Cuộc đối thoại trên vỉa hè mưa phùn

Mưa phùn gió rét trùm lên cả con phố, hơi lạnh buốt len lỏi qua kẽ áo. Những hạt mưa li ti đậu trên lông mi, vỉa hè ướt nhẫm bóng loáng dưới ánh đèn vàng vọt của hàng quán. Tiếng còi xe máy xé gió lẫn vào mùi khói bún chả vương vất trước một quầy hàng tạm bợ dựng bằng tấm tôn cũ.

“Alô, anh đợi em chút, em đang ở ngoài đường...”

Anh dừng bước, móc điện thoại ra, cúi chăm chú vào màn hình. Hai phút trôi qua, anh đứng lớ ngớ ngay trước quầy bún chả, chẳng để ý xung quanh. Bỗng một tiếng gắt vang lên sắc lạnh:

“Đứng đó làm gì? Có mắt không? Tránh ra coi, bán hàng người ta không được à!”

Tay anh cứng lại, điện thoại suýt rơi. Mặt anh nóng bừng, tim đập thình thịch. Đã mấy tháng trời anh đi làm về muộn, tối nào cũng mệt nhoài, hôm nay chỉ muốn gọi điện hỏi thăm người nhà một chút giữa cái lạnh này. Vỉa hè vốn là lối đi chung, sao bà ta dám mắng mình thế kia?

Anh đã đi qua một buổi sáng vội vã, kẹt xe gần tiếng đồng hồ, rồi cả ngày vật lộn với báo cáo. Giờ đây cái đói lạnh và mệt mỏi cộng thêm tiếng mắng khiến lòng anh như lửa đốt. Anh nghĩ thầm: “Vỉa hè là của chung, nhà nước đang giành lại cho người đi bộ, mình đứng đây đâu có lấn ai. Bả dữ quá, chứ mình nói lại thì bả tặng luôn cả nồi bún chả lên đầu thì kỳ lắm.”

Anh nuốt cái giận vào trong, bàn tay nắm chặt mép áo. Nhưng rồi, giữa cái im lặng của màn mưa, anh chợt nhớ lời thầy dạy về Như Lý Tác Ý. Anh tự bảo lòng:

“Thôi, nhịn một câu nhịn chín câu lành, coi lời bà chửi như gió bay.”

Anh thở ra, vai chùng xuống. Nhưng vừa nghĩ thế, anh thấy mình vẫn chỉ đang bảo vệ cái bình yên nhỏ nhoi của bản thân. Anh tự hỏi: “Mình tránh giận được, nhưng lòng từ bi đâu?”

Lúc ấy bà bán hàng lại quát tiếp:

“Đứng ruồi rúm ró đó, muốn ăn chửi hay không?”

Anh lặng nhìn bà: tóc bạc dính mưa, tay quệt nước mắt vì khói bếp, áo thấm ướt. Anh khởi lên một ý nghĩ khác, sâu hơn:

“Bà ấy mưu sinh vất vả, ngày nào cũng mong bán được từng tô. Con người tham, muốn lời thêm đồng nào hay đồng nấy. Rồi bản chất sân si, đụng tới miếng cơm manh áo là nổi đóa. Bà ấy đâu khác gì chúng sinh quẩn quanh trong luân hồi vì tham sân si, thật đáng thương.”

Anh thầm cầu: “Phật gia hộ cho bà ấy bớt khổ, biết đạo lý mà sống tử tế.” Rồi anh mỉm cười, khẽ nói:

“Dạ em lỗi, em đi ngay đây bà.”

Bà bán hàng sực tỉnh, ngừng tay múc nước lèo, ánh mắt bớt hung dữ. Không khí như dịu lại giữa làn mưa.

Đó là bước ngoặt: anh nhận ra tác ý không chỉ để mình đừng phiền, mà để khởi lòng từ bi với kẻ vô tình làm mình tổn thương.

Từ hôm đó, mỗi khi gặp cảnh trái ý, anh tập sáng tạo ý nghĩ thiện. Năm tháng sau, gương mặt anh nhẹ đi, người quanh xóm thấy anh hiền hòa hơn hẳn, chẳng còn cái vẻ cau có như thuở đứng dưới mưa trên vỉa hè ấy.

Ý nghĩa câu chuyện

Như Lý Tác Ý là chủ động tạo ra ý nghĩ đúng đạo lý. Trí tuệ thấp thì chỉ nghĩ “nhịn để khỏi giận”, trí tuệ cao khởi lòng từ bi thương cảm kẻ mê muội. Mỗi ý nghĩ đều vẽ nên bức tranh tâm hồn, quyết định an vui hay khổ đau.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang