Bờ Ruộng Và Sợi Dây Cân Bằng

Buổi sáng tinh mơ, sương còn đọng trên những ngọn cỏ non, một người lữ khách đứng trước ngã ba đường. Trước mắt anh là một cánh đồng lúa xanh mướt trải dài đến tận chân trời. Giữa cánh đồng ấy, có một con đường mòn nhỏ xíu, chỉ rộng vừa đủ cho một bàn chân đặt xuống, chạy thẳng tắp từ điểm xuất phát đến đích xa xăm. Hai bên con đường mòn ấy là hai bờ ruộng thấp hơn, ngập nước bùn sình.

Người lữ khách thở dài, nhìn vào đôi giày đã sờn cũ của mình. Anh biết rằng nếu bước lệch sang trái hay phải, anh sẽ té xuống bờ ruộng, lội trong nước lạnh buốt và bùn nhão. Đó là cách dễ dàng nhất để thoát khỏi áp lực giữ thăng bằng. Nhưng anh cũng hiểu, nếu cứ mãi lội dưới đó, anh sẽ không bao giờ tới đích, mà còn bị mắc kẹt trong sự trì trệ, bẩn thỉu.

Anh bắt đầu bước đi. Mỗi bước chân đều phải thật nhẹ nhàng, thật chính xác. Gió thổi qua làm mặt nước gợn sóng, khiến anh chao đảo. Tim anh đập thình thịch, mồ hôi túa ra dù thời tiết mát mẻ. Một cảm giác bất an xâm chiếm: "Hay là mình nhảy xuống bờ ruộng cho xong? Đi thế này mệt quá, sợ quá."

Nhưng rồi anh nhớ lại lời dạy của một vị thầy năm xưa: "Đời và Đạo giống như hai bờ ruộng. Nếu ta chỉ chạy theo đời, ta sẽ chìm trong vật chất, danh lợi, và cuối cùng đánh mất tâm hồn. Nếu ta chỉ trốn vào đạo, bỏ mặc trách nhiệm với gia đình, xã hội, ta sẽ trở nên lạc lõng, thậm chí gây khổ cho người thân. Con đường duy nhất là đi ngay trên bờ ruộng hẹp hòi này – con đường Trung Đạo."

Anh dừng lại, hít một hơi thật sâu. Anh nhìn thấy ở phía xa, những ngôi nhà mái ngói đỏ tươi, nơi có những người thân đang chờ đợi. Anh nhận ra rằng, sự cân bằng này không phải là sự thỏa hiệp yếu đuối, mà là nghệ thuật sống đỉnh cao. Nó đòi hỏi sự tỉnh thức từng giây phút. Giống như một nghệ sĩ xiếc đi trên dây, chỉ cần lơ là một chút là rơi xuống vực thẳm của thất bại hoặc mê tín.

Anh bước tiếp, lần này với đôi mắt sáng hơn và tâm trí vững vàng hơn. Anh không còn sợ hãi sự chênh vênh nữa, vì anh hiểu rằng chính trên con đường khó khăn ấy, anh mới tìm thấy tự do thực sự – tự do không bị ràng buộc bởi cực đoan này hay cực đoan kia. Khi đến đích, anh mỉm cười, không phải vì đã thắng cuộc, mà vì đã giữ được sự trọn vẹn của cả đời và đạo trong suốt hành trình.

Ý nghĩa câu chuyện:

Câu chuyện minh họa cho khái niệm "Tốt đời, đẹp đạo" mà TT. Thích Chân Quang giảng giải. Đời (thế gian) và Đạo (đạo pháp) thường được xem là hai phạm trù đối lập. Nhiều quốc gia hoặc cá nhân chọn thiên lệch về một phía: hoặc chỉ chú trọng tôn giáo áp đặt lên mọi thứ, hoặc chỉ chạy theo khoa học, vật chất mà phủ nhận tâm linh. Việt Nam chọn con đường dung hòa, tức là "Trung Đạo". Đây là con đường khó đi nhất, đòi hỏi sự tỉnh táo và cân bằng liên tục, giống như đi trên bờ ruộng hẹp. Tuy nhiên, chỉ khi đi đúng con đường trung dung này, chúng ta mới đạt được sự ổn định, an toàn và thành công bền vững, tránh được những rủi ro của việc cực đoan hóa một trong hai khía cạnh.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang