Điều Thích Đầu Tiên – Kẻ Thù Theo Ta Suốt Đời

Buổi sáng mùng sáu Tết, nắng vàng rải nhẹ trên sân chùa. Tiếng chuông ngân vang, hòa cùng mùi trầm ấm áp. Trong giảng đường, hàng trăm Phật tử ngồi im lặng, hướng mắt lên pháp tòa. Thầy mỉm cười, bắt đầu bài pháp thoại: “Hãy cẩn thận với những gì mình thích.”

Thầy kể: “Có một cô Phật tử, khi vừa gặp người chồng hiện tại, linh cảm mách bảo cô rằng: ‘Đây chính là người chồng của đời mình.’ Quả thật, họ yêu nhau, cưới nhau, rồi cùng tìm được Phật pháp, cùng quy y, tu tập rất tinh tấn. Đó là linh cảm tốt. Nhưng có những người gặp một chàng trai hào hoa, thích say đắm, rồi cuộc đời tan vỡ. Vì cái thích đó là yêu nhầm người.”

Thầy dừng lại, nhìn quanh: “Trên đời, ta thích nhiều thứ. Có cái thích đúng, có cái thích sai. Có cái thích do nghiệp xô đẩy, có cái thích do linh cảm báo. Nhưng có một điều chắc chắn: mười cái thích thì hết chín cái sai.”

Một Phật tử giơ tay, thắc mắc: “Thưa thầy, làm sao con biết điều nào mình thích là đúng?”

Thầy đáp: “Chỉ khi con không còn thích bất cứ điều gì nữa, thì con mới thấy chuyện gì cần làm thì làm. Làm vì cần, chứ không phải vì thích. Khi con gạt bỏ được cái thích ra khỏi tâm hồn, thì con mới bắt đầu làm điều đúng.”

Thầy kể tiếp câu chuyện về một chàng trai đến gặp vị sư, than khổ: “Bạch thầy, người yêu con bỏ con đi lấy chồng.” Vị sư trầm ngâm, rồi nói: “Kiếp xưa, trên đường có một cô gái chết, nằm bên vệ đường. Nhiều người đi qua, nhìn thấy, rồi bỏ đi. Con đến, cởi áo đắp lên xác cô ấy, rồi đi. Một người khác đến sau, ở lại đào huyệt, chôn cất đàng hoàng, dựng bia mộ. Kiếp này, vì con đắp áo, cô ấy yêu con một thời gian. Nhưng người cô ấy lấy là người đã chôn cất cô ấy tử tế. Cái nợ đó nặng hơn, nên thành hôn nhân.”

Chàng trai nghe xong, im lặng. Vị sư nói: “Cái thích của con kiếp này, do nghiệp quá khứ dẫn dắt. Người ân nghĩa ít, con thích ngắn; người ân nghĩa nhiều, con thích dài. Đừng trách mình, cũng đừng trách người. Hãy hiểu nhân quả.”

Thầy nhấn mạnh: “Cái thích của ta lệ thuộc vào bốn điều: trí tuệ, đạo đức, nghiệp quá khứ, và tâm lý cộng đồng. Người trí tuệ thích điều cao thượng, kẻ ngu thích chuyện tầm thường. Người có đạo đức thích giúp người, kẻ vô đạo đức thích hại người. Nghiệp quá khứ đẩy ta đến những mối duyên nợ. Còn tâm lý cộng đồng, thấy người ta thích sao, mình cũng thích vậy.”

Thầy kể thêm về cô gái nghiện game nuôi con ảo. Cô mê mải chơi game, đứa con thật khóc, cô thò tay bịt miệng con cho nín, rồi đứa bé chết. Cô bị bắt vào tù. Thầy nói: “Cái thích tưởng vô hại, nhưng nó ẩn chứa nguy hiểm. Trong game, bắn giết là bình thường. Nhập tâm rồi, bước ra đời, người ta sẵn sàng giết người.”

Thầy kể về chàng trai nghiện nhạc lắc. Cậu đến gặp thầy, mắt căng thẳng, mất ngủ. Thầy hỏi: “Con chơi nhạc lắc à?” Cậu gật đầu. Thầy giải thích: “Tiếng bass dồn dập đánh vào não, não phải dùng năng lượng để đáp ứng. Nghe lâu, não hư dần. Con đã lấy hết năng lượng từ dưới bụng lên não, để hấp thụ tiếng nhạc, rồi khóa hư não. Bây giờ con còn trẻ, nhưng tương lai đã tối sầm.”

Thầy khuyên: “Kẻ thù lớn nhất của đời mình là chính mình. Chính mình là cái gì? Là cái mình thích. Từ nay, hễ thích khởi lên, hãy nhớ: kẻ thù tới. Hãy soi rọi nó, kiểm tra nó. Đừng để cái thích dắt mình đi.”

Một Phật tử hỏi: “Thưa thầy, thầy có thích nhạc không?” Thầy cười: “Thầy không mê nhạc. Thầy viết nhạc để giáo dục, để bày tỏ lòng tôn kính Phật, để kêu gọi mọi người yêu thương nhau. Thầy không viết nhạc cho cảm xúc của mình. Thầy cần một nội tâm thanh tịnh, không cần cảm xúc hạnh phúc thế gian.”

Thầy kết luận: “Người biết tu là người nhìn lại cái thích của mình, kềm chế nó. Người kiểm soát được cái thích, chỉ dùng trí tuệ soi sáng để làm điều cần làm, thì đã có phẩm chất của bậc thánh. Phước báo của họ tích lũy qua nhiều kiếp, lớn dần, để thành bậc giác ngộ.”

Ý nghĩa câu chuyện

Bài học mà TT. Thích Chân Quang muốn truyền tải: Mười điều thích thì chín điều sai. Cái thích của ta thường do nghiệp, do tâm lý cộng đồng, do thiếu trí tuệ và đạo đức. Vì vậy, đừng vội nghe theo tiếng lòng hay sở thích nhất thời. Hãy soi xét kỹ, dùng trí tuệ và đạo đức để nhận diện đúng sai. Kẻ thù lớn nhất của đời mình chính là những điều mình thích. Kiểm soát được cái thích, ta mới có được tự do, hạnh phúc và bình an đích thực.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang