Lời thầy dặn đứa trẻ trước cửa du học

Sáng thu, sân chùa rợp bóng cây bồ đề, hương trầm len lỏi trong gió mát. Một người phụ huynh áo xuề xòa, tay nắm vai đứa bé đeo ba lô mới, bước vội vào thất thầy. Đứa trẻ ngước mắt tròn xoe nhìn tượng Phật, chân còn ngập ngừng trên thềm đá. Người mẹ cất giọng nghẹn ngào:

“Thầy ơi, con dắt cháu đến trước khi đi du học, xin thầy một lời khuyên.”

Không khí tĩnh lặng, chỉ có tiếng chuông gió khẽ kêu.

Đứa bé sắp sang nước ngoài học, phong trào du học lúc ấy đang rộ lên. Cha mẹ lo âu vì xa quê, con trẻ dễ cuốn theo lối sống lạ, quên cội nguồn. Suốt mấy đêm, người mẹ trằn trọc: “Sang bên kia, người ta dạy gì? Con mình có còn là người Việt?” Nên mới hôm nay tìm đến thầy, mong một câu định hướng trước ngưỡng cửa xa xôi.

Thầy ngồi nghiêm, nhìn thẳng đứa trẻ, ánh mắt hiền từ nhưng nghiêm khắc. Người mẹ nắm tay con, bàn tay run nhẹ. Thầy cất lời:

“Khi con ra nước ngoài, người ta có thể dạy con nhiều điều trong nước không có.”

Đứa bé gật đầu thắc mắc. Thầy tiếp:

“Nhưng chắc chắn họ không dạy con yêu đất nước mình, không dạy con giữ văn hóa truyền thống Việt Nam.”

Người mẹ nước mắt rơi, gật gù. Thầy bảo thêm:

“Nếu con không tự dạy mình điều đó, sau này về, con thành kẻ khác, dễ phản bội quê hương, và thầy sẽ mất tình thương với con.”

Đứa trẻ khép nép, lòng bỗng thắt lại, chưa hiểu hết nhưng thấy nặng nề. Nó hỏi khẽ:

“Thầy ạ, con sợ quên mất.”

Thầy mỉm cười, vỗ vai:

“Con phải nguyện lòng giữ gìn. Càng xa quê, càng yêu quê. Đó là đạo đức căn bản.”

Người mẹ cúi lạy, lòng nhẹ nhõm phần nào.

Điểm nút của buổi gặp là câu thầy nhấn mạnh: lòng trung thành với cội nguồn chính là lòng trung thành với đạo. Chư Phật tử sau này đều mang lời đó nhắc nhau mỗi khi tiễn con trẻ xuất ngoại.

Về sau, đứa bé lên đường. Nhiều năm, dù học nơi xứ người, nó vẫn giữ thói quen cúi chào cha mẹ, nói tiếng Việt ở nhà, tham gia hội sinh viên áo dài. Khi về, nó không thành kẻ xa lạ, mà mang thêm tri thức mới giúp quê hương. Ngược lại, những kẻ bỏ quên cội nguồn dễ trở thành người vô đạo, đánh mất chỗ đứng giữa nhân gian.

Câu chuyện khép lại, để thấy giữa thế giới xô bồ, giữ được lòng yêu nước và văn hóa chính là giữ được đạo đức gốc. Người nào làm được, dù ở đâu cũng là hoa thơm giữa cuộc đời.

Ý nghĩa câu chuyện

Tôn kính gốc rễ, yêu nước và giữ văn hóa là đạo đức nền tảng. Trung thành với cội nguồn giúp ta không phản bội quê hương, giữ trọn nhân cách giữa dòng đời xê dịch.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang