Cái búa trong miệng

Một buổi sáng nọ, trong tinh xá Kỳ Hoàn, không khí vẫn thanh bình như mọi ngày. Nhưng hôm nay, có một điều gì đó khiến các vị tỳ kheo cảm thấy bất an. Tiếng xì xào bàn tán nổi lên từ góc này sang góc khác. Người ta nhắc mãi đến cái tên Kokālika – một vị tỳ kheo trẻ tuổi, nhưng lại có cái tật kỳ lạ: hễ gặp ai là lại nói xấu hai vị Thượng thủ Tăng đoàn là Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên.

Chuyện bắt đầu từ đâu, không ai rõ. Chỉ biết rằng, Kokālika cứ như bị ám ảnh, đi đến đâu cũng rêu rao rằng hai vị ấy không xứng đáng lãnh đạo Tăng đoàn. Ban đầu, người ta còn khuyên nhủ, nhưng càng khuyên, ông càng nói dữ hơn. Có người bực mình, góp ý thẳng, ông liền gắt gỏng, thậm chí cãi lại. Cuối cùng, không ai chịu nổi nữa, họ đem chuyện này bạch lên Đức Phật.

Đức Phật cho gọi Kokālika lên. Ngài nhìn ông bằng ánh mắt từ bi, nhưng nghiêm nghị:

“Này Kokālika, ông đừng nghĩ như vậy. Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên là những bậc hiền thiện, đạo đức, trí tuệ. Họ xứng đáng được kính trọng.”

Kokālika cúi đầu, nhưng trong lòng vẫn không phục. Ông ta ngẩng lên, giọng cố chấp:

“Bạch Thế Tôn, dù Ngài nói thế nào, con vẫn thấy hai người đó là những kẻ ác độc, tham lam.”

Đức Phật nhẫn nại, lần thứ hai:

“Này Kokālika, hãy hướng tâm tốt lành, tán thán Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên. Họ là những bậc Thánh trí.”

Nhưng Kokālika vẫn lắc đầu, môi mím lại:

“Bạch Thế Tôn, con vẫn thấy họ xấu.”

Đức Phật lần thứ ba, giọng trầm xuống:

“Này Kokālika, đừng để ác tâm che mờ trí tuệ. Hãy sám hối đi.”

Nhưng Kokālika vẫn cãi bướng. Ông ta đứng dậy, phủi áo, bỏ đi, không thèm nghe lời Phật dạy thêm lời nào.

Lúc đó, nghiệp ác của ông đã chín muồi. Xúc phạm đến bậc A La Hán là một tội nặng vô cùng. Chỉ trong một thời gian ngắn, khắp người Kokālika nổi lên những cục u nhỏ, rồi lớn dần như quả cam. Chúng mưng mủ, vỡ ra, máu mủ chảy ròng ròng, mùi hôi thối bốc lên nồng nặc. Ông nằm rên rỉ trong đau đớn, không ai dám lại gần. Ngay cả những người từng thân thiết cũng xa lánh, ghê tởm. Ông nằm đó, đói khát, không ai cho ăn, vì mùi hôi quá nồng. Cảnh tượng ấy giống như địa ngục ngay giữa nhân gian.

Trong cơn hấp hối, một vị Phạm Thiên – người thầy cũ của Kokālika, đã chứng quả Nhị Quả, đang ở cõi trời – hiện ra. Ngài động lòng thương, muốn cứu vớt đệ tử cũ. Ngài hiện xuống, dịu dàng khuyên:

“Này Kokālika, hãy hối hận, hãy sám hối những ác tâm, ác ngữ mà ông đã nói với hai vị tôn giả Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên.”

Kokālika mở mắt, nhìn vị Phạm Thiên, nhưng thay vì nghe lời, ông ta lại hỏi vặn:

“Ngài là ai?”

“Ta là Phạm Thiên, thầy cũ của ngươi.”

“Nghe nói ngài đã chứng quả Bất Lai, không còn trở lại cõi này. Sao ngài lại xuống đây?”

Ông ta không những không hối hận mà còn tìm cách xỉa xói, bắt bẻ. Vị Phạm Thiên nhìn ông, lắc đầu, biết rằng không còn cách nào cứu được nữa. Ngài biến mất, để mặc ông ta chìm trong nghiệp chướng của mình.

Kokālika chết trong đau đớn, đọa vào địa ngục. Kể từ đó đến nay, trải qua bao nhiêu kiếp, ông vẫn còn ở dưới đó, rên la trong khổ não. Các tỳ kheo nghe chuyện, kinh hoàng, đến hỏi Phật. Đức Phật mới kể cho họ nghe câu chuyện ngụ ngôn về con rùa và hai con ngỗng:

Xưa kia, có một con rùa sống dưới đầm lầy, chưa bao giờ thấy được non cao, trời rộng. Một hôm, hai con ngỗng trời bay ngang qua, dừng lại nghỉ. Rùa ngước lên, ngưỡng mộ hỏi:

“Các chị ơi, tôi chỉ thấy đầm lầy tối tăm này thôi. Làm sao để tôi được nhìn thấy bầu trời cao rộng như các chị?”

Hai con ngỗng thương tình, bày cách:

“Chúng tôi sẽ ngậm hai đầu một cành cây, còn cô hãy ngậm chặt vào giữa. Khi chúng tôi bay lên, cô sẽ thấy trời cao, núi xa.”

Rùa mừng rỡ, làm theo. Cả ba cùng bay lên. Giữa không trung, rùa nhìn thấy cảnh tượng hùng vĩ, lòng tràn ngập vui sướng. Nhưng bỗng nhiên, nghe hai con ngỗng trò chuyện với nhau về những điều thú vị trên trời, rùa nổi máu ghen tị, muốn cãi lại. Nó vừa mở miệng định nói, thì tuột khỏi cành cây, rơi xuống, vỡ mai, chết tươi.

Đức Phật kết luận:

“Cái miệng con người có thể hại con người rất nguy hiểm. Kokālika sinh ra với cái búa trong miệng, thích nói xấu, thích chê bai người khác. Cái nghiệp đó đã đưa ông ta đến chỗ tận cùng của khổ đau.”

Câu chuyện về Kokālika là một bài học lớn. Mỗi chúng ta hãy nhìn lại mình, xem mình có thói quen nói xấu, chê bai người khác hay không. Đừng để cái miệng trở thành con dao giết chết phước báu của chính mình.

Ý nghĩa câu chuyện

Khẩu nghiệp là một trong những nghiệp nặng nề nhất. Nói xấu người khác, nhất là các bậc Thánh, có thể đốt cháy hết công đức nhiều đời. Hãy luôn giữ miệng mình thanh tịnh, nói lời ái ngữ, tán thán người tốt, tránh xa thói quen chê bai, chỉ trích. Bởi cái miệng có thể đưa ta lên cõi trời, cũng có thể đẩy ta xuống địa ngục.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang