông còn xây một hoặc hai căn nhà cho những người đã gắn bó, đóng góp cho công ty. Ông không muốn họ cống hiến cả quãng đời lao động rồi khi rời đi chỉ phủi tay bước ra với hai bàn tay trắng.

Việc làm ấy diễn ra đều đặn từng năm, không ồn ào. Từng mái nhà được dựng lên chính là một phần kết quả lâu dài của sự thay đổi trong nhận thức của người chủ. Người lao động không còn chỉ là sức lực để tạo ra lợi nhuận; họ là những con người cần được tôn trọng, yêu thương và bảo đảm một cuộc sống bền vững.

Vị thầy gọi việc tạo công ăn việc làm ổn định là một sự bố thí lớn. Cứu trợ khi thiên tai, giúp người nghèo hay cho thuốc người bệnh đều là việc thiện đáng quý, nhưng thường chỉ diễn ra trong một thời điểm. Còn một công việc ổn định giúp người lao động nuôi gia đình từ năm này sang năm khác, giữ cho con cái họ được học hành và cha mẹ họ được chăm sóc.

Cuộc trò chuyện trước buổi giảng khép lại, nhưng ý nghĩa của nó lan ra cả hội trường. Một doanh nghiệp chân chính không phải nơi ông chủ đứng ở trên để hưởng tất cả, cũng không phải nơi người lao động chỉ bán sức rồi ra về. Đó là nơi người chủ và nhân viên cùng nâng đỡ nhau, cùng làm tốt công việc để tạo sản phẩm, dịch vụ và đóng góp cho xã hội.

Khi mục đích của doanh nghiệp đổi khác, lợi nhuận không còn là đích đến duy nhất. Nó trở thành phương tiện để duy trì việc làm, chăm lo người lao động và tiếp tục phụng sự cộng đồng. Nhờ vậy, công việc kinh doanh vượt khỏi phạm vi của một gia đình hay một công ty, trở thành nguồn sống cho rất nhiều mái nhà.

Ý nghĩa câu chuyện

Tạo việc làm ổn định và chăm lo người lao động là một sự phụng sự lớn lao. Người chủ có đạo đức không chỉ tìm lợi nhuận cho riêng mình mà còn xem doanh nghiệp là phương tiện nâng đỡ con người và đóng góp lâu dài cho xã hội.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang