Đêm ở nhà người thợ gốm và vết chân lên cổ

Trời chiều tà, bóng tối bắt đầu trùm lên một thị trấn nhỏ, gió lạnh mang mùi đất nung thoảng qua. Trong căn nhà người thợ gốm, ánh lửa bếp leo lét chiếu lên những hàng bình gốm xếp hàng lặng lẽ. Tiếng chân khách lạ bước trên nền cát vang lên sột soạt, báo hiệu một đêm không yên ổn.

Vào buổi chiều hôm ấy, đạo sĩ Devala từ phương xa đi tới, gặp một người dân liền cất giọng hỏi:

“Thưa quý hiền hữu, khi những sa môn hay người xuất gia tới thị trấn này, tối đến thường tá túc ở đâu?”

Người dân chỉ về phía nhà ông thợ gốm, bảo ông này hiền lành hay giúp người. Devala tìm đến, cất lời:

“Gia chủ, tôi là đạo sĩ phương xa ghé ngang đây đêm nay, xin được ở lại nếu không trở ngại gì.”

Ông thợ gốm mỉm cười:

“Dạ được, ban ngày bận rộn, tối tôi dọn sạch sẽ sẽ rộng chỗ, mời hiền giả vào.”

Devala vừa sắp xếp chỗ nghỉ chưa được bao lâu, đạo sĩ Narada cũng lỡ đường tới, thưa xin ở nhờ. Ông chủ nhà bèn vào hỏi Devala:

“Thưa hiền giả, có một vị đến sau cũng xin trú đêm, nếu hiền giả đồng ý, tôi mời luôn cả hai.”

Devala gật đầu hoan hỷ. Họ sắp xếp nằm chung. Nhưng khi đêm xuống đen kịt, Narada ngồi thiền xong bước ra ngoài kinh hành. Devala thừa lúc ấy, lăn ra giữa cửa nằm hóng gió, cố tình chắn ngang lối đi.

Narada từ ngoài bước rón rén vào, tối quá không thấy, dẫm thẳng lên đầu ông ta.

“Trời ơi, sao ông dẫm đầu tôi! Xin lỗi, tôi không thấy, hiền huynh tha lỗi!”

Narada lùi ra, đi trở vào, nhớ có đầu nằm đó liền trở đầu bước tiếp, lại dẫm ngay cổ Devala. Ông ta liền la lớn:

“Trời ơi, anh ác quá, anh hại tôi, anh giết tôi!”

Narada bối rối:

“Ủa sao nãy quay đầu rồi huynh vẫn nằm đây?”

Devala không thèm nghe, cứ ôm lấy nỗi bị hại mà trách cứ. Suốt cả đêm, ông ta ngồi nhọc nhằn, lẩm bẩm oán hờn:

“Anh hại tôi, anh muốn giết tôi, nằm vậy mà anh đạp đầu lên cổ người ta!”

Chủ nhà thức trắng, hàng xóm nghe lao xào bật đèn qua coi. Devala vẫn ngồi đó cự cãi đến sáng, lòng ông ta chất chứa một cái bệnh kỳ lạ: thích để người khác xúc phạm mình làm cớ mà trách móc. Tim ông ta không hề thương tổn thể xác, nhưng cái tôi thì nhảy lên từng chút bởi sự phỉ báng tưởng tượng ấy.

Phải đến khi ánh sáng ban mai lọt qua khe cửa, Devala mới chịu ngồi dậy, mắt thâm quầng. Ông nhìn Narada đang ngồi thiền tĩnh lặng, bỗng nhận ra chính mình đã tự dày vò suốt đêm vì một vết chân vô tình. Sự giằng xé trong lòng ông tan đi khi hiểu rằng oán hận chẳng đến từ ai khác ngoài tâm mình.

Từ đó về sau, mỗi khi gặp chuyện tương tự, Devala tập không ôm lấy niệm bị hại. Cuộc đời ông nhẹ nhàng hơn, những đêm trú xứ không còn tiếng cãi vã, chỉ còn tiếng gió qua kẽ lá và lòng người thợ gốm thở phào nhẹ nhõm.

Ý nghĩa câu chuyện

Kẻ nào ôm ấp niệm bị người mắng, đánh, hại, cướp sẽ mang hận thù không nguôi. Ngược lại, không ôm giữ những niệm ấy, hận thù tự lặng tan. Đừng nuôi thói thích bị xúc phạm để có cớ trách người, vì đó chỉ tự hành hạ mình.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang