Lời khen và bài thơ lơ xe

Chiều thu, nắng vàng hắt qua lam cửa, mấy người bạn ngồi quán nước vỉa hè. Ly trà nóng bốc khói. Anh đặt tờ giấy xuống, bài thơ vừa viết còn nét mực ướt.

“Trước nhà ai mất vỉa hè, sau này con cháu chắc lơ xe.”

Bạn đọc xong, vỗ bàn kêu to:

“Trời ơi, anh đúng thánh thơ! Nguyễn Du sống dậy cũng chắp tay bái phục, tuyệt tác!”

Anh cầm ly, nghe mà lòng nhảy lên. Nhưng rồi anh dằn lại: “Mình sẽ tác ý gì đây?”

Trong đầu anh thoáng ý thứ nhất:

“Thằng này sáng suốt, biết tài mình, hay thật.”

Nhưng anh thấy đó là kiêu ngạo. Bạn lại cười:

“Mày viết được thế này, chắc tao sắp mượn tiền mày thôi.”

Anh bật cười, nghĩ: “Nó khen quá, chắc có ý khác.” Rồi anh chọn ý thứ ba, lòng trở nên ngại:

“Bạn quý mình mới khen quá lời. Thơ có chữ lơ xe nghe kỳ, không hay thật. Mình đâu dám bằng thi hào.”

Anh nói với bạn:

“Anh đừng nói vậy, tổn phước cả hai. Mình cát bụi trước bậc đại thi hào, sao dám so.”

Bạn gãi đầu:

“Khen chơi thôi, nghiêm túc vậy.”

Điểm nút: giữa lời khen, anh giữ được khiêm hạ, không để ý nghĩ kiêu mạn vẽ bức tranh tâm hồn xấu.

Từ đó anh viết tiếp, nhưng luôn tác ý cúi mình trước vĩ nhân. Năm tháng, phúc anh bền, chẳng ai thấy anh khinh kẻ khác. Gương mặt hiền hòa, khác hẳn kẻ cứ đem mình ra so với Nguyễn Du rồi vỡ đạo đức.

Ý nghĩa câu chuyện

Trước lời khen, tác ý khiêm hạ giữ phúc. So mình với vĩ nhân là tự tổn đức. Như Lý Tác Ý giúp ta làm chủ ý nghĩ, giữ tâm không rơi vào kiêu mạn.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang