Lời nói trước khi thực hành

Chiều tà, con đường đất trước sân chùa bụi mờ, tiếng lá khô xào xạc dưới chân. Một vị Phật tử vừa từ giảng đường bước ra, mắt còn sáng rực vì vừa nghe xong bài pháp về sống tự tại: không tham, không sân, dù khen chê tâm bất động. Trong lòng ông phấn khích, lời thầy dạy cứ vang lên, ông muốn chia sẻ ngay với người khác như thể chính mình là tác giả.

Ông gặp người bạn đang ngồi buồn trên bậc thềm, vai trùng xuống, tay bóp trán. Ông bước tới, giọng hào hứng:

“Anh ơi, đời phải bất động. Ai khen ai chê anh phải bình thản. Dù nghèo dù giàu, tâm tự tại, không lay động. Đây là lời Phật dạy, anh nhớ lấy!”

Người bạn ngẩng lên, gật gù, nhưng ông không để ý tay mình đang run nhẹ vì muốn đi nhanh về nhà trưa chưa ăn. Ông quay bước, vừa ra khỏi cổng chùa, bỗng một con chó săn xồm xộp từ bụi chuối lao ra, cắn một cái vào bắp chân.

“Á! Thằng nào thả chó rồ dại! Trời đất, sao ác thế, để nó cắn tôi!” ông gào lên, mặt đỏ bừng, chân nhảy tót lên, mắt long lên vì giận.

Ông chửi rủa người thả chó suốt bảy ngày sau, lòng không còn chút bình an nào. Điểm nút ở đây thật rõ: ông vừa khuyên người khác bất động, mà chính mình bị chó cắn đã điên lên. Sự tình ngược hẳn lời nói, chỉ vì ông chưa thực hành đã vội nói.

Sau lần ấy, ông ngồi lại trước tượng Phật, nhìn xuống vết thương còn sưng tấy, thầm nghĩ: mình mượn bản quyền đạo lý của Phật mà không trả, chưa tu tập nền tảng đã làm thầy đời. Giờ lời nói trở thành gió bay, còn khổ đau vẫn nguyên. Ông quyết thực hành trước, im lặng ngồi thiền mỗi sáng, chịu đựng cơn đau chân mà không chửi ai.

Vài tháng sau, gặp lại người bạn cũ, ông chỉ mỉm cười khi thấy bạn lo âu, rồi nhẹ nhàng ngồi bên, không giảng giải dài dòng. Bạn hỏi sao anh tĩnh thế, ông đáp:

“Tôi đang học im lặng và làm trước, chưa làm xong thì chưa dạy ai.”

Từ đó, ông bỏ thói thầy đời, đời sống nhẹ nhõm, không còn nghịch cảnh nào làm ông bật lên cơn giận như ngày bị chó cắn.

Ý nghĩa câu chuyện

Đức Phật dạy bệnh thường gặp: nghe đạo lý hay liền nói lại cho người khác như mình là tác giả, nhưng chưa thực hành. Nói trước khi làm khiến ta mãi không thực hành được nữa, vì sự tình ngược lại sẽ xảy ra ngay. Hãy chịu khó tu tập, sống đúng lời dạy trước, đừng vội làm thầy đời trịch thượng khuyên bảo kẻ khác.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang